Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko azaroak 28
- – Azaroak 25: milaka emakumek Euskal Herriko hiriburuetako eta herri askotako kaleak berriro okupatu zituzten
Emakumeen aurkako indarkeria etengabeak, hilketa matxisten ondorioekin, bai familien barruan bai kanpoan, beste behin ere, emakumeen manifestazio garrantzitsuak eta ekimen ugari eragin zituen, eta aurreko egunetan, eta batez ere asteazkenean (Emakumeek jasandako Indarkeriaren aurkako Nazioarteko Eguna), Euskal Herriko hiriburuetako eta herri askotako kaleak okupatu zituzten.
Horiek guztiak deskribatzea ezinezkoa da lerro hauetan, baina argi utzi zuten pandemiak ezarritako mugak eta beldurra ez zirela oztopo izan kalera modu masiboan ateratzeko, emakumeen aurkako indarkeria geldiarazteko eta amaitzeko indarra eta borondatea erakusteko. Eta duela urte dezente bezala, belaunaldi guztietako emakumeak, gazteak, helduak, adin ertainekoak eta adinekoak izan ziren topaketak, manifestazioak eta bestelako ekimenak modu hunkigarrian partekatu zituztenak.
Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko emakumeek, ia guztiak 65 urtetik gorakoak, sustatu eta gauzatu ziren ekimen guztietan beren babesa eta parte-hartze aktiboa erakutsi nahi izan zuten. Joan den astelehenean hiriburuetan eta herrietan egin ziren pentsiodunen elkarretaratzeetan, emakume pentsiodunek protagonismo berezia izan zuten azaroaren 25era begira, horretarako prestatu zuten komunikatu bat irakurriz edo azalduz.
Komunikatu horretan azpimarratu zuten “adineko emakumeok jarraitzen dugula izaten geure burua defendatzeko zailtasun gehien dituen kolektiboa; izan ere, sinetsiak izateko mesfidantzak, salatzeko beldurrak, egoera ekonomikoak, ahultasunak eta lotsak, mendetasuna eta isiltasuna areagotzen dituzte, eta ez dira salatzen eremu pribatuan egindako erasoak eta indarkeria”. Horri honako hau gehitu zioten: “indarkeria matxistaren eta desberdintasun horien aurka borrokatzen diren pertsona guztien ahotsarekin bat egin nahi dugu; emakumeek, eta bereziki adineko emakumeek jasaten duten indarkeria matxista salatzen dugu; bizi irauteko dituzten miseriazko pentsioen ondorioz, emakume pentsiodun askok pairatzen duten prekarietate- eta abandonu-egoera salatzen dugu; horrek eta zerbitzu, baliabide eta prestazio publikoen eskasiak benetako pobrezia egoeran jartzen dituzte”.
Komunikatua amaitzeko, azaroaren 25eko mobilizazioetan parte hartzeko deia egin zieten emakume pentsiodun guztiei, eta gonbidapena gizon pentsiodunei luzatu zieten ere, beti emakumeen protagonismoa erabat errespetatu behar zutela kontuan hartuz; era berean, emakume guztiei eta, batez ere, gizonei gogorarazi zieten indarkeria matxistaren, diskriminazioaren eta genero-desberdintasunaren edozein motaren aurkako borroka egun guztietako borroka iraunkorra dela.
2.– Toledoko Itunari ez! Azaroaren 30ean Iruñean eta abenduaren 5ean EAEko hiru hiriburuetan eta herri gehienetan, pentsiodunak, langileak, emakumeak, gazteak… manifestazioetara
Data horiek hurbil daude, eta ahaleginak biderkatu behar ditugu, pandemiak ondorioztatutako mugen, herrien perimetrajeen eta beldurren gainetik, milaka pentsiodun eta beste sektore edo gizarte-mugimendukoek, Kongresuko gehiengoak onartutako Toledoko Itunaren gomendioei gure kritika eta gizartearen gaitzespena kalean adierazteko.
Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan ez ezik, herri askotan ere pentsiodunen mugimendua manifestazio horiek antolatzen ari da. Martxan daude kartelak, informazio-orriak, prentsaurrekoak herrialde bakoitzean, elkarrizketak tokiko komunikabideekin,…
Era berean, hiri eta herrietan harremanak bultzatzen ari dira tokiko gizarte-kolektiboekin, abenduaren 5ean EAEn egingo diren manifestazioetan edo bestelako ekimenetan parte hartzera animatzeko. Eta orain arte, Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutuna osatzen duten sindikatu eta talde sozialek eta CNT eta CGT sindikatuek manifestazioen alde egin dute. Ezezko bakarra CCOOko zuzendaritzarena izan da, parte hartuko ez dutela adieraziz, ez baitatoz bat euskal pentsiodunen mugimenduak Toledoko Itunaren gomendioen aurrean planteatzen dituen arrazoi kritikoekin eta eskakizunekin. Eta falta den sindikatu bakarra, UGTren erantzunaren zain jarraitzen dugu.
Aldi berean, euskal pentsiodunen mugimenduak gutun ireki bat bidali die Estatuko gainerako herrietako talde eta pertsona pentsiodun esanguratsuei, eta gonbita egin die abenduaren 5ean ere beren herrietan manifestazioak edo beste ekimen batzuk sustatzera, komenigarritzat jotzen duten moduan; izan ere, aurre egin beharreko erronkak berdin eragiten die Estatu osoko pentsiodunei eta gomendio horien alderdi negatiboak eta, batez ere, beren aplikazioa geldiarazteko behar dugun indarrak Euskal Herrian garatzen ditugunak baino mobilizazio zabalagoak eskatzen ditu.
Abenduaren 5ean amaitu behar ez diren mobilizazioak, Gobernu Zentralak gutxienez hiru hilabeteko epea jarri baitu gomendio horiek edo horien zati bat zehazteko. Horrek esan nahi du, ez badugu nahi gurea dena lapurtzea, hau da, pentsioak ez hobetzea, eta gainera pentsiodunen hurrengo belaunaldientzat are gehiago murriztea, gogor mugitu eta mobilizatu beharko garela.
3.– Estatuko Aurrekontu Orokorren negoziazioak
Euskal pentsiodunen mugimenduak Estatuko Aurrekontu Orokorren Proiektua baloratzeko dokumentu interesgarri bat argitaratu du egunotan. Ez du kapitulu guztien balorazioa egiten, baizik eta batez ere pentsioen, mendekotasunerako arretaren eta beste gai sozial batzuen balorazioa. Aurrekontuen esparruan, gobernu zentralak gai horien inguruan duen borondate politikoaren lehen zehaztapena izango da. Norbaitek interesa badu dokumentu horretan, helaraziko zaio.
Bereziki kezkatzen gaitu gizartean garrantzi handia duten bi kontu: nola jasotzen diren lanbide arteko gutxieneko soldataren eta gutxieneko pentsioen igoerak.
Dakigunaren arabera, aurrekontuen proiektuan eta orain arteko negoziazioen ondoren, ez dago aurreikusita Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren (LGS) igoerarik; eta pentsioen igoera, orain arte jakinarazi dugun moduan, murritza geratzen da, %0,9 pentsio orokorretarako, gutxienekoak barne, eta %1,8 kotizazio pekoak ez diren pentsioetarako.
Horrela, %0,9ko igoerak 9,7 milioi pentsiori eragiten die. Horietatik, gutxieneko pentsioa jasotzen dutenek 2 eta 11 euro arteko igoera izango dute, eta alarguntasun-pentsioek 4,7 eta 7,2 euro artekoa. Egoera are larriagoa da kotizazio pekoak ez diren pentsioen kasuan: 449.188 pertsonari eragiten die eta %1,8ko “igoeraren” ondoren 402,70 euro kobratuko dituzte hilean.
Kongresua datorren astelehenean bilduko da aurrekontuak eztabaidatu eta onartzeko. Ezin izango zaio zuzenketarik aurkeztu egun hauetan egin diren negoziazioen ondoren adostutakoari. Hiru egunetan zehar eztabaidak egingo dira eta, beraz, asteburuetan aurrekontu berriak izango ditugu.
Soldaten eta LGSren igoerari eta lan arloko beste gai batzuei dagokienez, ziur aski Gobernuaren, patronalaren eta CCOO eta UGT sindikatuen arteko Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren negoziazioen esku geratuko da.
Pentsioen, soldaten eta LGSren igoerek, gure kritiken, eskakizunen eta eskaeren parte izan beharko dute datozen egun eta asteetan.
4.– Astero, industria-enpresa handi eta ertainek, kaleratze masiboak jasotzen dituzten espedienteak aurkezten dituzte
Pandemia ostalaritza-sektorea ez ezik, beste sektore asko ere kolpatzen ari da. Eta hori aitzakiatzat hartuta, astez aste Hego Euskal Herrian ikusten ari gara industria-enpresa handi eta ertainek, hala nola automobilgintza- eta aeronautika-sektorekoek, azken urteotan etekin handiak izan dituztenek, Covid-19az baliatzen ari direla plantillak doitzeko arrazoirik gabe, eta kaleratze masiboak egiten dituztela.
Ez dute axola ERTE delakoekin hartutako neurri aringarriek, askoz urrunago joan nahi dute. Era berean, pandemiak sortutakoaren koiunturazko izaera ez dute onartu nahi, ezta kaleratzeak ekarriko ez dituzten aldi baterako neurriak onartu ere, sindikatu gehienek planteatzen duten bezala. Eta, beti bezala, plantilletako sektorerik ahulena ez ezik (aldi baterako langileak) finkoen sektore garrantzitsu bat ere kaleratzen dituzte.
Kaleratutako langileek eta haien familiek aurre egin beharreko drama izugarria da. Izan ere, soldaten galera ez ezik, kotizazio sozialena ere jasaten dute, eta beraz, erretiroan jasoko dituzten pentsioak askoz murritzagoak izango dira. Pentsiodunen mugimenduak ez ditu soilik enpresa horietako langileak elkartasunagatik babestu behar, baizik eta kotizazioen diru-sarrerak ez direlako soilik gaurko pentsio publiko eta duinak ahalbidetuko dituen gizarte-segurantzaren kaudimena bermatzeko, baizik eta egunero erretiratu-egoeran sartzen diren belaunaldi berrien pentsioak ahalbidetzeko ere.
5.– EAEko Gizarte Zerbitzuak publifikatu beharrean pribatizazioan aurrera egiten da
Lakuako Gobernuak berak emandako datuen arabera, 33.265 plaza eskaintzen ditu adineko pertsonen mendetasuna/autonomia, desgaitasuna, babesgabetasuna eta bazterketa zerbitzuak emateko. Arazoa da uko egiten diola zerbitzu horiek publikoak izateari. Hala, adinekoentzako egoitzen kasuan, 2012. eta 2018. urteen artean, Eusko Jaurlaritzak 2.319 plaza berri zenbatu ditu; baina ia %80, hau da, 1.851, ez dira plazak, Zerbitzuari Lotutako Prestazioak baizik; hau da, “txeke” bat ematen dizute, edozein egoitzatako prezioa baino askoz txikiagoa, eta zuk egoitza pribatu bateko plazaren gainerakoa ordaintzen duzu. Negozio biribila sektore pribatuarentzat. Horregatik, funts putreak gero eta gehiago sartzen ari dira egoitzen sektorean.
6.– Zaintzei buruzko topaketa Azpeitian
Atzo, ostirala, Gernikan duela hilabete pasatxo antolatutakoari jarraituz, zaintzei buruz eta Euskal Herrian sistema publiko eta unibertsal baterantz joateko aukerari buruzko topaketa interesgarria egin zen Azpeitian. Mahai-inguruan Gipuzkoako pentsiodunen mugimenduko emakume batek eta Bizkaiko pentsiodunen mugimenduko gizon batek parte hartu zuten. Datorren astean xehetasun gehiagorekin azalduko ditugu atera ziren ondorioak, oso gai garrantzitsua baita gizartean, eta bereziki adinekoentzat.