Albiste eta informazio interesgarriak                           azaroak 11-2023

1.- 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarriaren bila EAEn eta Nafarroan!

Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), Urkulluren gobernuak 2024rako aurrekontuen proiektua aurkeztu du egunotan, eta oposizioko talde politikoekin harremanak eta negoziazioak hasi ditu. Horiek, lehen adierazpenetan, batez ere EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk, adierazi dute aurrekontuak jarraipen adierazten dutenak eta anbiziorik gabekoak direla. Orain negoziazio eta osoko bilkuren prozesua hasiko da Eusko Legebiltzarrean, eta abenduaren 22ko osoko bilkuran amaituko da, EAJren eta PSEren babesarekin bakarrik bada ere. Horiek egungo gobernua osatzen dute eta gehiengo osoa dute legebiltzarrean. Nafarroari dagokionez, prozesua luzeagoa da, eta aurrekontuak otsailaren amaierarako edo martxoaren hasierarako onartzea aurreikusten da.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko ordezkaritza batek aste honetan ekin die berriro Gasteizko Legebiltzarreko zenbait talde politikorekin izandako harreman edo elkarrizketei. Beste behin ere, talde politikoei gogorarazi zaie gure eskaria, 1.080 euroko gutxieneko pentsioak 14 ordainsaritan lehenbailehen osatzeko. Negoziazioek eta gai honen inguruan planteatzen diren alternatibek nola eboluzionatzen duten ikusi arte itxaron beharko dugu planteatutako aldarrikapenaren emaitza baloratzeko.

Baina ahalik eta mobilizazio zabalenaren beharraz erabat jabetuta, beste gizarte-eragile batzuen eta, bereziki, pentsiodunen, langileen eta beste gizarte-sektore batzuen babesa bilatuz, pentsiodunen mugimenduak kanpaina zabal bati ekin diogu, eskaera hori besterik gabe lortzeko helburuarekin.

Hori dela eta, gaur, azaroak 11, manifestazioa egingo da Iruñean, 17:30ean Baluartetik abiatuta, pentsiodunen mugimenduak sustatuta, Ahora 1.080€ Orain ekimenaren bidez. Ekimen horretako hainbat talde sozial eta sindikalek parte hartzen dute. Bestalde, datorren ostegunean, hilak 16, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako pentsiodunen mugimenduak beste manifestazio bat egingo du Gasteizen, goizeko 11etan Artiumetik abiatuta. Mobilizazio horretarako 12 autobus kontratatu dira dagoeneko, batzuk 70 pentsiodunekin guztiz beteta. Bi manifestazioen helburua Nafarroako eta EAEko parlamentuei 1.080 euroko osagarriaren eskaera helaraztea izango da.

Mobilizazio horiekin batera eta horren osagarri, udal askotan mozioak aurkezten ari dira, hilabete hauetan zehar luzatuko direnak, eskaera hori babestu eta Eusko Jaurlaritzari helaraz diezaioten. Antzeko zerbait planteatzen ari dira Nafarroan. Era berean, sinadurak biltzen ari dira, dagoeneko milaka (Nafarroan 5.000 baino gehiago) herri askotan, eskaera horren alde ahalik eta jende gehienak parte har dezan, eta, aldi berean, udalerri bakoitzean udaletako mozioei erantzun diezaieten. Era berean, kolektibo sozial eta sindikalen babesa jasotzen ari da (Nafarroan 20 baino gehiago dira dagoeneko). Udalen erabakiak, sinadurak eta kolektibo sozial eta sindikalen babesak orokortzen doazen heinean, kanpaina honen oihartzun instituzional eta sozialaren berri emango dugu.

2.- Osasun publikoa eta kalitatezkoaren aldeko gaurko manifestazioei babesa

Osasun Publikoaren Defentsarako Herritarren Koordinakundeak deituta, gaur azaroaren 11, larunbata, manifestazioak egingo dira Bilbon, Donostian eta Gasteizen, “Osasun publikoa defenda dezagun. Osasun pribatuari euro publiko bat ere ez ” leloaz. 

Guztira 75 kolektibo sozial, sindikal eta politikok, horien artean Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, mobilizazio egun honekin bat egin dugu Osakidetzaren egoeraren larritasuna salatzeko, eta osasun-sistema publiko, kalitatezko eta integrala aldarrikatzeko.

Osasun publikoaren murrizketa-politikak espezialista batera joateko itxaron-zerrenda justifika ezinak handitzea eragin du, eta interbentzio kirurgiko bat egiteko epeak ere bai. Eta urgentziazko arazo larriak konpontzen saiatzeko, paziente asko ospitale eta zerbitzu pribatuetara desbideratzen ari dira. 

Arazo horiek planifikazio eta irtenbide faltaren ondorio dira, Osakidetzako zuzendaritzaren eta Eusko Jaurlaritzaren kudeaketa politiko arduragabea eta negatiboagatik. Orain arte egindako pribatizazioak geldiaraztea eta atzera egitea, eta indartu zein sustatzeko neurriak hartzea da irtenbide bakarra osasun-sistema publiko, kalitatezko eta integrala izateko, gizartea egunetik egunera gehiago kezkatzen duen arazoa baita. 

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak herritar guztiak animatu ditu, eta bereziki pentsiodunak, manifestazio horiekin bat egitera, adinagatik geu garelako osasun-arreta hurbila, duina eta kalitatezkoa gehien behar dugunok, arlo publikotik bakarrik berma daitekeena. Manifestazio hauek herrialde mailan izango dira eta honako hasieran: Bilbon (Bihotz Sakratua) eta Gasteizen (Bilbo plaza), 12:00etan; Donostian, Boulevarden 17:00etan.

3.- “Elkarrekin denok Greba Feminista Orokor baterantz” 

Azaroaren 4an, larunbata, Bilboko Pentsiodunen Mugimenduko emakumeek parte hartu zuten, hainbat kolektiborekin batera, Deriva Feminista izeneko ekimen batean, zainketen inguruan narratiba kolektibo eta integral bat sortzeko, Euskal Herriko eskubide, erantzukizun eta premia kolektibo gisa. Taldeko ibilaldi moduko bat izan zen, non hainbat gune-geldialdi egin ziren hausnarketak, ikaskuntzak eta proposamenak partekatzeko asmoz, bizitzetatik, esperientzietatik edo batzuetan bakarrik bizi izan diren borrokak konpartituz; hala, elkarrizketa komun baterako esperientziak kontatu eta zainketen narratiba kolektiboa eta integrala elkarrekin eraikitzen joateko. 

Ibilbide bat egin zen 8 gunetan zehar, Indautxu plazatik abiatuta, anbulatorioak, egoitzak, Foru Aldundia e.a., udaletxeraino, horietan guztietan gelditu eta kolektibo bakoitzak bere esperientziak kontatzen zituen. Emakume pentsiodunek Udaletxearen aurrean ia 6 urte daramatela borrokan, beren aldarrikapenak azaldu zituzten eta beren babesa ematen diotela Greba Feminista Orokorrari. 

Emakume pentsiodunok zaintza publikoak, kalitatezkoak eta unibertsalak eskatzen ditugula nabarmendu zuten, pertsona guztien oinarrizko eskubidea delako. “Zainketa-sistemak publikoa izan behar du, eta ez zaintza negoziotzat hartzen dutenen gogo bizidunentzako eremua. Emakumeok azaroaren 30eko zaintzako Greba Feminista Orokorra babesten dugu eta antolaketa-prozesuan parte hartzen, sareak eta aliantzak ehunduz. Zaintzen ibili gara gure bizitza osoan eta zaintzen jarraitzen dugu, ez gaude konforme egungo zainketa sistemarekin eta nola nahi dugun zainduak izan eta nola zaindu nahi dugun hausnartu dugu. Zaintza-dekalogo bat egin dugu, antolaketa taldeari emango dioguna eztabaidatu eta hausnartzeko” adierazi zuten. 

Eta gizarte honek kontuan har dezan emakumeek egin duten zaintzaile-lana gizarte patriarkal honetan, lan hori ez da aitortua izan, doan eta eremu pribatu eta familiarrean gauzatua izan delako, zera eskatzen dugu: 1.080€ko pentsio duina 14 ordainsaritan, aitortu gabeko zaintzaileak izan diren emakume guztientzat. Bizitza osoan zaintzen daramagulako, zaintza duinak nahi ditugu behar ditugunean!

4.- Bankuek eta energia enpresa handiek beren irabaziak biderkatzen dituzte eta Gobernuak ezarri dien zergaren aurka daude.

Banku batzuek eta energia enpresa handienek lortutako etekin garbien datuak aurtengo lehen bederatzi hilabeteak eta aurreko urteko aldi beraren aldean izan duten igoera: Santander 8.143 milioi euro (%11ko igoera), Sabadell 2.785 milioi (%44,9), Kutxabank 385,2 milioi (%53,8), Iberdrola 3.617 milioi (%17,2), % Repsol 2.785 milioi euroko irabazia. 

Gobernuak aldi baterako banku guztiei eta energia enpresa handienei aplikatutako ezohiko zergaren ondorioz 2.900 milioi euro bildu ditu 2023an. Kopuru guztiz marjinala azken urteotan aparteko onura eta hazkundea lortutako banku- eta energia-erakunde horientzat. 

Lotsagabeak dira aurkeztu dituzten kritikak eta errekurtsoak zerga horren aurrean, Josu Jon Imaz nabarmenduz bere adierazpen oldarkorrenen artean, Repsoleko kontseilari delegatua eta Eusko Jaurlaritzako Industria sailburu ohia Repsol bezalako garrantzizko enpresa pribatura joan aurretik. Josu Jon Imazek iaz ofizialki 2,3 milioi euro kobratu zituen, 152 langile edo pentsiodunen soldataren baliokidea, Lanbide arteko Gutxieneko Soldata 14 ordainsaritan (15.120€ urtean) eta gainera, harrotasun osoz adierazten du EAEko garapen industrialean eta enpleguan kezkatuta eta interesatuta dagoela. 

Enpresaburu neoliberaltzat jotzea oso adierazpen apala eta atsegintzat jo behar dugu, ez baita bakarrik energia berriztagarrietan oinarritutako trantsizio energetikoaren aurka dagoena, horren ekoizpenagatik erregai fosilen erabilera eta CO2-ren emisioen ondorio larriak murrizten dituena, baizik eta Gobernuari xantaia egiten ari zaion “ezohiko” eta aldi baterako zerga ez aplikatzeko, Petronor-Repsolek EAEn aurreikusita zituen inbertsio-partidak izozten, horrek lanpostuak mugatzea edo ez sortzea ekarriko duela ohartaraziz. 

EAJk agintari honi zein Petronorreko beste buruzagi batzuei ematen dien babes politikoa alderdi horren ezaugarri ideologiko eta politikoak agerian erakusten ditu: energia berriztagarrietan aurrera egiteko premia nabarmentzen du, baina ez du mugarik jartzen eta gainera justifikatu egiten ditu erregai fosiletan oinarritutakoak mantentzea eta garatzea, Petronorren kasuan bezala. Bestalde, argudiatu egiten du monopolioa den enpresa horrek ekarpen “garrantzitsua” egiten diola Bizkaiko Foru Ogasuneko kutxari.

5.- Euskararen aldeko manifestazio jendetsua Bilbon joan den larunbatean 

Bilboko Udalaren arabera 70.000 pertsonak hartu zuten parte Bizkaiko hiriburuan euskararen defentsan egin zen manifestazioan joan den larunbatean, Euskalgintzaren Kontseiluak deitua eta hainbat alderdi, sindikatu eta bestelako kolektibo sozialen babesa jaso zuena, besteak beste, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduarena. Era berean, EAEko eta Nafarroako kargu instituzionalak bildu ziren batez ere, baina baita Iparraldekoak ere.

Euskara erabiltzeko eskubideak murrizten dituzten epai judizialak salatzeko mobilizazioa izan zen eta, aldi berean, euskararen sustapenerako eta normalizaziorako, herritar guztiei eragiten digun eskubidea baita. 

Manifestazioan parte hartu zuten beste erakunde batzuetako ordezkariek ere, berezko hizkuntza dutenak Espainiako Estatuko beste nazio edo erkidegoetan (Katalunia, Galizia, Valentzia, Balear Uharteak eta Asturias) eta Euskara eta euskaldunak pairatzen ari diren epai erreakzionarioak eta atzerakoiak, beraiek ere jasaten ari dira bakoitzak bere lurraldean. 

Mobilizazioan Kontseiluko bozeramaileak akordio sozial zabal baten garrantzia azpimarratu zuen, gizarte osoari irekia, murrizketak eta atzerapausoak dakartzaten epai horien aurka egiteko eta euskararen normalizazioa eta erabilera sustatzeko beharra gizarte-bizitzako esparru guztietan, mundu soziolaboralean bereziki. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua oso konprometitua dago euskararen defentsan, Euskal Herrian bertan inposatu nahi den mugatzearen aurrean, gaztelaniarentzako galerarik gabe. Eta helburu soziopolitiko horren aldeko akordio guztiak babestuko ditugu. 

6.- Elorrioko eguneko zentroa ORAIN!

Elorrioko Pentsiodunen Mugimendua Bizkaiko Foru Aldundiko Gizarte Ekintzako diputatuari zuzendu zaio, gutun publiko bat bidalita, herrian eguneko zentroaren beharra salatuz. Urte asko daramate zentro horren beharra aldarrikatzen, eta Udal talde politiko guztiek ere hauteskunde-kanpainetan eskatzen dute. 

Pentsiodunen mugimenduak 1.150 sinadura baino gehiago bildu ondoren, mozio bat aurkeztu zuen Udalbatzan, zentro horren sorrera gauzatzeko. Mozio hori EH Bildu eta Elkarrekin Podemosen aldeko botoak eta EAJren abstentzioa onartu zen, geroago beste osoko bilkura batean berretsi izan zena. 

Ondoren Alkatetzak Foru Aldundiko arduradun Murillo jaunarekin bilera bat eskatzea erabaki zuen gaiaz aritzeko. Bilera horretan Idoia Buruaga alkateak, María Herreros alkateordeak, aipatutako Murillo jauna eta pentsiodun ordezkari batek parte hartu zuten. Bilera hori Murillo jaunaren argudioarekin amaitu zen, honakoa: “Azterketa bat egin behar zen Elorrion eguneko zentro bat behar zen ala ez jakiteko”. Udalak eskatuta G.P.S enpresak egin zuen ikerketa eta aurtengo martxoan aurkeztu, baina ez zuen Aldundiaren lankidetza ezta laguntzarik jaso. 

Elorrion 65 urtetik gorako 1.715 pertsona daude, horietatik 125 pertsona 2. eta 3. mailako mendekotasuna dutenak. Bizkaian bi udalerri baino ez daude ‒Sopela eta Elorrio‒ adinekoen eta mendekoen pertsona kopuru handi horrekin eguneko zentrorik ez dutenak. Duela gutxi, ikerketa eta datuak eskuan, udal ordezkariek bilera bat egin dute Amaia Antxustegi diputatuarekin, zeinak Eguneko Zentroaren sorrera berriro ukatu baitu, Durangon badaukagula esanez.

Bitartean, gure udalerrian Abiadura Handiko Trena deritzona burutzeko Udalatx ingurua nola suntsitzen duten inpunitate osoz, bitarteko eta kostuei erreparatu gabe ikusita, Elorrioko Pentsiodunen Mugimenduak ez du etsiko herrian Eguneko Zentroa sortu arte, ez izate onartezina baita. “Pertsona guztiek zaintzeko eta bizi-prozesu osoan zainduak izateko duten eskubidea defendatuko dugu. Mingarria da Administrazioak darabilen eslogan hori, hain manatua eta ez betea, “Lehenengo pertsonak“, edo beste hauek “Euskadi ondasun komuna“, “Auzolana“, pertsona nagusientzat edo mendekoentzat holako beharrak alde batera uzten direnean. Borrokan jarraituko dugu lortu arte”, gehitu dute Elorrioko pentsiodunek.