Albiste eta informazio interesgarriak                        2025eko uztailak 12a

1.- Bilera Pradales lehendakariarekin datorren ostegunean, hilak 17

EHPMk bultzatutako HELren sustatzaile taldearen ordezkaritza bat Pradales lehendakariarekin bilduko da datorren ostegunean, hilak 17, goizeko 11etan. Gai nagusia Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua (EHPM) Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 145.142 sinaduraren babesa jaso duen HEL hau egitera eta aurkeztera eraman gaituzten arrazoiak azaltzea izango da, eta Eusko Legebiltzarrean izapidetzeak eta eztabaidatzeak duen garrantzi handia adieraztea.

Gasteizko Legebiltzarrean HEL tramitera, eztabaidara eta bozketara onartzeko eskaerari Pradales lehendakariak zer erantzun emango dion aurreratzea ez da erreza jakitea. Bere legitimazio sozial eta demokratikoa dela eta, eskaera hori bere gain hartzea eta babestea espero dugu.

Bileraren amaieran EHPMk prentsaurreko bat emango badu ere, datorren asteko Buletinean xehetasun handiagoz jakinaraziko dugu elkarrizketa horren emaitza. Imanol Pradalesek eskaera horri babestuko balu urrats positibo oso handia izango litzateke HELren prozesuak aurrera egin dezan.

2.- AIReF-ren (Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independentea) “Txostena” eta pentsioen iraunkortasuna

Harrigarria da, gutxienez, komunikabideek pentsio publikoen ustezko iraunkortasun ezari buruz behin eta berriz esan arren hedabide horietako inork ez diola lerro bakar bat ere eskaini Gobernuak uztailaren 1ean onartutako 561/2025 Errege Dekretuari. Prentsak ohituta gauzkan praktikak (txarrak) direla eta, pentsatzekoa da dekretu berri horren edukia ez dela pentsiodunen interesen aldekoa izango. Ez dugu huts egingo.

Indarrean dagoen legeria betez, AIReF-k (Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independentea) “Txosten” bat argitaratu zuen martxoaren 31n. Txosten horrek, ondorio gisa, sistemaren iraunkortasunari buruzko irizpena ematen zuen, nahiz eta gutxigatik, eta, horren ondorioz, ez zen beharrezkoa Gobernuak diru-sarrerak handitzeari edo gastuak murrizteari buruzko neurri berriak ezartzea.

Hala ere, nahitaezko txostenarekin batera, “Iritzi” bat ere argitaratu zuen, 2023ko beste bat birformulatzen zuena, non esaten baitzuen erabilitako gastuaren erreferentzia, legeek ezarritakoa, ez zela sistemaren bideragarritasunaren adierazle egokia, ez baitzituen betetzen Europar Batasunak administrazio publiko guztiak hartzen dituzten zehaztapenak.

Dela AIReF-ren “Iritziaren” ondorioz, dela “Europako Batzordearen Gomendioaren” ondorioz, ministro arduradunak, Elma Saiz andreak, lehen aipatutako Errege Dekretua aurkeztu du eta Gobernuak onartu, eta aurreko legeriari muzin eginda, 2026ko ekainaren bata baino lehen “Txosten” berri bat egin behar dela ezartzen du, aurreko Legean ezarritako hiru urteko izaera errotik zuzenduz, eta, zalantzarik gabe, garrantzitsuagoa da hori sakonera handiko bi alderditan berrindartuz.

Alde batetik, pentsioen sistema publikoaren jasangarritasunari buruzko erreferentzia bat txertatuz, orain arte egiten zen bezala, bai eta finantza publiko guztien epe luzerako iraunkortasunari buruzkoa ere, eta horrek, adibidez, plano berean kokatzen du onartu berri den gastu militarraren hazkunde izugarria, eta, bestetik, diru-sarreren kapituluan desagerraraziz Estatuaren ekarpenak eta transferentziak, besteak beste, haren babes-ekintzaren finantzaketari buruzkoak, Gizarte Segurantzaren aurrekontuaren zati gisa.

Esan beharrik ez dago aipatutako bi aldaketek oso ziurrenik ekarriko dutela egokitzat jotzen zen “gastu-araua” betetzeari uztea, eta horrek azalduko luke “Txosten” berriaren premia eta berehalako ondorioak, horiek aurreko Legean jasota badaude eta zuzenketarik gabe, “gehiegizko gastua ezabatzeko”… izango lirateke… “diru-sarrerak handitzea, pentsioen gastua murriztea edo bien konbinazioa”… eta, beraz, dena murriztuta geratuko litzateke, azkenik, sistema publikoko pentsioak jaistera.

Errege Dekretuaren edukia ministro andreak “Toledoko Itunaren” batzordeko ordezkariei azaldu bazien ere, ekainaren bederatzian, talde parlamentarioei ez zitzaien garrantzitsua iruditu Errege Dekretu berriaren alderdi garrantzitsu horiek baztertzea; aitzitik, Alderdi Popularreko bozeramailea izan zen hasitako bidean esku hartze are sakonagoa eskatu zuena. Sindikatuei ere ez zaie funtsezkoa iruditu aurreikusitako planaren aurkako kritikarik egitea. Horrek guztiak, beste behin ere, dimentsio handiko zeregin baten aurrean kokatzen du Mugimendu Pentsioduna, eta horren aurrean, berriz ere, bere konpromisoa eta determinazioa erakutsi beharko ditu.

3.- Estatuko beste Autonomia Erkidego batzuetan HELk prestatzea, EAEn EHPMk aurkeztutakoa erreferentziatzat hartuta

EHPMk Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) aurkeztutako HELaren esperientziak gutxieneko pentsioen osagarria eskatzen du, Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin (LGS) parekatu arte, eta gizartearen bultzada handia lortu du. Horren ondorioz, Estatuko gainerako Autonomia Erkidego batzuetako pentsiodun plataformak antzeko prozesuak hastera animatu dira, nahiz eta EAEn lortutako oihartzuna eta babes soziala lortzeko zailtasunen jakitun izan.

Zehazki, bi autonomia erkidego (Balear Uharteak eta Kantabria) animatu dira lehen urratsak ematera. Kantabrian oraindik ez dira prestatzen hasi, baina irailaren hasieran HEL bat sustatzeko martxan jartzeko borondatea agertu dute. Balearretan prozesua aurreratuago dago. Eta bi erkidegoetan helburua EAEko bera da: gutxieneko pentsioak LGSrekin parekatu arte osatzea.

Jarraian, Balear Uharteetatik bidali diguten kronika bat jasotzen dugu, ematen ari diren lehen urratsen berri emanez.

“Balear Uharteetan, Euskal Autonomia Erkidegoan gertatzen den bezala, Balear Uharteetako Pentsioen Defentsa Koordinakundea Legegintzako Herri Ekimen bat bultzatzen ari da, pentsio baxuak dituzten pertsona guztiek lanbide arteko gutxieneko soldataren pareko diru-sarrerak izatea ahalbidetuko dien gizarte-osagarria izan dezaten.

Oraingoz, Mallorca, Menorca eta Eivissako 21 kideko Batzorde Sustatzailea eratu da notarioaren aurrean, eta ia prest dago Balear Uharteetako Parlamentuan iraileko bilkura-ikasturte berriaren hasieran aurkezteko dokumentazioa. Tramitera onartuz gero, sinadurak udazken honetan bertan bilduko lirateke.

Gaur egun, Balearretako gizarte osoari jakinarazten ari gatzaizkio ILP horren beharra eta onarpena, eta, oro har, harrera eta ulermen ona aurkitzen dugu, gure lehen helburua baita Balearretako iritzi publikoan eztabaida bati ekitea orain arte ezkutuan egon den egoera bati buruz, dibertsio, eguzki eta hondartzako postal turistikoen atzean.

Aitzitik, Balear Uharteetan pobrezia poltsa izugarria dugu adinekoen artean: pentsioen erdia baino gehiago LGSren azpitik daude, gehienak emakumeenak, eta Balearretako hileko batez besteko pentsioa Estatuko batez bestekoaren azpitik 100 euro baino gehiagora dago, hori guztia lan merkatu desegituratu baten ondorioz, soldata eta kotizazio oso prekarioekin.

Gainera, uharteetako bizi-garestitasunean duen eraginaren eta turistizazio harrapariaren ondorioz, Balear Uharteetako adineko askoren bizitza oso zaila da diru-sarrera miserableekin. Horregatik, ILP hau ez da soilik egokia eta bidezkoa. Herria altxatu eta gaur egun ditugun eskubideak posible egin zituen belaunaldia erreparatzeko eta aitortzeko ekintza ere bada.

Gure esker ona eta agur bero bat EHPMko kideei. Borrokan bat eginik”.

4.- Propaganda- eta sozializazio-kanpaina, HELa izapidetzeko, eztabaidatzeko eta bozkatzeko onartua izan dadin Gasteizko Legebiltzarrean

Datozen hilabeteak oso garrantzitsuak dira HELren prozesuak aurrera egin dezan (izapidetza onartzea, eztabaida eta bozketa Gasteizko Legebiltzarrean). Jakina, gobernuko kideek, bai eta hura babesten duten alderdiek ere, ez dute interes handirik eskari horrek dimentsio publiko eta interes sozialeko dimentsio garrantzitsu bat har dezan, are gehiago ikusita ‒une honetara arte behintzat‒ prozesu erabat legitimo eta demokratiko hori babesteko konpromisorik ez duela.

Hori dela eta, oso interesgarria da EHPMk gizartearekin komunikatzeko ahaleginak ugaritzea, eskaera horren gainean gizarteratzea eta arreta soziala piztea, pentsiodunen esparru zabalean eta herritar guztien ahalik eta sektore zabalenera iristen saiatuz. Alde horretatik, propaganda soziala eta kaleko ekimenak eta mobilizazioak garrantzitsuak ez ezik, ezinbestekoak ere badira.

Beste publizitate euskarri batzuen artean, EHPMk “itsasgarri” batzuk editatu ditu, eta horietan nabarmentzen dira HELren alde aurkeztutako 145.142 sinadurak eta gutxieneko pentsioak LGSrekin parekatzeko eskaera. Horrela, HELri ematen zaion abal sozial izugarria eta bertan jasotzen den aldarrikapen nagusia modu errazean irudikatzea da helburua. Ziur gaude harrera ona izango duela.