Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko otsailak 8
1.- Pentsioei buruzko dekretua hilaren 12an baliozkotzea aurreikusten da Kongresuan
Espainiako Gobernuak pentsioei eta beste neurri sozial batzuei buruzko lege-dekretu berria onartu ondoren, Diputatuen Kongresuko osoko bilkuran hilaren 12an baliozkotuko dela aurreikusten da. Izan ere, PPk, Voxek, Juntsek eta UPNk Gobernuak aurkeztutako lehen lege-dekretuari uko egin ostean, Junts eta PPren babesa jasoko du, eta, beraz, Kongresuko gehiengo zabal batek onartu egingo du.
Horrela, urtarrilean pentsioen igoera edo eguneraketa 2025 urte osorako berretsi edo baliozkotuko da. Hau da, otsailean urtarrilean bezala antzemango dira berriro.
Dekretuaren aurkako lehenengo erantzukizuna eskuineko alderdiengan egon bazen ere, ezin dugu alde batera utzi Kongresuan ikusi genuen alderdikeria alderdikoia, pentsioen igoera edo eguneratzea arriskuan jarriz, Hego Euskal Herrian 700.000 pentsiodun baino gehiagori eragiten baitie, eta Estatu espainiar osoan 11 milioi inguru, erabat justifikaezina da.
Bestalde, inor ez dadila engaina, urtarrilean hasi zen pentsioen igoerarekin eta orain baliozkotu egiten dira, ez gaude batere pozik, besteak beste, ez dugulako berreskuratzen pentsioen erosteko ahalmenaren galera azken urteetan, eta gutxieneko pentsioak miserian mantentzen direlako.
Hori dela eta, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua, Estatu espainiarreko beste Erkidego eta Herri batzuetako pentsiodunen plataforma eta mugimenduekin batera, oso adi egongo gara gertaeren nondik norakoei, eta galdutako erosteko ahalmena berreskuratzea defendatzen jarraituko dugu, lanbide arteko gutxieneko soldatarekin pareka daitezkeen gutxieneko pentsioak, Gizarte Segurantzaren auditoria, erretiro aurreratua hartzera behartuta egon baina 40 urte edo gehiago kotizatu zutenen zigorrak ezabatzea, edo genero arrakalarekin amaitzea.
2.- Arrakastatsuak izan dira joan den larunbatean osasun publikoaren alde egindako manifestazioak
Milaka pertsonak parte hartu zuten otsailaren 1ean Bilbon, Donostian eta Gasteizen osasun publikoaren alde egindako manifestazioetan. OPA Herri Plataformak herri plataformek deitu zituzten, eta ehun bat gizarte taldek babestu, horien artean Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM), zeinak, berezko segizioekin, oso presentzia nabarmena izan baitzuen hiru manifestazioetan.
Bertan, agerian geratu zen “berriro adierazten dugula osasunerako dugun eskubidea aldarrikatzeko, eta osasun sistema publiko, indartsu, unibertsal, doako eta kalitatezko baten bidez baino ezin dela bermatu”.
Honako hauek salatu ziren: Lehen Mailako Arretaren murrizketak eta haren azpifinantzaketa, langile falta, lan gainkargak eta lan prekarietatea, medikurik gabeko osasun zentroak, herritarrak beste herri batzuetara joatea arreta jasotzeko, korridoreetan artatutako pazienteekin kolapsatutako larrialdiak… Hori guztia osasun publikoa desegiteko eta pribatizatzeko estrategia baten parte dela adierazi zen, zerbitzuaren kalitatea degradatzen duena.
Osasun sailburu Alberto Martinez kritikatu zuten, praktikan, karguan aurretik zeudenekin bat etorriz jarduteagatik, “marketin kanpaina bizia egiten ari delako, errealitatearen manipulazioa dakarten datuak eskainiz, herritarrak nahasteko eta desmobilizatzeko helburuarekin”. Era berean, ate birakarien politika salatu zen; horren arabera, Osakidetzako goi-arduradunek, kudeaketa oso kritikatuta, karguak utzi eta berehala, goi postuetan jartzen dituzte, osasun pribatuan ordainsari handiak dituztela.
“Osasunaren Euskal Itunaren” prozesua ere kritikatu zen, egindako neurri eta iragarkiekin ez direlako Osakidetzaren krisia eragin duten arrazoiak jorratzen ari, eta ez direlako egitura-arazoak identifikatzen.
Azkenik, OPA Herri Plataformen eskaerak azaldu ziren, manifestazioak babestu zituzten kolektibo sozialek bere egiten dituztenak: Pribatizazioarekin amaitzea eta pribatizatutako zerbitzuak berreskuratzea. Osasunaren prebentziora eta sustapenera bideratuko den eredua aldatzea. Lehen mailako Arreta indartsua eta hurbilekoa, aurrez aurreko kontsultekin, gomendatutako kupoekin eta arreta denbora nahikoarekin. Itxaron zerrendak murriztea, baina eremu publikotik. Euro publikorik ez aparteko orduetan, ezta osasun pribatuaren negozioan ere. Plantilla nahikoa, egonkorra eta prekarizatu gabea bermatzea.
Ekitaldiak amaitzeko, eskerrak eman zizkieten manifestazioak babestu zituzten kolektibo guztiei, eta azpimarratu zutenez, “gaurko manifestazioek sentsibilitate sozial handia erakusten dute guztiontzako kalitatezko osasun publikoaren defentsan. Gure protestekin jarraitzea da helburu hori lortzeko modurik onena eta bakarra ”.
3.- HELren alde Kafe Antzokian egindako ekitaldi arrakastatsuaren kronika
Otsailak lau, asteartea, arratsaldeko seiak. Bilboko Kafe Antzokia jendez gainezka dago Pentsiodunen Mugimenduak Eusko Legebiltzarrean aurkeztutako Herri Ekimen Legegilea (HEL) pentsioen osagarri izango den euskal sistema bat ezartzeko, Babesteko Manifestuaren aurkezpena ospatzeko.
Manifestuak euskal gizartean erreferente nabarmenak diren 289 pertsonak sinatu dute: gizarte mugimenduetako 50 aktibistatik gora, euskararen aldeko aktibistekin batera (Eukaltzaindiako bi kide, haien artean); bertsolaritzako 25 (Euskal Herriko 3 txapel barne); 31 idazle, hainbat hizkuntzatara itzulitako obra ugari eta literatur sari askorekin; 52 irakasle, horien artean Euskal Herriko Unibertsitateko errektore bi; lehen mailako 17 kirolari; 20 sindikalista, euskal sindikatuen ordezkaritza gorenarekin tartean; 21 erreferente musikaren munduan, Ez dok hamairutik gaur arte; beste 21 erreferente arteetan eta 26 zinema eta telebistan; 27 kazetari, horien artean egunkari eta aldizkarietako 3 zuzendari; hainbat profesional…
Yogurinha Borovak eta Acrata Christiek gidatutako ekitaldian, musika, aurreskua, bertsoak, errezitaldi poetikoa eta pentsiodunen mugimenduaren ekintzak gogorarazteko bideo bat proiektatu zen.
Sinatzaile guztien izenean, Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohiak, Toti Martínez de Lezea eta José Luis Otamendi idazleek eta Hitz & Hitz Fundazioko Arantza Fernández de Garaialdek irakurri zuten Babes Agiria.
Honako guzti hau, hain handia eta hain ederra, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak irabazi duen babes soziala erakusten du, eta babes sozial horrekin, Eusko Legebiltzarrera eramango diren HELren aldeko sinadura-bilketari ekin zaio, Kafe Antzokiko ekitaldian irakurri den bezala, gutxieneko pentsioa gutxieneko soldatarekin parekatu dadin, eta emakume askorentzat pentsio zitalak eragiten dituen genero-arrakalarekin amaitu dadin.
4.- Herri berriek bat egin dute EHPMko pentsiodunen kontzentrazioekin
Duela hilabete gutxi Urdulizko herriak (Bizkaia) egin zuen. Eta orain Aretxabaletako herriak (Gipuzkoa) egin berri du. EAEko eta Nafarroako 82 udalerritan (lau hiriburuak barne) egiten dira elkarretaratzeak, gehienetan astelehenero, eta gutxi batzuk hilean behin.
LEPren aldeko sinadurak biltzeko kanpaina dela eta, orain arte EHPM ezarrita ez zegoen herrietan, lagun pentsiodunen taldeak gogotsu eta ilusioz ari dira elkarlanean sinadura bilketa horretan, eta interes handiz ikusten dute EHPMren elkarretaratzeekin eta beste ekimen batzuekin bat egitea, eta, horregatik, datozen asteetan herri berriek horiekin bat egitea aurreikusten dugu.
Horrek agerian uzten du Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren (EHPM) indarra, mobilizazioak hasi genituenetik (2018ko urtarrilaren 15a) zazpi urte baino zertxobait gehiago iraun baitugu, eta mobilizatzeko gaitasun handia baitugu, ez bakarrik pentsio publiko duinen defentsaren inguruan, bereziki lanbide arteko gutxieneko soldatarekin pareka daitezkeen gutxieneko pentsioen inguruan, baizik eta osasun sistema publiko baten eta zaintza publiko eta komunitario batzuen eskariaren inguruan; era berean, beste aldarrikapen sozial eta mobilizazio batzuk babesten ditugu haien defentsan.
5.- Bankaren mozkinek eskandalagarriak izaten jarraitzen dute
2024an, BBVAk 10.059 milioi euroko irabaziak izan ditu, 2023an baino %25 gehiago. Santanderrek 12.574 milioi, %14 gehiago. CaixaBank 5.807 milioi, %20,2ko hazkundearekin. Bankinterrek 925 milioi euroko irabazi garbia izan du, %12,6 gehiago. Sabadell, 1.800 milioiko irabazi garbia, aurreko urtean baino %35 gehiago.
Europako Banku Zentralak ezarritako interes-tasak arintzen joan arren, bankuen mozkin handiak hipoteketan eta kredituetan ezartzen dituzten interes handietan oinarritzen dira batez ere, baita edozein banku-zerbitzurengatik kobratzen dituzten komisio handietan ere. Gainera, gobernu zentralak proposatutako ekarpen mugatuagatik protestatzen jarraitzen dute.
Bankuei eta sektore ekonomiko handiei eskuak libre uzteak aberastasunaren banaketa bidegabea baino ez dakar berekin, non minoria txiki batek parte handi bat bereganatzen duen, gizartearen gehiengoak bere partaidetza murrizten duen bitartean, eta horren zati batek, gainera, zaurgarritasun eta pobrezia egoera garrantzitsu bat pairatzen du.
6.- Harrera herrikoia pentsiodun abesbatzei Santa Ageda egunean
Duela urte batzuetatik hona, herri batzuetan pentsiodun batzuk animatu gara kalera irtetera Santa Ageda egunean abestera, gure herrialdeko lurralde batzuetan oso ohikoa den egunean. Herri batzuk aipatzearren, pentsiodunen mugimenduko abesbatzak izan dira Basaurin, Zornotzan eta Bilbon. Lehenengo bi herrietan beren koplekin kalez kale ibili ginen, Bilbon Alde Zaharretik kantuz ziren. Pentsiodun batzuek jantzi tradizionalekin egin zuten, eta gehienok peto gorriekin, gutxieneko soldataren pareko gutxieneko pentsioa eskatuz.
Harrera ona izan genuen herritarren artean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua (EHPM) egiten ari garen borrokagatik irribarreak eta txaloak jaso genituelarik. Ahapaldi tradizionalak errespetatuz, kopletan EHPMen aldarrikapenei buruzko aipamenak sartu genituen, egun horri ere errebindikazio izaera emanez. Bilboko oinezko kaleetako begirale askok abestia jasotzen zen orriatxoa eskatu zuten, eta korua zuzentzen zuenak euskarazko abestiaren testuaren gaztelaniazko azalpen xume bat ere eman zuen.
SANTA AGEDA
7.- Lanbide arteko Gutxieneko Soldata (LGS) 1.184ra igoko dute
CCOO eta UGT sindikatuekin akordioa lortu ondoren, Lanbide arteko Gutxieneko Soldata (LGS) 1.184 eurokoa izango dela aurreikusten da laster Ministro Kontseiluak behin betiko onartuko duela, 2025erako, 14 ordainsaritan. Eta aplikazioa atzeraeraginezkoa izango dela urtarrilaren 1etik aurrera.
Nahiz eta Gobernuak baieztatzen duen, zifra hori ez dator bat benetan Europako Gutun Sozialak ezarritako Estatu espainiarreko batez besteko soldataren %60arekin. Gainera, ez da nahikoa bizitza duina izateko, eta are gutxiago justifikatua Hego Euskal Herriko (EAE eta Nafarroa) baldintza sozioekonomikoetan (batez besteko soldata altuagoa, bizitza askoz garestiago denean).
Urtarrilaren 8an, ELA, LAB, ESK, Steilas, Etxalde eta Hiru sindikatuek Herri Ekimen Legegileak aurkeztu zituzten Gasteizko eta Iruñeko legebiltzarren aurrean, bi erkidegoetan LGS propioa izateko eskubidea defendatu eta bere egin dezaten. Egun batzuk geroago, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek Confebask patronalarekin biltzea proposatu zuten, Lan Harremanen Kontseiluaren esparruan, EAErako lanbide arteko gutxieneko soldata adosteko negoziazio mahai bat eratzen saiatzeko.
Bilera hori ostegunean izan zen, eta Confebaskek negoziazio mahai horretan parte hartzeari uko egin zion, ohiko aitzakiarekin, estatu mailan ezarritakoa baino LGS handiagoa izateak “produktibitateari eustea eta enpresei eustea kaltetzen edo eragozten du”. Orain erronka da zer egin Confebaskek negoziatzera bultza dezan eta Gasteizko gobernuak bere gain har ditzan LGS propioa eta estatukoa baino handiagoa bultzatzeko eta defendatzeko erantzukizunak.
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak positibotzat jotzen ditu Lanbide arteko Gutxieneko Soldata ezarri eta hobetzeko ekimen sindikalak, langileei bizi-baldintza duinak lortzea ahalbidetuko dien diru-sarrera nahikoak bermatzeko. Gutxieneko LGS duina ezinbestekoa da zaurgarritasun eta prekarietate baldintza oso kezkagarrietan lan egiten duten langileen sektore zabalarentzat ‒batez ere emakumeentzat‒. LGS duin batek, gainera, bere pentsioen etorkizun hobea ahalbidetzen du, eta Gizarte Segurantzaren kutxari sarrera batzuk ematea, guztiontzako pentsio publiko eta duinak bermatzeko.