Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko abenduak 19
- – Bilbon, astelehenean, Bizkaiko egoitzetako eta Etengabeko Arreta Guneetako arazoak salatzeko mobilizazioa.
Astelehenean, eguerdiko 12etan, beste manifestazio bat egingo dugu Bilboko Udaletik Justizia Jauregira arte (Albia Lorategia), gero eta larriagoak diren egoitzetako arazoen aurrean konponbiderik ez dagoela salatzeko. Halaber, Osakidetzako zuzendaritzak, Etengabeko Arreta Gune (EAG) batzuetan, gaueko arreta-zerbitzua 24:00tik 8:00ra ixteko egindako planak salatuko ditugu.
Joan den astean jakinarazi genuen Foru Aldundiak, mendekotasuna duten adinekoentzako Gallartako egoitza publikoa (GUFEren bidez era zuzenean kudeatuta) itxi nahi duela. Asmo horren aurrean, erantzun eta protesta sozialerako hainbat ekimen izan dira, besteak beste, joan den asteko ostiralean manifestazioa egin zuten 250 lagunek.
Egun horretan bertan, protestak indargabetzeko ahaleginean, Bizkaiko Gizarte Ekintzako Foru Diputatuak idazki labur bat helarazi zion Babestuko (Bizkaiko Egoitzetako Erabiltzaileen Senideen Elkartea) presidenteari, honako hau adieraziz: “Zure kezkaren jatorria zein den jakitea gustatuko litzaidake; izan ere, Gallartako laguntza-zentroak, zeina GUFEk kudeatzen baitu orain eta etorkizunean, ez du bere arreta-jarduera etengo, eta gaur egun zentroan bizi den pertsona bakar batek ere ez du beste zentro batera joan beharko, haiek edo beren senideek hala erabakitzen dutenean izan ezik”.
Bestalde, jakin badakigu Osakidetzako zuzendaritzak, otsailetik aurrera, Bilbon, Deustuko EAGaren gaueko arreta-zerbitzua itxi nahi duela eta, horretaz gain, beste horrenbeste egiteko asmoa duela Bizkaiko eta Gipuzkoako zentro batzuetan. Itxiera ekiditeko sinadura bilketa garrantzitsua egiten ari da eta asteazkenean elkarretaratzea egin zuten anbulatorioaren aurrean. Era berean, Urretxu-Zumarragan, dagoeneko EAGa itxi duten tokian, hainbat protesta-ekimen egiten ari dira, tartean, 600 pertsonako manifestazioak.
Adibide batzuk besterik ez dira, baina argi adierazten dute egoitzetako eta beste osasun-zerbitzu batzuetako arazoak arintzeko neurri positiboak ez hartzeaz gain, horiek gero eta pribatizatuago daudenez, okerrera egiten dutela. Asteleheneko manifestazioa Bilboko pentsiodunen mugimenduak deitu du, baina inguruko herri batzuetako lagunen babesa izango du. Gallartako egoitza publikoaren alde ari direnak, Babestuk, eta Deustuko EAGaren gaueko itxieraren aurka diharduten kolektiboen ordezkariek ere parte hartuko dute.
2.– Pentsiodunen Mugimendua eta Egoiliarren Senideen Elkarteak, EAEko Fiskal Nagusiarekin bilduko dira
Irailetik aurrera Fiskaltzarekin Bilbon egindako bileren eta harremanen jarraipen gisa, EAEko Pentsiodunen Mugimenduak eta Babestuk txosten bana aurkeztu ondoren, datorren asteartean, abenduaren 22an, bilera telematiko bat egingo da EAEko Fiskal Nagusiarekin. Lehen txostenean egoitzetako arazoei buruzko hainbat salaketa jaso ziren, eta bigarrenean, Bizkaiko 19 egoiliarren heriotzak gertatu ziren baldintzak salatzen ziren.
3.– Elkarrizketa Sozialerako Mahaiarekin bueltaka
Diputatuen Kongresuan Toledoko Itunaren gomendioak eta Aurrekontu Orokorrak onartu ondoren, Pedro Sánchez Gobernuko presidenteak patronalaren eta UGT eta CCOO sindikatuen adostasuna eta bermea lortu nahi ditu, Elkarrizketa Sozialerako Mahaian. Langileei eta pentsiodunei eragiten dieten funtsezko gaiak daude, Toledoko Itunaren gomendio batzuen zehaztapen eta aplikazioaren bidez datozen hilabeteetan gauzatu nahi direnak.
Antza denez, Elkarrizketa Sozialerako Mahaian negoziazio ofizialak eta publikoak berriz hasteko berehalako data jartzeko aukerak zenbait zailtasun ditu, bai Gobernuaren barruan, bai patronalaren zein CCOO eta UGT sindikatuen aldetik. Zailtasun horiek zerikusia dute alde bakoitzak negoziazio-partida horretan zer eta nola jokatu nahiarekin, baina guztiek dute adostasuna lortzeko interesa.
Negoziazio horietan, lan-hitzarmeneko soldata-igoeren esparruari, Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) igoerari, gaur egun indarrean dauden lan-erreformak aldatzeari edo ez aldatzeari eta, zalantzarik gabe, Toledoko Ituneko gomendioak aplikatzeko irizpideei helduko zaie.
Patronalak lehen baldintza gisa jarri du, baita biltzen hasteko ere, PSOEk, Unidas-Podemosek eta EH Bilduk lan-erreformak indargabetzeko sinatu zuten akordioa, negoziazioetan ez sartzea. Gobernuaren koalizio barruko batzuek, Nadia Calviño ministroak bezala, “orain ez dela lan-erreformari buruz hitz egiteko unea” defendatzen dute, eta, “dirudienez”, PSOEko beste ministro batzuek eta, batez ere, Podemoseko kideek, bereziki Yolanda Diaz lan-ministroak, gai horri serio heldu nahi diote.
Orain arte, CCOO eta UGT sindikatuen aldetik, lan-erreformetako neurri atzerakoienetako batzuk aldatzearen aldeko adierazpen orokorrak baino ez ditugu ezagutu, eta soldaten igoerei dagokienez, UGTk egin du proposamen zehatz bakarra: gaur egungo 950 eurokoen aurrean, 1.000 euroko Lanbide arteko Gutxieneko Soldata defendatuko du.
Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren erabakien esperientzia historikoak esan digu ez direla batere positiboak izan. Krisi ekonomiko eta sozialeko baldintzetan, pandemiak areagotuta, beldur gara patronalak are gehiago estutu eta xantaia egingo duela edozein akordiotara iristeko, eta bai gobernuak bai sindikatuek, “errealismoaren” eta “pragmatismoaren” izenean, murrizketak edo mugak onartuko dituztela, milioika langile, pentsiodun eta beste sektore sozial gogogabetu eta zapuztuko dituztenak.
Mahai gainean, gizartearen gehiengoaren bizi-baldintzak eta gizarte-eskubideak daude jokoan. Zalantzarik gabe, langileei eta haien sindikatuei dagokie mobilizazioen eta erresistentzia sozialaren buru izatea, elkarrizketa sozialeko mahai horretan amore emateari edo beheranzko konpromisoari aurre egiteko, enpresaburuen eta botere ekonomiko handien xantaia eta presioaren aurrean. Baina pentsiodunok ez gaude gehiengo sozialak aurre egin beharreko erronketatik kanpo; horregatik, prest egon behar dugu aldarrikapen komunen alde bultzatzen diren mobilizazio edo ekimen sozialetan laguntzeko.
4.– Soldaten eta pentsioen igoerei buruz hitz egitean, soldaten eta pentsioen arteko ezberdintasunak nabarmentzea eta jorratzea ezinbestekoa da
Azken hilabeteotan, zenbait hedabidek eta iritzi-artikuluk, baita pentsiodun batzuek idatzita ere, soldata edo pentsio-igoeren ehunekoei buruz hitz egitean, ez dute ezertarako aipatzen igoera horiek zer dakarten, kontuan hartuta alde handiak daudela soldaten artean, eta, eskala txikiagoan bada ere, pentsioen artean. Batez besteko soldataren edo pentsioen igoera-ehunekoa soilik kontuan hartzeak balio dezake kalkulu makroekonomikoetarako, eta, oro har, gizarte-estandar horien bilakaera ebaluatu daiteke. Zalantzarik gabe, adierazle horiek garrantzitsuak dira gizartearen ongizateak oro har aurrera edo atzera egiten duen neurtzeko; baina erreferentzia horiek bakarrik kontuan hartzeak estaltzen edo ezkutatzen du, Estatuan milioika – ehunka mila Hego Euskal Herrian – langilek eta pentsiodunek –horien artean emakume eta gazte askok– bizi duten miseria.
Izan ere, gauza bera al da, adibidez, %1eko edo %2ko igoera, 4.000 euroko hileko soldatetarako, 750 euroko soldata baterako edo Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren 950 eurokoetarako? Gauza bera al da igoera hori 2.600 euroko pentsio baterako, edo 750 euroko kontribuzio peko gutxieneko pentsio baterako, edo are okerragoa kontribuzio pekoa ez den 400 euroko pentsio baterako?
Pentsioei dagokienez, aurten aurreikusitako % 0,9ko igoerak, kontribuzio peko 750 euroko pentsioari, hilean 6,75 euroko igoera ondorioztatuko dio. Eta kotizazio pekoak ez direnentzat aurreikusitako %1,8ko igoerarekin, pentsio horiek hilean 402,7 eurotan geratuko dira. Horrek ahalbidetzen al du pentsio horien miseriazko baldintzak “arintzea”, nahiz eta inflazioa ehuneko horien azpitik egon?
Gainera, batzuek leporatzen digute ea zergatik kexatzen garen, 2018an eta 2019an KPIaren gainetik ere igo badigute? Pozik egon behar duzue duela hiru urte % 0,25 besterik ez zenutelako, eta lortutakoa ikusita, ez dago justifikatuta mobilizatzen jarraitzea eta gehiago eskatzea, are gehiago pandemiak ezarri dizkigun ondorioekin.
Euskal pentsiodunen mugimenduak, duela ia hiru urte martxan hasi zenetik, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatu du. Horri esker, legitimitate sozial izugarria lortu genuen, eta, batez ere, miseriazko pentsioak zituzten milaka eta milaka emakumek mugimenduarekin bat egitea, eta horietako asko mugimenduko ekintzaile adierazgarri gisa azaleratzea, bai herri askotan, bai hiriburuetan. Horregatik, eta inoiz baino animo handiagoz, eskari hori lehentasunez defendatzen jarraituko dugu, planteatu ditugun beste aldarrikapen guztiak baztertu gabe, pentsiodun guztientzat pentsio publikoak eta duinak lortu arte.
5.– Toledoko Itunaren gomendioetako baten muinaren aurkako lehen torpedoa, orain Gobernu Zentralak kudeatu beharko duena
Ondo hasi gara. Asteartean, lehenik Moncloaren izenean eta ondoren Escrivá Gizarte Segurantzako ministroaren jarrera gisa, pentsioak arautzen dituen soldataren kalkulua 35 urtera igotzeko asmoa agertu zen. 15 urtetik 25 urtera bitarteko kalkuluaren ondorioz, pentsioa nabarmen murrizten ari bada, 35 urtera arte luzatzen bada, inork ez du zalantzan jartzen pentsioak %10 eta %20 artean murriztuko direla, aldi horretan langilea kotizatzen aritu den baldintzen arabera. Ez genuke harrituko gero azenarioa jartzea; hau da, lan-bizitza osotik kotizazioen urterik onenak aukeratu ahal izatea, baina 35 urteren ondoren, zer urte geratzen zaizkizu hobetzeko.
- 6– Zehaztasun txiki bat
Joan den astean jakinarazi genuen erretiratutako gizonek, baldintza jakin batzuen arabera, beren pentsioak “amatasunagatik” konpentsatzeko eskatu ahal izango dutela, emakumeek bezala. Eta gehitu genuen erretiroagatik, alarguntasunagatik eta ezintasun iraunkorragatik pentsioak jasotzen dituztenek jaso zezaketela. Baina erretiro aurreratua hartu zutenek ezin zioten eskubide horri heldu. Zehaztasuna da erretiro aurreratua nahitaez hartu dutenek ere egin jaso ahal izango dutela.