Albiste eta informazio interesgarriak                            27-abuztua-2022

1.- Bilboko Aste Nagusiko asteleheneko manifestazio pentsioduna arrakastatsua izan zen

Bilboko Aste Nagusiaren barruan egiten den manifestazio batean 4.500 pertsona biltzea arrakastatsutzat baino ezin da jo. Hala ere, aipatzekoa da, Bilboko jendeaz gain, Bizkaiko beste herri askotako, Arabako eta Gipuzkoako beste herri batzuetako eta Asturiasko –bi autobusetan– eta Espainiako Estatuko beste erkidego batzuetako ehunka pentsiodunek parte hartu zutela. Baina batez ere oso mobilizazio alaia, animosoa, koloretsua eta aktiboa izan zen.

Manifestazioa plaza Eliptikotik abiatu zen, baina Kale Nagusiaren zati bat baino ezin izan genuen zeharkatu eta Udaletxera iristeko desbideratu. Kale Nagusitik jarraitzeko baimena ukatu ziguten, jai-eremua okupatzen genuela argudiatuta.

Hogei bat txistulari izan ziren manifestazioaren buruan, eta erdian Mamikiren batukadako danbor hotsak entzun ziren. Baina horiek ez zuten eragotzi milaka pentsiodunen eta mobilizazioan parte hartu zuten beste pertsona batzuen eztarrietatik irtendako aldarrikapenak eta eskaerak indarrez entzunaraztea. Manifestazioaren ibilbide osoa kartelez eta pankartaz josita egon zen, ikurrinekin eta Asturiasko eta Galiziako banderekin batera. BPMko (Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendua) zapien kolore gorriak, milaka pentsiodunen lepoak inguratuz, errekonozimendu masiboa eta mugimendu horren parte izatearen harrotasuna erakusten zuten.

Mobilizazio mota hauetan jendearen irudimena, kontsigna eta alegazio kritiko ugariko kartelak eginez, izugarria da. Eta adineko pertsonek eta pentsiodunek ekimen horietarako duten gaitasun handia ukatzen dutenek, atzokoaren moduko manifestazioen albotik edo pentsiodunen mugimenduak bultzatzen dituen manifestazioetatik paseatu besterik ez dute egin behar.

Pankartak, kartelak eta oihukatzen ziren kontsignak BPMk planteatutako aldarrikapenekin lotuta zeuden: pentsioak eta soldatak benetako KPIaz igotzea. Gutxieneko pentsioa 1.080 euro. Ez Osakidetza ez desegitea. Osasuna eta zainketa publikoak eta kalitatezkoak. Jakina, salaketatik eta kritiketatik libratu ez zirenak Iberdrola eta tarifa elektrikoen igoera edo bankuen eta enpresaburu handien eskandaluzko mozkinak izan ziren; pentsiodunek, langileek eta gainerako herri-sektoreek, berriz, haien zekenkeriaren prezioa ordaindu genuen.

Ekitaldia manifestazioaren amaieran

Bi pentsiodunen aurkezpenarekin batera –emakumea eta gizona – Arkaitz Estiballesen bertso hunkigarriak eta bi komunikatu euskaraz eta gaztelaniaz irakurri zituzten. Lehena, Estatuko gainerako Komunitate eta Herrietako pentsiodunen plataformek eta mugimenduek bidalitako babesa eta elkartasuna. Gaztelaniazko irakurketa Asturiasko pentsiodun kide batek egin zuen. Bigarren komunikatuari, BPM (Bizkaiko Pentsiodunen Mugimendua) izenekoari, pasiozko ahotsa jarri zioten bi lagun pentsiodunek. Azkenean, nola ez, txoria txori “abestu zen txistularien musikaren doinuekin.

Bi jakinarazpenen edukia oso antzekoa izan zen, eta goian aipatutako eskaeretan zentratu zen. Baina nabarmendu nahi izan zen urriaren 15ean manifestazio bateratua, zabala eta plurala egingo dela Madrilen, eta horrekin batera milaka sinadura entregatuko ditugu Kongresuko talde parlamentario guztiei emateko eta beren erantzukizunak onartzeko eta Espainiako estatu osoko plataforma eta mugimendu pentsiodunek planteatzen dizkiegun eskaerak onartzeko. Nabarmendu zen, halaber, irailaren 5ean berriro hasiko direla elkarretaratzeak Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan eta 70 herritan, eta urriaren 1a dela Adinekoen Nazioarteko Eguna, egun horretan euskal pentsiodunen mugimendua indartsu egongo baita kalean, pentsiodunen eta adinekoen eskubide guztiak defendatzeko.

Manifestazioaren amaieran, bertaratutako guztiei Aste Nagusiko jaiaz gozatzeko gonbita egin zitzaien, eta nahi izan zutenak txosna konparseroetara hurbiltzera gonbidatu genituen, pintxoak doan dastatzera eta edaria prezio onean ordaintzera. Pentsiodun taldeak ikusi ahal izan ziren, gonbidatu gintuzten txosnak pozik eta alai bisitatzen.

Kontuak horrela, 27 txozna-konparseroek –batek izan ezik – Aste osoan zehar erakutsi dute BPMren banderola, eta, beraz, eskerrak eman nahi dizkiegu guztiei. Baina, aldi berean, ezin ditugu aipatu gabe utzi pintxo-potera gonbidatu gintuzten 16ak: Trikimailu, Txori Barrote, Mozkotarrak, Satorrak, Uribarri, Hontzak, Bizizaleak, Hau Pitu Hau, Paya, Mekaguen, Txinbotarra, Abante, Kranba (Comanche), SinKuartel, Piztiak eta Aixeberri.

2.- Erromoko Nagusien Etxea eraisteko ahaleginari aurre egiten jarraitzen dute

Bilboko Epaitegi batek Erromoko Nagusien Etxearen eraisketa kautelaz eteteko ebazpena eman ondoren, udalak errekurtso bat aurkeztu zuen, eta une honetan zain dago zer lege-erabaki hartzen den behin betiko. Baina zentro horretako adineko pertsonek eta pentsiodunek ez dute itxaropena galdu, eta asteartean, auzoko hainbat bizilagunekin batera, elkarretaratzeak egin zituzten goizean eta arratsaldean. Asteazken arratsaldean ere egin zuten, eta bi egunetik behin jarraituko dute haiekin. Era berean, irailaren 2an, arratsaldeko 7etan, Nagusien Etxetik abiatuko den manifestazioa prestatzen ari dira, eta auzoko kaleak zeharkatuko dituzte. Getxoko eta inguruko herrietako adineko eta pentsiodunei manifestazio horretan parte hartzeko gonbita egin diete.

Elkarretaratzeak eta bestelako ekimenak mantentzeaz gain, Amaia Agirre Getxoko alkateari banakako gutunak posta elektronikoz bidaltzeko kanpaina bat jarri dute abian, eta beste behin eskatu dute: 1.- Ibar Nagusien Etxeko adinekoak eta bazkideak etxetik ez ateratzea. 2.- Lope de Vega kaleko 12. zenbakiko eraikinak, auzoaren ondarea, eraitsi ez daitezen. 3.- Belaunaldi arteko Zentrorako ordezko kokaleku bat bilatzea. 4.- Eguneko zentro bat prestatzea Erromon. Gutunak auzoko jendearengan oinarritzen badira ere, Getxoko eta beste herri batzuetako beste jende batzuen babesa eskatzen dute, batez ere adinekoena eta pentsiodunena, topagune horrek duen garrantziagatik eta sinbolismoagatik, giza harremanengatik eta gizarte-ekimenengatik.

3.- Osakidetza astiro erortzen ari den erraldoia da

Horrela mintzatu zen duela egun batzuk Roberto Sánchez, Osakidetzako lan-eskaintza publikoa salatzera ausartu zen hiru mediku anestesistetako bat. Osakidetzatik alde egitea pentsatzen hasi zen, eta aipatu zuen 2003. eta 2008. urteen artean 119 kontratu kateatu zituela Lehen Mailako Arretako mediku gisa. Eta gaineratu zuenez, jasan behar izaten zituzten arazo eta tentsioen ondorioz, lankide batzuk Balearretara, Kataluniara, Kanarietara… joan ziren lanera, eta han espero zuten –eta hala izan da– gehiago kontatzea, aitortzea eta ordainsari hobea jasotzea.

Osakidetzan geratzea erabaki zuen eta mediku anestesista egin zen. Baina duela hiru urte baino gehixeago beste bi lankiderekin batera LEParen manipulazioa salatzera ausartu zen, eta harrezkero bere nagusien presioak eta errepresioa jasan ditu. Hori dela eta, Osakidetza uztea erabaki zuen, bere osasun mentalak hala eskatzen zuelako, eta orain askoz hobeto ari da lanean Foru Erakundean, geriatra gisa.

Osakidetzan bizi den egoera laburbiltzeko, honako hau azpimarratu du: “Konfiantzazko kargu gehiegi daude. Eta horrek autokonplazentziara eta karguan jarri zaituen nagusiaren eta alderdiaren (EAJ) defentsara garamatza. Osakidetzak arazo larriak ditu, denok ikusten ari gara, baina kudeatzen ari denaren propaganda-arma ere badenez, ez dute ezer egin nahi”.

4.- (Araba) Aguraingo pentsiodunen harrera “Espainiako Vuelta”ri

Aguraingo pentsiodunen mugimenduko kideek asteartean Vueltako txirrindulariei harrera egin zieten errepide ondoan, herrian zehar igarotzerakoan. Pankartak eta kartelak zabaldu zituzten eta lagun batzuek harro jantzi zituzten Euskal Herrian zehar “Martxa Pentsionista Bizikletan” erabilitako kamisetak.

5.- Lan Mutualitateak: etekin berrien bila eta langileen bajen kontrol errepresiboa

Lan Istripu eta Gaixotasun Profesionalen Mutuak enpresaburuen elkarte pribatuak dira, eta osasun-sistema publikoa desegitearen alde eta gaixotasun arrunten zein lan istripu ez den laneko bajen kontrol absolutuaren alde jarduten dute.

Beren txostenetan lan-absentismoa nabarmentzeko joera dute. Lan-istripuek eta lanbide-gaixotasunek eragindako bajak ez dituzte aztertzen edo kritikatzen ezta bajen arrazoiak edo kausak eta batez ere enpresek dituzten erantzukizunak; are gehiago, erantzukizun horiek ezkutatzen saiatzen dira. Baina gaixotasun arrunten bajei dagokienez, modu interesatuan gaindimentsionatzen dute kopurua, eta kontzeptu horrengatik enpresentzat eta Gizarte Segurantzarentzat daukaten kostua nabarmentzen dute, Osasun Sistema Publikoaren eta Gizarte Segurantzaren jarduera eta kudeaketa txarra ere kritikatuz, bai eta langile jakin batzuen baja mota horren iruzurrezko abusua ere. Hori guztia helburu batekin: arlo horretan dituen eskumenak areagotzea eskatzea.

Aurtengo ekainean egin berri den txosten batean, Lan Istripuen Mutuen Elkarteak (AMAT) bere soluzio-proposamenak aurkeztu zituen, honako helburu hauekin:

– Gizarte Segurantzaren ahultzea. Aldi baterako ezintasunaren kudeaketan mutualitateek hura “de facto” ordezkatzea.

– Mutuak Osasun Zerbitzu Publikoetan muturra sartzea eta ahalduntzea. Laneko bajen arloan lehen mailako arretako medikuen jarduerak kontrolatuz.

– Osasun-zerbitzua pribatizatzea Mutuen askatasuna itundutako osasun-zentro pribatuak erabiltzeko langileen osasun-arretarako. Hau da, gizarte-kotizazioak osasun-sistema pribatuaren alde erabiltzea.

– Aldi baterako ezintasunagatiko prestazioa murriztea eta eskubideak eta bermeak ezabatzea. Bajen iraupenari buruzko egungo irizpideak laburtuz. Osasun Sistema Publikoaren Ikuskaritza Medikoak mutualitate-praktikak ikuskatzeko gaur egungo mekanismoetatik kenduz. Langileek mutuek Gizarte Segurantzako Zerbitzu Publikoaren eta Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren aurrean hartutako erabakien aurka jotzea eragotziz, Lan Arloko Epaitegira jo aurretik.

Neurriak ezarriz, langileak uko egiten dionean mutuek proposatutako proba klinikoak edo tratamenduak aurreratzeari. Mutualitateak kontingentzia profesionaletan emandako alten aurrean Osasun Zerbitzu Publikoak baja medikoa ematea eragotziz. Langileen historia kliniko informatizatua mutuekin konektatuz, haien aurrekari klinikoak ezagutzeko. Prestazio ekonomikoaren zenbatekoak gutxitzea, prestaziorik edo bestelako osagarririk gabeko lehen egunak estaltzeko hitzarmen-klausulak baliogabetuta.

Enpresa-aurrezkiak. Enpresentzako hobari-sistema bat ezarriz, enpresan zenbat eta gaixo gutxiago egon, orduan eta gutxiago kotizatu dezaten. Azken batean, enpresekin adostuta Mutuek egin ohi dituzten bajak ez emateko gonbidapena.

Arriskuen prebentzioa, hobetzeko benetako borondaterik gabe. Lanera itzultzeko protokoloak eginez, lanean osasunaz arduratzen den gaur egungo prebentzio-sistema zalantzagarriak horren inguruan izan beharko lukeen zeregina baloratu gabe. Era berean, enpresetan mutuentzako prebentzio-eginkizun handiagoa eskatzen da.

Proposamen horien guztien helburua da Mutuek baja guztiak kontrolatzea, lan-istripuengatik, lanbide-gaixotasunengatik edo gaixotasun arruntengatik izan. Horrela, jendeak lehenago lanera itzuliko da, osasun-egoera onean egoteko eta prestazioak aurrezteko bermerik gabe, eta, jakina, beren negozioaren eta etekinen eremua zabalduko da.

Mutuak gero eta gehiago handitzen ari dira beren botere pribatua, Osasun Zerbitzu Publikoaren eta Gizarte Segurantzaren kaltetan. Egoera horren alde ilun eta delikatua da botere eta erakunde publikoek ez dutela langileen osasunaren kontrol hori eta pribatizazioa geldiarazten. Bestalde, ez ezkerreko alderdi politikoek, ez sindikatuek, oro har, ez dute oztoporik jartzen langile guztien osasunean eta baja-egoeran dauden prestazioetan atzerakada hori eragozteko.