Albiste eta informazio interesgarriak                          2025eko uztailak 26

1.- EHPM Donostiako eta Bilboko Aste Nagusietan egongo da

Herri batzuetan, jai herrikoiak direla eta, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua (EHPM) kontzentrazio labur batzuekin agertzen ari da, pankartak jarriz edo propagandarako beste elementu batzuk erabiliz, eta nabarmentzekoa da HEL Eusko Legebiltzarrean izapidetzeko, eztabaidatzeko eta bozkatzeko eskubide demokratikoaren eskaera, are gehiago haren alde 145.142 sinadura aurkeztu ondoren.

Baina tokiko ekimen horiek guztiak oso positiboak izanik, nabarmentzekoa da EHPMk Donostiako eta Bilboko Aste Nagusietan izango duen presentzia. Donostiako Piraten babes eta errekonozimenduaren eskutik, joan den astean aurrerapen bat argitaratu genuena, aurreratu dezakegu abuztuaren 9an, larunbata, jaien hasierako Donostiako Piraten txupinazoan, pentsiodunen mugimenduak lehen mailako protagonismoa izango duela. Eta hilaren 16an amaituko den Aste Nagusian zehar, beste ekitaldi batzuetan ere parte hartuko duela.

Donostiako Piraten aldeko pentsiodunen mugimendua aitortzeko ekimen honek badu nabarmentzeko moduko esanahi eta sinbolismo bat, erakusten baitu gazte talde bat, Donostiako jaietan oso errotuta dagoena, mugimendu pentsiodunaren aldarrikapenekin eta 7 urte baino gehiagotik bultzatzen ari garen borrokarekin konprometituta sentitzen dela. EHPMentzat laguntza garrantzitsua da, belaunaldien arteko aldarrikapenek eta mobilizazioek bizirik eta aktibo jarraitzen dutela egiaztatuz, nahiz eta zailtasunak izan.

Bilbon, EHPMek antolatutako ohiko manifestazio pentsioduna abuztuaren 18an egingo da, Aste Nagusiko astelehenean. Helburu nagusia izango da ahalik eta herritar gehienei helaraztea, jai-giroan eta alaitsu, Gasteizko Legebiltzarrean HEL izapidetzeko, eztabaidatzeko eta bozkatzeko onar dezaten. Aurreko urteetan bezala, manifestazioa amaitzean, konparsen arabera, txosnetan aperitiboren bat dastatzen saiatuko gara.

2.- Gasteizko Gobernuak proposatu du EAEko gutxieneko soldata 1.268 eta 1.385 euro artekoa izan beharko litzatekeela

Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Ekonomia, Lan eta Enpleguko sailburu Mikel Torresek txosten bat aurkeztu zuen hilaren 16an, Ikertalde Grupo Consultor enpresa pribatu batek egina. Txosten horretan jasotzen den kalkuluaren arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hitzarmeneko gutxieneko soldata 1.268 eurotik 1.385 eurora bitartekoa izan beharko litzateke 14 ordainsaritan. Horrek %7 eta %17 arteko igoera ekarriko luke, Estatuko lanbide arteko gutxieneko soldatarekiko (LGS).

Era berean, adierazi zuen erreferentziazko proposamen bat dela, patronalak eta sindikatuek hitzarmenen negoziazioan gutxieneko soldata bat adosteko balio dezakeena.

Sindikatuen kritikak, bereziki ELAren eta LABen aldetik, EAEn gehiengoa baitira eta Torresekin bilera zuzena izan baitzuten beren proposamenaren berri izateko.

Haien ustez, Gobernuaren LGSren proposamenak 10.000 pertsonari baino ez lieke eragingo, eta, beraz, eragin erabat marjinala izango luke. Txostenaren arabera, 66.000 langilek 1.385 euro baino gutxiago kobratzen dutela adierazi dute. Eta zehaztu dute horiek guztiek ere ez luketela 1.385 eurorainoko gutxieneko soldata jasoko, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) negoziatutako hitzarmenei bakarrik aplikatuko litzaiekeelako. Horrek kanpoan utziko lituzke Estatuko hitzarmenen mende dauden 188.000 langile, negoziazio kolektibotik kanpo dauden sektoreetako 48.000 langile eta bertan behera geratutako hitzarmenak dituzten 30.000 langile inguru, guztira 266.000 langile inguru.

Azken batean, Torresen proposamenak ez du balio langileen, emakumeen, gazteen, soldata baxuak dituzten migratzaileen, lan partzialen eta prekarizatutako sektore behartsuenen soldata-baldintzak hobetzeko.

Lanbide arteko gutxieneko soldata unibertsala izatea eta 14 ordainsaritan gutxienez 1.500 eurora iristea ezinbestekoa da langileen oinarrizko beharrak asetzeko. Lakuak 2022an egindako azterlan batek jada adierazten zuen herritarren ongizatea hondatzen hasi zela hileko diru sarrerak 1.418 eurora iristen ez zirenean. Ordutik Eusko Jaurlaritzak azterketa hori argitaratzeari utzi dio, eta ez da kasualitatez, orain proposatzen duena 1.418 euroko kopuru horren oso azpitik dagoelako, 2022tik inflazioaren igoerarekin eguneratu beharko litzatekeena.

Eusko Jaurlaritzaren proposamena Confebaski tarte bat emateko pentsatuta dago, adosten dituen hitzarmenetan gutxieneko soldata bat negoziatzeko aukera izan dezan, nahiz eta Confebaskek hori ez egiteko tematuta jarraitzen duen, eta, aldi berean, exijitzen du zentzu horretako edozein urratsekin batera akordio bat egin behar dela, berak “justifikaziorik gabeko lan absentismo” gisa definitzen duena nabarmen murrizteko, enpresen “produktibitatea eta lehiakortasuna” kaltetzen dituena, hau da, euren onura handiak.

Patronala behartzeak lanbide arteko gutxieneko soldata duina negozia dezan, eta Eusko Jaurlaritza bere defentsan horretara hurbil dadin, presio sindikal eta sozial handia eskatuko du. EHPMk gutxieneko pentsio duin bat eta gutxieneko soldata duin bat defendatzeko interesa du, pentsiodunentzat eta langileentzat onuragarria baita. Sindikatuei EAEn eta Nafarroan gutxieneko soldata duin eta propio baten eskarian laguntzea, haiek bezala gutxieneko pentsioak LGSrekin parekatzeraino osatzeko elkarri laguntza ematea interes handikoa da, zalantzarik gabe.

3.- Etxez etxeko Laguntza Zerbitzua (ELZ) menuz hornituko du Iruñea

Iruñeko Udalean hazi egin da etxez etxeko bazkari eta afarien kopurua, Etxez etxeko Laguntza Zerbitzuaren (ELZ) erabiltzaileek gehien eskatzen eta estimatzen duten asistentzietako bat baita.

Aurrekontu mailan ere igoera nabarmena da, urtean 1,18 milioi euroko esleipenarekin, 702.000 euroen aldean; bazkarien kasuan 117.000tik 153.000ra eta afarietan 32.500 eurotik 60.000ra.

Hornikuntza eta etxez etxe entregatzeko kontratua Tallunce enpresari esleitu zaio, 2025eko uztailaren 1etik 2026ko abenduaren 31ra bitartean, bazkarietarako 6,28 euroko prezioarekin (BEZik gabe) eta afarietarako 1,98 euroko prezioarekin (BEZik gabe).

Etxez etxeko menuen hornidura udaleko ELZren barruan integratutako prestazio gisa ulertzen da, hau da, bazkari osoak eta orekatuak banatzea, berotzeko prest dauden eta prestakuntza osagarririk behar ez duten bazkari eta/edo afari gisa.

Gizarte Ekintzako zinegotziaren arabera, ELZren erabiltzaileek asko eskatzen duten zerbitzua da, kalitatezko elikadura oso prezio eskuragarrian bermatzen duena. Gainera, pertsonen zaintza asko errazten du. 2024an, guztira 702 pertsonak gozatu zuten zerbitzu hau, bakoitzaren beharretara egokitutako menu desberdinekin.

4.- Bayrouren plana, Frantziako Estatuan lan- eta gizarte-eskubideei eraso bortitza egiteko

Bayrouk, Frantziako gobernuko lehen ministroak, gizarte eta lan murrizketen plana plazaratu zuen joan den astean, Estatuaren gastu publikoa 48.300 milioi eurotan murrizteko 2026rako, eta hurrengo urteetan ere bide beretik jarraitzeko. Hori Frantziako Estatuaren zor publiko izugarria murrizteko helburuarekin.

Zehazki, osasun publikoan murrizketak egitea planteatzen du, aurten erretiroa hartuko duten funtzionarioen heren bat ez ordezkatzea, batez ere irakasleei eragingo liekeena, eta 2026rako soldatak eta pentsioak izoztea, 2025ean bezala kobratuz, eta horrek esan nahi du inflazioak erosteko ahalmena galtzea. Gainera, zor publikoa murrizteko ekonomia hobetu behar dela proposatu du, ekoizpena handituz bi jaiegun murriztuz, urtero ordu gehiago lan egin daitezen.

Ukitzen ez dena, hori bai, gastu militarrak dira. Murriztu ez ezik, handitu ere egingo dira, Macronek inolako lotsarik gabe adierazi duen bezala, Frantziako Estatuaren “subiranotasuna eta segurtasun nazionala” bermatzeko argudioarekin.

Salatu izan dugun bezala, Europar Batasunak 800.000 milioi euro gastatzeko dituen planek, Estatu bakoitzak bere aurrekontuen %5erainoko ekarpen gero eta handiagoarekin, gerra-arriskuak areagotzeaz gain, ziurrenik, soldatak, pentsioak, gizarte-eskubideak, zerbitzu publikoak eta eskubide demokratikoak murrizteko politikak ekarriko dituzte.

Bayrouren proposamenak hurrengo hilabeteetan gehiengoan gerta daitekeenaren atarikoa dira, baizik eta Europar Batasuneko estatu guztietan, Espainiakoan barne. Nahiz eta Pedro Sanchezek esan gastu militarraren igoerak ez duela eraginik izango zerbitzu publikoetan eta eskubide sozialetan.

Bayrouk badaki ez duela gehiengorik Frantziako Asanblea Nazionalean bere proposamenak aurrera atera daitezen. Baina horrek ez du esan nahi Batzar Nazionaleko gehiengo batek plan horien edo horietako batzuen aurka egingo duenik.

Sindikatuek protestak iragarri dituzte irailerako. Duela bi urteko mobilizazioak, bereziki erretiroa hartzeko adina 64 urtera luzatzearen aurrean, oso masiboak eta garrantzitsuak izan ziren. Orain, erronka are handiagoa da, eta mobilizazio sozial zabal, bateratu eta etenik gabeko batekin bakarrik aurre egingo zaio Bayrouren planei.

Hego Euskal Herrian eta Espainiako estatu osoan oso adi egon behar dugu Frantziako Estatuan gertatzen denarekin, eta elkartasuna adierazi behar diogu datozen hilabeteetan plantea daitekeen erresistentzia sozial eta politikoari, han jokatzen dena oso erreferentziala izango baita Europa osorako. Eta, jakina, Bayrouren proposamen batzuk Estatu espainiarrean, osorik edo zati batean, errepikatzeko ahalegin ororen aurka egitea.