Albiste eta informazio interesgarriak 2025eko urtarrilak 25

1.- HELren aldeko sinadurak biltzeko kanpainaren hasiera ona

Joan den astelehenean modu intentsiboan hasi zen garatzen sinadurak biltzeko HEL kanpaina, EHPMk Gasteizko Legebiltzarrean aurkeztutako Herri Ekimen Legegilea. 

Hiriburuetako eta 65 herritako kontzentrazioetan mahaiak jarri ziren sinadurak biltzeko eta harrera ona izan zuten. Era berean, asteburuan antzeko beste ekimen batzuk izan ziren azoka txikietan eta jende asko biltzen den beste lekuetan. Azpimarratzekoa da, halaber, lagun batzuek sinadura-orriak hartu zituzten beren inguruneko jendeak sinatzeko.

Mahaiak jarri ziren herri eta leku guztietako harrera ona izan da, adin guztietako pertsonek ekimen honetarako jarrera positiboa izan dute, baita jende gazteak ere. Kanpainaren lehen egun horien balantzeak erakusten du, aste batean edo bitan, dagoeneko 10.000 sinadura baino gehiago bilduko dituztela, horiek dira HEL abalatzeko ofizialki eskatzen direnak. Baina hamarnaka mila biltzea da helburu, Gasteizko Legebiltzarrari aitortzeko ekimen horren gizarte-bermea eta lege horri bide eman diezaion, zein aldeko ebazpena emateko duen erantzukizuna. Azpimarratzekoa da, halaber, udal batzuek dagoeneko erakutsi duten konpromiso eta begirune HEL honekiko, besteak beste, bere udal-orri edo aldizkarietan iragartzeko ardura eta erabakia hartuz.

Bestalde, Euskal Autonomia Erkidegoan hainbat gizarte-sektoretako pertsona adierazgarrien kopurua, 280 baino gehiago dira dagoeneko, HELren aldeko manifestua sinatu dute; otsailak 4, asteartean, horren berri emango da ekitaldi propio eta ikusgarri batean. Bilboko Kafe Antzokian egingo da, 18:00etatik aurrera.

2.- EHPMren 7. urteurrena dela-eta, manifestazioak egin ziren Eibarren eta Bilbon

Joan den larunbatean, hilak 18, bi manifestazio egin ziren, bat Eibarren eta bestea Bilbon. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak 7. urteurrena ospatu zuen, 2018ko urtarrilaren 15ean hasi baitzen. Bietan agerian geratu zen urte hauetan guztietan egindako borroka bide luzea, borroka horretatik lortutako lorpenak eta egiteke dauden aldarrikapenak, besteak beste, gutxieneko pentsioak osatzea, lanbide arteko gutxieneko soldatarekin parekatu arte, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) eta Nafarroan. Helburu hori lortzeko, EAEn dagoeneko murgilduta gauden kanpainaren garrantzia azpimarratu zen, hamarnaka mila sinadura lortzeko, Gasteizko Legebiltzarrean aurkeztutako HEL abalatuko dutenak.

Eibarren 200 pentsiodun baino gehiagok manifestazioa egin zuten, eta mobilizazioaren amaitzean paellada goxoaz ospatu zuten eguna, parte-hartzaile guztiek asko eskertu zutena. Bilbon, hiriburuko eta Bizkaiko beste herri batzuetako 1.300 pentsiodunen manifestazioa egin zen, Udaletxean amaitu zena. Ekitaldiaren amaieran txistulari talde batek “Txoria Txori” jo zuen eta bertaratutakoen kantuarekin batera, eta sakelakoen pizte masiboak lagunduta amaiera koloretsu eta ikusgarria geratu zen.

3.- Erreforma fiskalak EAEn, oso sozialak ez direnak eta beharrezko biltzea murrizten dutenak 

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Batzar Nagusietan tramitatzeko dauden erreforma fiskaletan, EAJk eta PSEk adostutakoetan, aurreikusi egin dute urtean 242 milioi euro jaitsiko dela bilduko den dirua. Arrazoien artean, PFEZaren mende geratzeko soldaten gutxieneko muga 19.000€ izatea, alokairuen prezioa “murrizten” saiatzeko errentatzaileen alokairuen zenbatekoaren PFEZ ezabatzea eta pentsio-planei (BGAE/EPSV) zergapetze txikiagoa egokitzea.

Baina eragin handiena duena ia ez da ukitzen: enpresen mozkinak, errenta handienen PFEZ tasak eta kapital-errenten PFEZ tasak, soldatenak baino askoz txikiago eta oso gutxi igotzen direnak. Alderantziz izan beharko luke, gehiago ordaindu beharko lukete lanik egin gabe mozkinengatik dirua ateratzen dutenek, are gehiago irabazi horiek errenta handienei dagozkienean, zuzendaritza eta goi-funtzionarioen soldaten ondoriozkoak barne. Halaber ez da ondare handienen tributazioa handitzen. Neurri horiek are gehiago handituko dute EAEko presio fiskalaren aldea Europar Batasunarekiko, batez bestekoa baino txikiagoa dena: adibidez, 2022an 7,4 puntu txikiagoa izan zen.

Erreforma horiek “enpresen lehiakortasuna sustatzeko” borondatean iradoki izan dira (Noël d’Anjou Ogasun sailburuaren adierazpenak), Sozietateen gaineko Zergan (SZ) bere interesetarako fiskalitate hobea, gero eta kenkari fiskal gehiago lortuz, benetako zerga-tasak teorikoetatik oso urrun daudenak; eta mantendu egiten dira deskarbonizazioa bezalako hainbat aitzakiaz. Estatuko Zerga Agentziaren arabera, 2023an benetako irabazi-tasa %12,3koa izan zen eta zerga-oinarriaren gainean %21,1ekoa. Deigarria da gure Foru Ogasunek ez dutela enpresen zerga-ordainketari buruzko informaziorik argitaratzen, Bizkaiko salbuespenaz: Bizkaiko SZren tasa efektiboa %9koa da.

Enpresen oso aldeko arau fiskalei gehitzen zaie iruzur fiskal handia, bere mozkinen ezkutatzean, Ikuskaritza Fiskal oso eskasaz eta hiru Aldundien artean zatikatuaz.

Aldundien zerga-politika honek zaildu egiten du hezkuntza, osasun eta mendekotasun-egoeran dauden pertsonei arreta emateko zerbitzu publikoen narriadurari aurre egitekoa eta Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (RGI delakoa) hobetzea zein pentsio txikienen osagarria, EHPMk sustatutako Herri Ekimen Legegilean eskatzen duen moduan.

4.- UPNk zuzentzen duen Barañaingo Udalaren aurrean protesta

Honako elkartek: Club de Jubilados Entrevientos/Haizeartean, “Larrain” Asociación de Personas Mayores de Barañain eta Barañaingo Pentsiodunen Mugimenduak abenduaren 20an hitza eskatu zuten Barañaingo Udalbatzan, bai Udalaren aldetik zein alkate Maria Lecumberriren aldetik, adineko pertsonek jasotzen dituzten erantzunak baloratzeko asmoz, beren beharretarako irtenbideak eskatzen dituztenean.

Kexu agertu ziren herriko adineko pertsonen beharrak alkateari axola ez zaizkiolako. Egotzi egin zioten alkateari Adinekoen Kontseiluaren bileran aktan jasotako akordioak ez betetzea, adibidez urrian Kontseilu Berezia deitzea. Bilera horretarako aurreikusitako puntuak hauexek ziren: adinekoei buruzko txostenaren aurkezpena eta “Barañaingo egoitza eta eguneko zentroari buruzko baliabideen azterketa”. Halaber, Rosario misiolari domingotarren eskaerei buruz hitz egiteko agendak egokitzeko konpromisoa hartu zuen. Baina alkateak konpromiso horietako bat ere ez zuen bete. 

Eta aurrekoa gutxi balitz, Lecumberri andreak, bakarrik 19 ordu lehenago deitu zuen Kontseilu horren bilerara abenduaren 17rako, epe guztiak gaindituta, eta bi puntuz osatutako gai-ordenaz: “Aurreko bilkurako aktaren onarpena” eta “Galde-eskeak“. Deialdi honekin batera irailaren 17ko bileraren akta jaso zuten (3 hilabete ondoren) eduki lerrati, partzial eta interesatuarekin. Horregatik, pentsiodunen kolektibo hauek bilera horretara joatea erabaki zuten, baina isiltasun osoan egon ziren protesta gisa, eta beren protesta-hitzaldia burutu zuten abenduaren 20ko Osoko Bilkuran.

Eta horri guztiari gehitu zioten Eguneko Zentroarekin gertatzen ari dena. Apirilean 4 urte beteko dira proiektua abian jarri zenetik, 4 urte igaro dira martxan jartzeko, 4 hilabete aurreikusten zenean. Eta oraindik ez dute ezagutzen gertatzen ari dena benetan, ez Eguneko Zentroaren iraganaz ezta orainaz. Eguneko Zentro baten premiazko beharra justifikatuta dago Barañainen 19.500 biztanle dituelako, eta horietatik 4.600 lagunek 65 urte baino gehiago dituzte, 2.600 emakume eta 2.000 gizon. Era berean, premiazkoa da ere adinekoentzako egoitza izateko aukera. 

Adinekoen Kontseiluaren funtzionamenduko funtsa eta formak ikusita, UPNk zuzentzen duen Gobernu Batzordea egiten ari den kudeaketarekin bat eginez, egoera lotsagarri eta tamalgarritzat jotzen dute. Eta gainera adierazi zutenez “gaur egun, areto honetan ordezkatutako talde politiko batzuek, ekintzaz edo ekintzarik ezaz, egitate horiek gertatzea ahalbidetzen dute“.

Hori dela-eta, talde politiko guztiei Kontseiluaren ezohiko deialdia eskatu zieten, beronen funtzionamenduari ekiteko eta adinekoekin lotutako gaiak eztabaidatzeko, hala nola: Eguneko Zentroa, adinekoen egoitza, Ahizpa Domingotarren proiektua, “Barañaingo Eguneko Zentro eta Egoitza baliabideei buruz“, JPI Consultoría y Gestión izenekoak egina, Polymathiaren txostena, etab.

Adinekoen kolektibo horiek herriko sektore zabalak mobilizatu dituzte, bereziki, adineko pertsonak, kalitatezko kudeaketa publikoa eskatuz eta horretarako 4.340 sinadura bilduz. Gaur arte, Udalak ez du eskari hori aintzat hartu. Eta hori ikusita, Barañainen hurrengo Osoko Bilkura delarik, Nafarroako Parlamentuaren aurrean elkarretaratzea egingo dute hilaren 30ean, 11:30ean. Adierazpen bat irakurriko dute Legebiltzarrera joateko arrazoiak azalduz eta idazki bat erregistratuko dute Parlamentuko lehendakari Unai Hualde jaunarentzat, Nafarroako Gizarte Zerbitzuetako batzordeetan agertu eta Barañainen gertatzen ari den guztia azaltzeko eta Nafarroako Gobernuaren inplikazioa eskatu konponbideak bilatzeko.

5.- Bihar, hilak 26, Bidasoako mugan elkartasun manifestazioa, migratzaileei laguntza emateaz akusatutako pertsonekin

Bihar, igandea 26, Fikoban (Irun)11:30etan elkarretaratze batekin hasiko da manifestazioa, epaitu eta zigortu nahi dituzten 7 ekintzaileei elkartasuna eta babesa adierazteko, Frantziako Estaturako migrazio-bidean 36 pertsonari lagundu dietelako Korrika zelarik, Santiago Zubitik igaro eta Hendaiako komisariaraino joango dena. Eta hilaren 28an, asteartea, beste manifestazioa egingo da 13:00etan Baionako Epaitegiaren aurrean.

Deialdi horiek migratzaileei laguntzeko sare sozialek, sindikatuek eta hainbat elkartek babesten dute. Euskal Herriko hainbat herritatik antolatu dira biharko manifestaziorako autobusak. Eta epaitzeko eta zigortzeko ahalegin bidegabe horren aurkako beste laguntza-ekimen batzuen artean 1.000 pertsona baino gehiago autoinkulpatu dira, migratzaileekiko elkartasunerako eta laguntzarako oinarrizko giza eskubidea delarik gosetik, indarkeriatik eta beren herrialdeetako gerretatik ihes egiten dutenena, bere bizitza berregin ahal izateko Europa honetan giza eskubideen defendatzailea dela esaten dena, auzipetuei laguntzeko adierazpen gisa. Txingudiko pentsiodunen Mugimendua eta Euskal Herriko beste herri batzuetako pentsiodunak bertan izango dira eta manifestazioan parte hartuko dute.

6.- EHPMren 7. urteurrenaren ospakizuna Barakaldon 

Joan den astelehenean Barakaldoko pentsiodunek 7. urteurrena ospatu zuten. Herriko erakunde sozial eta sindikalek lagunduta, lortutako lorpenak nabarmendu zituzten nahiz eta mugatuak izan, duela 7 urtetik hona murrizketen aurka etengabeko borrokaren ondorio direnak bai pentsioetan, soldatetan eta beste gizarte-eskubide batzuetan. Eta nabarmendu zuten datozen hilabeteetarako funtsezko erronka honakoa dela: Herri Ekimen Legegilea bultzatzea, EHPMk aurkeztutakoa. Horretarako, milaka sinadura bilduko dituzte, Eusko Legebiltzarrean eztabaidatua eta onartua izan dadin.

2024an egin zituzten aldarrikapenen eta mobilizazioen balantzea jasotzen zuen aldizkaria banatu zuten. Ekitaldia pentsiodunen herriko bikote ezagun eta maitatu baten musika emanaldiarekin amaitu zen. Abesti batzuekin girotu gintuzten gu eta plaza osoa “Txoria Txori” eta “Gora ta gora beti” kantez. Ondoren, pintxoak eta edariak, herriko gaitari eta dultzainero talde batekin. Giroa alaia izan zen eta harrotasun hori nabari zen, eguneroko borrokarekin eta borrokarekin jarraitzeko prestasunarekin sortzen den adiskidetasuna eta elkartasuna.

7.- Osasun publikoaren aldeko manifestazioak otsailaren 1ean EAEko hiriburuetan 

Datorren larunbatean, otsailaren 1ean, OPA Herri Plataformak deituak (Plataforma Herritarrak Osasun Publikoaren alde) manifestazioak egingo dira: Bilbon (12:00 Bihotz Sakratua), Donostian (17:00 Boulevard) eta Gasteizen (12:00 Bilbao plaza) osasunaren defentsan. Izan ere, uste dute hartzen ari diren neurriek ez dietela erantzuten Osakidetzako sakoneko arazoei eta, beraz, ahalik eta mobilizazio handiena egin behar da Osasun Sailak eta Gasteizko Gobernuak horien konponbidea bere gain hartzeko eta ez ezkutatzeko, pazienteak larrialdi jakin batzuetan, osasun pribatura desbideratzeko. Kolektibo ugarik babesa eman diete mobilizazioei, besteak beste, euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak. Larunbatean hiru hiriburuetan kaleak okupatzea oso premiazkoa da, konponbideak dagoeneko exijituz publizitate-promesen ordez.

8.- Prentsaurrekoa Durangon, eskualdeko osasun-murrizketak salatzeko eta Bilboko manifestaziora deitzeko 

Asteazkenean Durangon egindako prentsaurreko batean, OPAko Herri Plataformak dituzten osasun-murrizketak salatu zituzten eta hainbat herritan egin diren mobilizazioak murrizketa horiek geldiarazteko. Egindako kanpainaren berri eman zuten, eskualdeko hainbat udaletan aurkeztutako eskaerei laguntzeko mozioak. Horietako gehienek (Durango, Zaldibar, Elorrio, Iurreta, Izurtza eta Atxondo) mozioa jadanik onartua. Atzera bota duen udal bakarra Zornotza izan da, EAJren eta PSEren botoekin. Eta beste lau udaletan (Berriz, Abadiño, Mañaria eta Garai) oraindik Osoko Bilkuretan izandako atzerapenagatik iritzia agertu ez dutena.

Udal sostengu hauek adierazgarri dira eskualdean dagoen gizarte kezkaren isla Osakidetzaren narriaduragatik. Kezka soziala eta protesta egiteko borondatea, tokiko eta eskualdeko adierazpen kopurutsuak. Prentsaurrekoan eskualdeko herritarrei bereziki dei egiten zaie otsailaren 1eko manifestazioarekin bat egin dezaten Bilbon, OPA Herri Plataformek deituta.