Albiste eta informazio interesgarriak                           2025eko uztailaren 19an

1.- EHPMren bilera Pradales lehendakariarekin eta Torres lehendakariordearekin

Joan den ostegunean, hilak 17, egindako bileraren amaieran, HEL sustatzeko batzordearen ordezkaritzak adierazpen publiko batzuk egin ditu komunikabideen aurrean, Lehendakaritzan bertan. Hala ere, interesgarritzat jo da informazio ohar bat bidaltzea, ondoren jasotzen dena, hedabide guztietara, eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendu osoari helaraztea.

“Gaurko goizeko 11:00etan, Gizarte Segurantzako gutxieneko pentsioak Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) %100era arte igoko dituen pentsioak osatzeko euskal sistema bat sortzeko Legegintzako Herri Ekimena Sustatzeko Batzordea Lehendakaritzan bildu gara Imanol Pradales lehendakariarekin eta Mikel Torres bigarren lehendakariorde eta Ekonomia, Lan eta Enplegu sailburuarekin.

Bilera adeitsua izan da, eta aukera eman digu EHPMri zabal azaltzeko legegile-ekimen horren garrantzia, herritarren aldetik jasotako babesa eta pentsiodun prekarioenentzat (gehienak emakumeak) duen garrantzia.

Lehendakariak eta lehendakariordeak hainbat galdera egin dituzte, legegintza-ekimenaren ezagutzan sakontzeko interesa dutenak. Beste behin ere eskatu dizuegu Eusko Legebiltzarrak gure legegintza-ekimena aintzat har dezala, edozein lege-proiektu bezala izapidetu dadin, eta, horrenbestez, jakinarazi digute txosten bat eskatu dietela Jaurlaritzaren Zerbitzu Juridikoei.

Irailaren 8a baino lehen beste bilera bat egiteko eskatu dute, eta hori da Gobernuak erabakia hartzeko azken eguna. Ondo iruditzen zaiela erantzun digute, baina agenden araberakoa izango da.

EHPMk bilera horri buruz egindako balorazioa positiboa da, eta pentsioetan eta gutxieneko pentsio duin eta nahikoetan genero arrakala murriztea lortzeko bidean beste urrats bat dela uste dugu”.

Bilera hau azaldu den bezala, urrats positibotzat jotzen da. Baina adierazi behar da lehendakariak eta lehendakariordeak, baita EAJ eta PSE-EE alderdiek ere, oraindik ez dutela konpromisorik HELa Legebiltzarreko osoko bilkuran izapidetza onartzeko, eztabaidatu eta bozkatzeko. Eta horien esku dago prozesu demokratiko horrek aurrera egitea ala ez.

2.- ELGAk (Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundea) erretiro-adina atzeratzea gomendatu dio Espainiako Estatuko Gobernuari

Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (ELGA) ‒multinazionalen eta botere ekonomiko handien zerbitzura dagoen erakundea‒ Espainiako Estatuari gomendatzen dio erretiro-adina atzeratzea, langileen “galera” arintzeko. 2060rako biztanleria laborala %30 jaitsiko dela uste du, biztanleria zahartzearen ondorioz. Eta adierazi du gaur egun Espainiako Estatuan bi pertsonatik batek 45 urte baino gehiago dituela eta hamarretik batek bakarrik 30 baino gutxiago. Eta bere proiekzioen arabera, eskulan krisia eta pentsio sistemaren kolapsoa iragartzen ditu. ELGAren irtenbidea: adinekoek lanean jarrai dezaten sustatzea, osasun ona badute.

Gomendio horiek are gehiago sakontzen dute Escrivaren erreformetan eta Pedro Sanchezen Gobernuak erretiro-adina luzatzeko egindako aldaketetan. Era berean, pentsioak murrizteko. Espainiako Estatuan, erretiratzeko batez besteko benetako adina 65,2 urtekoa da, eta 2018tik urtebete baino gehiago igo da. Izan ere, legezko erretiro-adina 67 urtera arte igo da pixkanaka, erretiro aurreratuak murriztu egin dira, jasaten dituzten zigorrengatik, eta atzeratutako erretiroak, ekonomikoki sustatuta, nabarmen handitu dira.

Aurtengo lehen bost hilabeteetan soilik 17.650 pertsonak eskuratu dute atzeratutako erretiroa, eta 2025ean atzeratutako erretiroek erretiro guztien %11ko muga gainditu dute. Eta AIReF-en arabera, datozen urteetan %30 izatera irits daitezke.

Atzeratutako erretiroa “borondatezkoa” dela eta onartzen dutenak, dituzten pizgarriengatik, besteak beste. Baina errealitatea da horietako asko kotizazio-karrera labur samarrak eta soldata baxuak dituzten langileei dagozkiela, batez ere emakumeei, eta erretiro-adina luzatu behar izaten dutela beren pentsioak neurri batean hobetzeko.

Erretiro-adina luzatzearen alde daudenei ez zaie batere axola langileek 35, 40 edo urte gehiago lanean eman ondoren erretiratu gisa urte on batzuk bizitzea. Gainera, gehien interesatzen zaiena pentsioen gastuak behera egitea da, nahiz eta horietako gehienek miseriatik hurbil egon.

Bestalde, erretiro-adina luzatzeak lan-kontratudunen galera arintzeko balioko duela argudiatzea, ekonomia eta pentsio-sistema mantentzeko ezinbestekoa baita, mugarik gabeko zinismoa da. Langabezia eta prekarietate tasa altuekin topo egiten dugunean, batez ere belaunaldi gazteei eragiten dietenak, ez du inolako justifikaziorik, ezta arrazionaltasun sozialki justurik ere, neurri horrek.

60 urtetik aurrera erretiroa hartzea, Gazteek eta soldata duinek borrokan eta borrokan jarraitzeko aukera ematen digute, egungo sistemaren kolapsoa eragozteko, erretiro-adina luzatzea eta pentsioak murriztea beste “erremediorik” ez dagoela inposatu nahi digute beste erremediorek ez dagoela sinestarazi nahi digute.

3.- Mugimendu Pentsiodunak protagonismo nabarmena izango du Donostiako Piraten jai egitarauan

Donostiako Piratek asteartean aurkeztu zuten Donostiako Aste Nagusirako programa alternatiboa, abuztuaren 9tik 17ra. Aurreko urteetan bezala, kultura, jai eta herri giroa eta gizarte konpromisoa dira bere jarduera programaren parte. Eta 2025. urte honetan protagonismo berezia eman nahi izan diote Donostiako Pentsiodunen Mugimenduari, honako hau adieraziz:

“Denok zahartzen gara, eta, inoiz baino gehiago, duintasunez eta zaintzaz bizi ahal izateko testuinguru bat beharko dugu.

Horretarako, funtsezkoa da sare bat eraikitzea: sare sozial batez ari gara, jakina, belaunaldien arteko elkartasunean oinarritua, baina baita ekonomikoan ere: publikoa eta kalitatezkoa. Eta hor ari zarete gogor borrokatzen.

Donostiako Piratek argi daukagu: baldintza duinen alde eta diskriminazio mota guztien aurka antolatzen direnen borrokarekin bat egingo dugu beti.

Eta baita ere aldarrikatu nahi dugu indarrez: PENTSIO DUINAK, SOLDATA DUINAK, DUINTASUNEZ BIZITZEKO LANAK, HEMEN ETA ORAIN, GUZTIONTZAT! “

Aldarrikapen hunkigarri horrekin batera, Donostiako Piratek bideo bat ere zabaldu zuten. Bideo horretan, Donostiako pentsiokide bik, eta beste hogeita hamar lagunen babesarekin, beren esker ona adierazi zuten, laburbilduta, Donostiako Piraten aintzatespenagatik, eta, aldi berean, EHPMren aldarrikapenen eta borroken ibilbide bat egin zuten, orain murgilduta gauden HELren aldeko borroka nabarmenduz. Bide batez, bideo honek harrera ona eta oihartzun zabala izan du.

Donostiako Piratei eskerrak ematea baino ez dago pentsiodunen mugimenduari eman dioten egin duen eginkizunagatik, jai herrikoiak ere bozgorailu aldarrikatzaile interesgarriak direla erakusteko balio baitu.

4.- Espainiar Estatuan milioika etorkin kanporatzeko mehatxuak

PPren eta, batez ere, Voxen diskurtsoak eta proposamenak, Estatu espainiarreko immigrazioaren gaiari buruzkoak, gero eta kezkagarriagoak dira, hauteskundeetan etekinak bilatzen dituen politika erreakzionario baten adierazgarri. Kasurik eskandalagarriena Voxena da; izan ere, joan den uztailaren 7an, Rocio de Meer Immigrazioari buruzko Kongresuko bozeramaileak argi eta garbi proposatu zuen zortzi milioi etorkin eta haien seme-alabak berehala kanporatzea, Espainiako Estatuan jaiotakoak barne, “identitate espainiarra” zer den zaintzeko eta “herri gisa” bizirik irautea ziurtatzeko. Adierazpen horiek su eman besterik ez dute egiten, egun hauetan Murtziako Torre Pachecon ezagutzen ari garen etorkinen aurkako erasoak sustatuz, indarkeriazko gertakari tamalgarri bat aprobetxatuz.

Proposamen hori milioika pertsonaren giza eskubide oinarrizkoenen aurkako aurrez aurreko erasoa da, beren herrialdeak utzi behar izan baitituzte, Estatu aberatsenen eta nazioz gaindiko enpresa handien politikaren ondorio gisa, beren herrialdeak espoliatzen baitituzte eta, horrela, biztanleriaren zati handi bati gutxieneko enplegu eta bizitza duinak lortzea eragozten baitiete. Gainera, ultraeskuindarrek zabaldutako informazio faltsuen aurka, etorkinek jarduera tasa oso altuak dituzte ‒hau da, enplegua dute edo bilatzen ari dira‒, %78koak, eta ikerketa batzuen arabera, 2022tik aurrera biztanleriaren hazkundearen % 84 immigrazioak eragin du.

EAEn, Gizarte Segurantzan afiliatutako hamar pertsonatik bat atzerritarra da, eta azken urtean sortutako enplegu berrien erdia baino gehiago dira. Biztanle gehienak gazteak direnez eta askok Gizarte Segurantzan kotizatzen dutenez, eta oraingoz pentsioak kobratzen dituztenen kopurua txikia denez, haien presentziak Gizarte Segurantzaren finantza-egoera hobetzen du. Are gehiago, enplegu erregularizatuari eta Gizarte Segurantzari egindako kotizazioei egindako ekarpen hori are handiagoa izango litzateke hori zailduko ez balitz, atzerritarrei buruzko legeriak erregularizazioa atzeratzen duelako, eta, ondorioz, beren lan-jardueraren lehen urteetan ezkutuko ekonomian egiten dutelako.

Testuinguru horretan, eskuin muturrak politika trumpista luzatu nahi du immigranteen zati bat kanporatuz. Eta jakin badakien arren etorkinen zati handi bat guztiz beharrezkoa dela jarduera ekonomikorako eta bizitza sozialerako ‒adibidez, mendekotasuna duten pertsonen zaintzarako, zein landa eremu batzuetan‒, hemen bizitzen eta lanean jarraitzen dutenek beldurrarekin eta eskubiderik gabe egin dezaten nahi du.

Egoera horrek Espainiako Estatuan bizitzen ari direnen premiazko erregularizazioa eskatzen du, eta, horretarako, hainbat urtez gelditutako HELa onartzen da. Ezkerreko alderdiek, mugimendu sindikal eta sozialak, mugimendu pentsiodunak barne, erregularizazio hori presaz eskatu behar dute, eta elkartasun aktiboa adierazi. Gure babes osoa merezi dute, bai Hego Euskal Herrian, bai Espainiako Estatuan. 

5.- La Suitzako 6 espetxera bidali dituzte

CNTko sei sindikalistari hiru urte eta erdiko espetxe zigorra ezarri diete protesta sindikalerako eskubidea jarduteagatik: kontzentrazio baketsuak egitea, panfletoak banatzea eta megafonia erabiltzea lan eskubideen defentsan.

Kondenatu dituzten epaiketa Zuzenbide Penal inkisitiboaren erakustaldi bat izan da, sindikalismoaren bidezko egikaritza delitu bihurtzen duena. Epaiak aurrekari arriskutsu bat sortzen du: ekintza sindikal arruntak kartzelaz zigortzeak langileek beren eskubideak defendatzeko duten gaitasuna ahultzen du. Modu baketsuan protesta egitea “hertsapen larri” gisa zigortzen bada, zer tresna geratzen zaizkigu klase gisa esplotazioari aurre egiteko?

Gainera, epaileak ez dio jaramonik egin zigorra eteteko eskaerari, eta Fiskaltzari ere entzungor egin dio. Kondenatuek “damurik ez izatea” bezalako argudioekin justifikatu du bere erabakia, eta astungarri gisa adierazi du enpresari emandako kalte-ordaina ez dela bere poltsikoetatik atera, CNTren babes kolektibotik baizik.

Baina eraso hau ez da oharkabean pasatu. Suitzako 6ek babes sindikal eta unitario oso garrantzitsua lortu dute. CNT, CCOO, UGT, CGT, ELA, LAB, USO, ESK eta beste askok beren ahotsak batu dituzte horiek defendatzeko eta indultua eskatzeko. Errepresio patronal eta judizialaren aurrean langileen eskubideen defentsan jarraitu beharreko adibide positiboa

Erakunde feministek, sozialek eta milaka pertsonak ere babesa agertu dute elkarretaratze, komunikatu eta kanpainetan. Halaber, egunotan elkartasun elkarretaratzeak egiten ari dira Hego Euskal Herrian, sei sindikalisten askatasuna eskatuz. Atzo, uztailak 18, arratsaldeko 7etan izan ziren Barakaldoko Bide Onera plazan eta Iruñeko Udaletxe plazan. Eta gaur, uztailak 19, Donostiako epaitegietan izango dira (Kalkutako Teresa plazan) 12:00etan eta Bilboko Arriaga plazan 13:00etan.

6.- Barakaldoko pentsiodunak Karmen jaietan txosnak irekitzen

Pentsiodun talde batek, zapi, txaleko eta banderola gorriekin, txosnen irekieran parte hartu zuen Karmen jaietan, Barakaldon. Batukaden, erraldoien, buruhandien eta erakunde kulturalen artean, kolorea eta borrokan jarraitzeko gogoa eman zuten. Bere helburua, beste herri batzuetako jai herrikoietan bezala, udan zehar Gasteizko Gobernuak eta Legebiltzarrak EHPMk aurkeztutako HELa tramitera, eztabaidara eta bozketara onartzeko aldarrikapena bizirik mantentzea da.