Albiste eta informazio interesgarriak                             2022ko Maiatzak 7

Interegarritzat jotzen ditugulako banatzen ditugu pentsiodunen berri hauek

1.- Maiatzaren Lehenaren ondoren, borrokak aurrera jarraitzen du 

Milaka langilek, pentsiodunek, gaztek, mugimendu feministako emakumeek, migratzaileek eta beste hainbat herri-sektorek Euskal Herriko hiriburuetako eta beste herri batzuetako kaleak zeharkatu zituzten pasa den igandean. Mobilizazio gehienak goizean egin ziren, baina arratsaldean hegoaldeko lau hiriburuetan ere manifestazioak egin ziren.

Euskal Herrian bezala, Estatu espainiarrean, Europan eta kontinente guztietako beste herrialde askotan manifestazioak eta bestelako ekimenak egin ziren, langile eta herri klaseen nazioarteko dimentsioa erakutsiz, klase esplotatzaile eta zapaltzaileen eta babesten dituzten erregimen politikoen aurrean beren lan- eta gizarte-aldarrikapenen defentsan.

Ipar Euskal Herrian, mobilizazioak bateratuak izan ziren. Hego Euskal Herrian, aldiz, era bereizituan egin ziren, ez bakarrik egun horri begira zeuden sindikatuen arteko ezberdintasunen adierazgarri gisa, baita gure herrian nahiko maiz bizi dugun sindikatuen arteko zatiketaren adierazgarri moduan ere.

Sindikatuen pankarta eta diskurtsoetan, eragiten gaituzten arazo ia guztiak jasotzen ziren, ñabardura bereizgarriekin. Baina eskari bat nabarmendu zen besteen gainetik: “soldatak, pentsioak eta eskubide sozialak, bereziki sektore ahulenetakoak, COVID-19ak eta Ukrainako gerrak areagoturiko krisi ekonomikoaren eta inflazio oso altuaren eta pertsonen bizitzarako oinarrizko elementuen prezioen igoeraren paganoak izan ez daitezen”.

Baina Maiatzaren Lehena baino lehen eta honen ondoren, erronka da nola jarraitu gure eskubideen alde borrokatzen, bizi dugun oso panorama zail eta konplexuaren aurrean; izan ere, sistema kapitalista ez da irtenbideak eskaintzeko gai, aitzitik, gizartearen eta planeta osoaren gehiengoaren bizi-baldintzak larriagotzen ditu. Hego Euskal Herrian eta Espainiako Estatu osoan, pentsioen erreformaren lehen zatia, lan-erreforma eta era guztietako zerbitzu publikoen pribatizazio gero eta handiagoa onartu ondoren, orain, errenten, soldaten eta pentsioen murrizketen balizko itunari aurre egin beharko diogu. Itun horrek are gehiago okertu ditzake pentsioak, batez ere hurrengo belaunaldientzat, pentsioen erreformaren bigarren zatiaren ondorioz.

Horrek erantzun irmoak eskatzen ditu, borrokatzeko prest dauden gizarte-erakunde eta -sektore guztiei irekita. Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua prest dago borroka-ekimen ireki, plural eta bateratu guztiekin elkarlanean aritzeko. Baina, aldi berean, era autonomoan, ahal ditugun ekimen guztiak bultzatzen jarraituko dugu, besteak beste, albistegi honetan argitaratzen ditugunak.

2.- Espainiako Gobernuak Europako Batzordeari aurkeztutako 2022-2025 Egonkortasun Plana

Joan den astean, Espainiako Gobernuak 2022-2025 aldirako Egonkortasun Programaren eguneratzea bidali zion Europako Batzordeari. Dokumentuan, pentsioen erreformaren bigarren faseko elementuak gogoratzen dira, gobernuaren, CEOE eta CEPYME patronalen erakundeen eta CCOO eta UGT sindikatuen artean negoziatzen ari direnak. Jarraian, dokumentuan jasotako funtsezko bi elementu gogoratuko ditugu.

Pentsioak kalkulatzeko epea 25 urtetik 35era luzatzea

2011ko pentsioen erreformaren ondorioz, pentsioak kalkulatzeko epea 15 urtetik 25era luzatu zen. Egiaztatutako hainbat azterlanen arabera, luzapen horrek pentsioen % 7 eta % 11 arteko galera ekarri zuen. Luzapen berriak galera areagotuko du 25 urteekiko, eta are gehiago, 2011ra arte egiten zen bezala, 15 urterekin kalkulatzen zenarekiko.

Galera horren arrazoia oso erraza da. Kalkulua 35 urtera eramateak esan nahi du kalkuluaren lehen urteak oso hurbil egongo direla edo, kasu batzuetan, bat etorriko direla lan-jardueraren hasierarekin, normalean lanbide-kategoria eta soldata-kategoria baxuagoak izanda, lan-bizitzan zehar garatu zituztenak baino. Era berean, langile askok antzinatasun-plusak metatu dituzte lan-bizitzan zehar. Lan-jardueraren lehen urteetan soldata baxuagoak eta antzinatasun-plus txikiagoak izanda, kotizazioak txikiagoak ziren. Ondorioa: pentsioaren kalkuluaren azken emaitzak, 35 urtera luzatua, pentsioaren galera oso handia ekarriko du.

Oraindik ez dakigu gobernuaren proposamenarekin batera 35 urteko kotizazio onenak aukeratu ahal izango diren, eta, horrela, bere proposamena aurrerapen edo kontrapartida positibo gisa saldu ahal izango den, aldi batez langabezian edo aldi baterako edo zatikako lanetan egon diren langileak egongo direla argudiatuz. Nolanahi ere, zurigarri ziniko bat besterik ez da, langile gutxik izango baitute 35 baino kotizazio-urte askoz gehiago. Escrivá-k eta gobernuak badakite hori, eta oso ondo kalkulatu dute luzapen horren bidez pentsio guztietan izango den “aurrezpena” edo ez gastatzea oso handia izango dela, pentsioen zenbatekoa murriztearen kontura.

Gehieneko kotizazio-oinarria handitzea

2022an, gehieneko kotizazio-oinarria 49.672,80 eurokoa da urtean. Horrek esan nahi du Espainiako Estatuan soldata-sarrera horiek gainditzen dituzten 1.100.000 pertsona baino gehiago geratzen direla zenbateko horretatik gora kotizatu gabe. Gehieneko oinarria Europako beste Estatu batzuetako antzeko zenbatekoetara igoz gero, adibidez, 100.000 eurora arte urtean, Gizarte Segurantzaren diru-bilketa 25.000 milioi eurotan handituko litzateke.

Gobernuaren dokumentuan esaten denez, gehieneko oinarriak mailaz mailako igoera izango luke, eta gehieneko pentsioak doituko lirateke, xehetasun gehiagorik eman gabe, hau da, ez da zehaztu gehieneko oinarri berriaren zenbatekoa, ezta aplikazio-epea ere. Neurri hori beharrezkoa da pentsioen hobekuntza finantzatzeko, eta, eraginkorra izan dadin, lehenbailehen aplikatu behar da. Gure ustez, soldaten diru-sarrera guztiengatik kotizatu beharko litzateke, eta gehieneko pentsioa ez litzateke ehuneko berean igo behar, elkartasuneko, banaketako eta belaunaldien arteko sistema publiko bat defendatzen baitugu, besteak beste 1.080 euroko gutxieneko pentsioa bermatuko duena.

3.- Arrakala ekonomiko eta sozialak eta muturreko pobreziak gora egin dute EAEn

FOESSA Fundazioak egin berri duen inkesta batean agerian geratu da arrakala ekonomiko eta soziala eta muturreko pobrezia zabaltzen ari direla Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE). Era berean, biztanleriaren sektore garrantzitsu batek duen orainari eta etorkizunari buruzko segurtasunik eza azpimarratzen da. Eta hori guztia gutxi batzuek etekinak biderkatzen dituzten bitartean gertatzen da.

FOESSA Fundazioaren arabera, EAEn oinarrizko premiak bete gabe dituzten pertsonen kopurua % 50 handitu da. Elikatzeko eta janzteko laguntza behar duen jendea % 12 hazi da. Eta lau pertsonatik batek oinarrizko gastu ekonomikoak ordaintzeko gabeziak ditu. 2018tik 2021era, egoera horretan dauden biztanleen ehunekoa % 18,6tik % 24,4ra igo da. Eusko Jaurlaritzak berak onartzen du 5 pertsonatik bat pobrea dela EAEn, eta 22.500 pertsona gehiago bizi direla muturreko pobrezia pairatzeko arriskuan.

Ostegunean, Gasteizko Legebiltzarrean, EAJk, PSE-EEk, PP-Ciudadanosek eta VOXek errefusatu egin zuten Baldintzarik Gabeko Oinarrizko Errentaren aldeko Herri Ekimen Legegilea (HEL) aintzat hartzea, 22.075 sinadurak eta 80 bat kolektibo sozialek abalatuta zegoen ekimena. EH Bilduren eta Elkarrekin-Podemosen botoak ez ziren aurrera egiteko nahikoak izan.

Segur aski, datozen asteetan, Urkulluren gobernuak, Diru Sarrerak Bermatzeko Errenta (DSBE) “berriari” buruzko Lege Proiektua Gasteizko Legebiltzarreko talde politikoen esku utziko du, bertan eztabaidatu eta ebazteko. Eusko Jaurlaritzak eta, bereziki, Legebiltzarreko talde guztiek eztabaida sakona egin beharko dute gaur egun bizi dugun eta kroniko bihur daitekeen desberdintasun eta pobrezia larriko egoerari buruz, are gehiago pandemiak eta gerrek –Ukrainakoa ez da gerra bakarra– areagotutako krisi ekonomiko eta sozial baten aurrean. Krisia oligarkia ekonomikoen eta oligarkia horiek babesten eta laguntzen dituzten potentzia politiko eta militar handien interesek eragindakoa da. Mundu osoari, Euskal Herria barne, eragiten dion krisi globala.

Berehalako neurriak behar dira arazo horiek modu garrantzitsuan konpontzeko edo arintzeko. Eta ezin dira saihestu, ezta alde batera utzi ere, gogoeta eta proposamenak, besteak beste, aipaturiko HEL horretan jasotzen direnak, horiekin guztiekin edo batzuekin ados egon ala ez, edo Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) planteatzen dugun 1.080 eurorainoko gutxieneko pentsioen osagarriarekin zerikusia duena.

4.- Pentsiodunen mobilizazioa, datorren ostegunean, maiatzak 12, Gasteizen

EHPMaren mobilizazio hau, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako pentsiodunek parte hartuko dutena, duela aste batzuk aurreikusita dago. Aurretik, elkarrizketa-erronda bat egin da Gasteizko Legebiltzarreko talde politiko guztiekin, PP-Ciudadanosekin izan ezik; izan ere, lan-agendako arazoak direla-eta, oraindik ezin izan da gauzatu. Hori bai, VOX ez da bilerara gonbidatua ere izan.

Joan den astean talde politikoekin egin beharreko elkarrizketen bigarren txanda hasi da, baina oraingoz EAJrekin eta EH Bildurekin bakarrik egin ahal izan da. Elkarrizketa guztien helburua izan da alderdi politiko guztiei proposatzea Gasteizko Legebiltzarrean, 1.080 eurora arteko gutxieneko pentsioen osagarria aztertzeko eta gauzatzeko Ponentzia bat sustatzeko proposamena bere egin dezatela.

Mobilizazio hori bat dator FOESSA Fundazioaren pobreziari buruzko datu berriekin, Baldintzarik Gabeko Oinarrizko Errentaren aldeko HELa aintzat hartzeko ezetsitako proposamenarekin eta DSBE “berri” bati buruzko Lege Proiektuaren aurkezpena eta eztabaida berehala hasteko aukerarekin. Horregatik, are garrantzitsuagoa da gizarte-babeseko mobilizazio hori; izan ere, lehenik eta behin, 1.080 eurorainoko gutxieneko pentsioaren osagarri bat eskatzen da, pentsio txikiak dituzten milaka pentsioduni, bereziki emakumeei, eragiten diena, baina eten gabe EAEn miseria- eta pobrezia-egoera pairatzen duten beste pertsona askoren egoera salatu eta elkartasuna adieraziko diena.

Gasteizen ahalik eta pentsiodun gehien mobilizazioan parte hartzera animatzeaz gain, Gasteiza joatera animatzen diren pentsiodun guztientzako autobusak antolatzen ari dira Bilbon, Donostian eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako eskualde gehienetan. Orain arteko datuek baikorrak izateko arrazoia ematen digute eta mobilizazioa dinamikoa, ikusgarria eta garrantzitsua izango dela adierazten digute. Datorren asteleheneko elkarretaratzeetan azken bultzada egingo da ahal eta nahi dutenak autobusetan izena eman dezaten animatzeko.

5.- Gora egin dute udaletan EHPMak bankuei buruz egindako mozioen aurkezpenek eta erabakiek

Azken hamar egunetan Hego Euskal Herriko 160tik gorako udaletan aurkeztu dira EHPMak bankuei buruz egindako mozioak. Era berean, ehun baino gehiago dira erabakiak hartu dituztenak, gehienak mozioa onartuz.

Duela urtebete baino gehiago Hego Euskal Herrian hasitako salaketa- eta mobilizazio-kanpainak, udaletan mozioen aurkezpen orokorrak eta Estatuan bultzatutako beste ekimenen batek, bankuek beren neurri erregresibo batzuk berrikustera behartu dituzte.

Estatuan, Bankuek, otsailaren 22an, Espainiako Bankuarekin eta Ekonomia Ministerioarekin protokolo bat sinatu zuten, murriztu edo ezabatu ziren eskubide batzuk berreskuratzeko. Beste horrenbeste gertatu da EAEn: Kutxabankek, Euskadiko Kutxak, Caixa Bankek eta BBVAk konpromisoa hartu dute EUDELekin (EAEko Udalen Elkartea) Estatu mailan adostutako neurriak errespetatzeko, beste batzuk gehituz.

Baina salatu ditugun gabezia eta arazo gehienak mantentzen jarraitzen dute, baita agindu dutenaren zati bat ez betetzea ere. Hori dela eta, EHPMak erreklamazio-orri bat prestatu du gertatzen ari diren ez-betetzeak salatzeko eta astelehenetako kontzentrazioak bultzatzen dituztenei helarazteko.

6.- Falta zitzaiguna

Duela bi aste 65YMAS.COM web orriak argitaratu zuenez, Mapfre Fundazioak antolaturiko  “2021eko Senior Ekonomiaren aldeko Lurraldeen Ranking”-aren aurkezpenean egindako hitzartzean, Isabel Rodríguez Lurralde Politikako ministroak honako hau adierazi zuen: “Defendaezina da pentsiodunek seme-alaba langileek baino diru-sarrera gehiago izatea”.

Nabarmendu zuen adinekoek belaunaldi gazteen zaintza eta arreta behar zutela, eta hori laudagarria dela eta ahalegin ekonomikoak ere eskatzen dituela. Baina adierazpen hori guztiz inkongruentea da azaldutako ondoko iritziarekin: “ulertezina” iruditzen zitzaion belaunaldien arteko egungo arrakala ekonomikoa, gurasoek pentsioen bidez seme-alabek baino diru-sarrera handiagoak jasotzen baitituzte. Eta azpimarratu zuen “gobernuak asmatu zuela arrakala hori gainditzeko Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarrera edo Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) igoera –aurten hileko 1.000 eurora iritsi dena– bezalako neurriak onartzean”.

Benetan ulertezina dena da, arrakala ekonomiko hori gainditu beharrean, soldatak hobetuz eta, soldatak pentsioen batez besteko diru-sarrerak eta diru-sarrera txikiak baino handiagoak izan daitezen, gutxienez 1.200 euroko LGSa ezarriz, badirudi Isabel Rodriguezek aditzera ematen duela pentsioak izoztu edo murriztu behar direla, benetako Kontsumoko Prezioen Indizearen bidez ez eguneratuz edo hurrengo belaunaldiei pentsioa kalkulatzeko 25 urtetik 35 urtera luzatzeko neurriak ezarriz.

Aspaldian inflazioa mugarik gabe igotzen hasi zenetik, egunez egun kanpaina iraunkor, ziniko eta demagogiko bat egiten ari da bankuen, enpresaburuen eta haien zerbitzura dauden komunikabideen aldetik, pentsionistek lanean ari diren gazte askok baino gehiago kobratzea bidezkoa eta onargarria ez dela azpimarratuz. Egia esan, pentsioak murriztu nahi dituzte eta belaunaldi arteko arrakala elikatu nahi dute pentsiodunen eta belaunaldi gazteen artean, pentsiodunen mugimenduak beren aldarrikapenengatik egiten duen borroka indargabetzen eta deslegitimatzen saiatuz, eta gazteen kontzientzian aurreko belaunaldien borrokaren erreferentzialtasuna kendu, eta beren aldarrikapenak eta eskubideak defendatzeko eta konkistatzeko bide bakarra borroka den ideia ezabatu nahian.

Spread the love

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *