Albiste eta informazio interesgarriak 2020ko irailak 19

1. – Hego Euskal Herriko egoitzetan hildako, infektatutako eta ospitaleratutako pertsonen kopuruak gora egin du, etenik gabe

Abuztuaren 22tik joan den asteazkenera arte, 90 pertsona hil ziren koronabirusaren ondorioz Hego Euskal Herriko egoitzetan. 450 egoiliarrek kutsatuta jarraitzen zuten, eta horietako hamarnaka ospitaleratuta, plantan edo ZIUn. Dena den, gaur, ostiralean, lerro hauek idazten direnean, zifra horiek gainditu egingo direla aurreikusten da. Gainera, ez da ahaztu behar zenbat adineko pertsona, mendetasuna dutenak, etxean dauden, egoera horiek izan dituztenak edo pairatzen ari direnak eta zenbatu ez direnak, eta horrek are gehiago handituko lituzke aipatutako zifrak.

Alde handiarekin, Bizkaia da hildakoen, kutsatutakoen eta ospitaleratutakoen zerrenda kezkagarri horretan nabarmentzen dena. 90 hildakoetatik 54 Bizkaikoak dira, eta dagokion ehunekoa, 100.000 biztanleko, Hego Euskal Herriko gainerako herrialdeetakoa baino handiagoa da.

Eusko Jaurlaritzatik eta Foru Aldundietatik, batez ere Bizkaikotik, adineko egoiliarrak ondo eta baliabide egoki guztiekin, bai baliabide tekniko-materialekin, bai giza baliabideekin, ari direla artatzen esaten digute eta egoera ikusita, benetan, sarkasmoa da.

1. – Euskal Autonomia Erkidegoko Egoiliarren Senideen Elkarteen eta Pentsiodunen Mugimenduaren arteko lankidetza

Larunbatean, hilak 19, bi elkarretaratze egin ziren Bilbon, Babestuk (Bizkaiko Egoiliarren Senideen Elkarteak) eta Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak deituta. Gero, lau ilaratan, Bilboko Kale Nagusia zeharkatu eta Bizkaiko Diputazioaren aurrean elkartu ginen.

2.000 pertsona inguruk hartu genuen parte, eta oihartzun sozial handia izan zuen, ekitaldiaren amaieran bertaratu ziren komunikabideek eta horietan geroago leku publikoa izan zuten, bai Babestuko eta MPBko ordezkariek, bai senideen eta pentsiodunen ibilbidean zehar elkarrizketatutako emakume askok egiaztatu ahal izan zuten bezala.

Gogoratu behar da, halaber, Gasteizen, Donostian eta Gipuzkoako hainbat herritan azken asteetan ekimen ezberdinak egin direla egoiliarren senideen elkarteen, pentsiodunen mugimenduaren eta egoitzetako langileen arteko lankidetzan.

Beste arrazoi batzuen artean, ekimen bateratu horien balantze positibo eta adoretsuaren ondorioz     –inolako protagonismorik gabe–, hilaren 12an, asteartean, topaketa bat egin zen Gasteizen, Euskal Autonomia Erkidegoko Egoiliarren Senideen Elkarte guztietako eta Pentsiodunen Mugimenduko ordezkarien artean. Bertan, Iruñeko egoiliarren senide batek ere parte hartu zuen, egoiliarren senideen elkarteen esperientziak eta topaketa horretan erabakiko ziren ekimenak ezagutu eta horien berri izateko.

Bileran, erabateko akordioa lortu genuen honen inguruan: Senideen Elkarteak eta Pentsiodunen Mugimendua, talde edo elkarte erabat autonomo eta subiranoak izatea ez ezik, bakoitzak interesgarritzat jotzen zituen ekimenak hartzea garrantzitsua dela. Horrek ez du esan nahi orain arte bultzatutako ekimen bateratuak baztertzen direnik; aitzitik, ekimen horien interes positiboa ikusita, pertsona guztiak bat etorri ginen egoitzen eta mendekotasunaren arretaren inguruan interesgarria den guztia –batez ere adinekoei eragiten diena– partekatzen jarraitzearen garrantziaz, eta baita eskaera komunei indarra emango dieten hainbat ekimen eta mobilizazio modu bateratuan bultzatzearen garrantziaz ere. Era horretan, Eusko Jaurlaritza eta EAEko Foru Aldundiak, beren jardunean, gardenak izatea, eta senitartekoen elkarteekin, pentsiodunen mugimenduarekin eta sektoreko langileen sindikatuekin, sektoreko gabezien eta arazoen aurrean hartu beharreko neurriak eta alternatibak partekatu eta lehenbailehen aurrera eraman ditzaten bultzatuko ditugu.

Helburu horrekin, Senideen Elkarteek beraiek idatzi bat prestatuko dute ezinbestekotzat jotzen dituzten eskariekin, pentsiodunen mugimenduarekin partekatuko dute, eta elkarrekin gonbidapen bat egingo diete egoitzen sektoreko eta zerbitzu soziosanitarioetako sindikatuei, urriaren amaierarako mobilizazio garrantzitsu bat elkarrekin bultzatzen saiatzeko.

Bileran beste bi gai ere nabarmendu ziren. Bata, senitartekoen elkarteentzat, beren ahaide egoiliarrekin duten harremana eta haiek aireztatzera, paseatzera eta gizarte-harremanen bat edukitzera kalera atera ahal izatea oso garrantzitsua dela. Uste dute ezinbestekoa dela beren ahaide egoiliarren osasun fisiko eta mentalerako, eta uste dute Eusko Jaurlaritzak eta Foru Aldundiek, gai honetan, malgutasun pixka bat izatea lortu dutela, egin duten presio sozialaren ondorioz.

Beste gaia, senideen elkarteen atsekabearen arrazoia dena, Gasteizko Gobernuak bultzatu zuen ekitaldia izan da. Urkullu lehendakaria buru zela, pandemiaren ondorioz hildakoen senitartekoekin oroitzeko eta elkartasuna adierazteko ekitaldi horretan, egoiliarren senitartekoen elkarteek ez zuten inolako lekurik izan, nahiz eta elkarte horietako askok, Covid-19aren ondorioz, beren senideak galdu.

1. – Aitona-amonei, haietako asko pentsiodunak direnak, aitortza egitea, beste behin ere beren biloben zaintzaz arduratu behar baitute

Eskoletara eta ikastetxeetara itzultzen hasi eta gutxira, eta aurreikusi bezala, zenbait ikastegi eta ikasgela ugari itxi eta berrogeialdian zeuden haurrak etxera bidali behar izan zituzten pandemiaren ondorioz. Asteazkenean, EAEn, 274 gela eta ikastetxe batzuk itxita zeuden, ikasle guztien %1,2 baino gehiagori eragiten zirelarik. Nafarroako egoera are okerragoa zen, ikasle konfinatuen kopurua ikasle guztien ia %5era iristen baitzen.

Horrek esan nahi du milaka ikasle etxean konfinatuta egon direla. Eta egoera horiei aurre egiteko gizarte-zerbitzuen falta ia erabatekoa da. Ondorioz, ikasle horien guraso askok lan egin behar dutenez, ezin dituzte beren seme-alaba konfinatuak zaindu, eta zeregin hori milaka aitona-amonek bete dute, horietako asko pentsiodunak.

Adinekoen ekarpen ekonomiko edo sozialik eza kritikatzen dutenek onartu beharko lukete arlo honetan, beste askotan bezala, adinekoen ekarpen soziala ikaragarria dela. Eta hori, kontuan hartu gabe, zentzu guztietan bizitza duina izateko giza eskubidea dutela, eta beren lan-bizitzan zehar orain belaunaldi gazteenek dituzten ondasun materialak eta bizimodua beraiek ekarri zituztela.

1. – Osakidetzako langileen mobilizazioak

Osakidetzako sindikatuek hainbat ekimen eta mobilizazio deitu dituzte egunotan. Joan den asteko ostiralean, anbulatorioen edo lehen mailako arretako zentroen aurrean kokatu zituzten. Ostiral honetan, ospitaleen aurrean egin dute. Eta urriaren 3an, Bilbon, manifestazio handi bat egiteko deialdia zabaldu dute. Pentsiodunen mugimenduaren parte-hartzea eta laguntza oso adierazgarria izan da. Datozen egun eta asteetan, Gipuzkoako egoitza-sektoreko sindikatuek mobilizazioei ekingo diete berriro, eta Araban ere mobilizazioak egingo dituzte, langileek dituzten baldintzak penagarriak baitira. Egoiliarren Senideen Elkarteen eta Pentsiodunen Mugimenduaren elkartasunak eta babesak indartu egingo lituzke sindikatuen eskaerak eta egoitzen baldintzak, alde guztietatik, hobetzeko eskakizun bateratua.

1. – Astero gero eta gehiago dira astelehenetako elkarretaratze eta mobilizazioekin bat egiten duten herriak eta pentsiodunak. Eta urriaren 1ean eta 5ean mobilizazio garrantzitsuak egingo dira

Astez aste biltzen ari garen datuek erakusten dutenez, astelehenero mobilizatzen diren herrien eta pentsiodunen kopuruak gora egiten du astero Hego Euskal Herriko lau herrialdeetan.

Urriaren 1a, Adinekoen Nazioarteko Eguna, dela eta, astelehenean, Irailaren 28an elkarretaratze eta mobilizazioetan garrantzia azpimarratuko da Egun horrek zer esan nahi duen. Nafarroan gauza bera egingo dute urriaren 1ean bertan, Uriben bezala Kostan (Bizkaia) eskualdeko elkarretaratze eta manifestazio bat egingo da. Hainbat kolektibo, horien artean pentsiodunen mugimendua eta Ibar elkartea (Erromoko Nagusien Etxea). Banderatzat izango dute egoitza duin eta kalitatezkoak eskatzea, eta Nagusien Etxearen defentsa, duela urte askotatik jarduera ugari bultzatzen dituena eta Getxoko Udalak, EAJ buru duela, desegin nahi duena.

Urriaren 5ean, astelehenean, Hego Euskal Herrian zehar, elkarretaratzeak eta ekimen ezberdinak ugarituko dira berriro. Eskualdeko manifestazio eta kontzentrazio ugari deitu dituzte dagoeneko herrietan. Eta lau herrialdeetarako manifestu bateratu baten bidez, berriro azpimarratuko ditugu adinekoen arazoak, eta, kasu honetan, garrantzi handiagoa emango diegu gure pentsio-eskaerei, Toledoko Itunean murrizketak egiteko edo aurrerapausoak ez emateko arriskuei aurre eginez.

1. – Toledoko Itunaren negoziazioekin bueltaka

Horien ibilbidea egunero jarraitzen ari gara. Baina bilera ofizialetako informazioa baino ez dugu, alderdi batzuei esker, nahiz eta jakin atzetik beste negoziazio eta akordio-saiakera batzuk eramaten direla, eta uste dugu ez direla batere positiboak izango pentsioetarako.

Orain arte, pentsioei KPI errealaren igoera baino ez omen dago bermatuta. Baina planteatuta ditugun beste aldarrikapen guztien arteko besterik ez: 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzea; pentsio-erreformak, jasangarritasun-faktorea barne, indargabetzea; 40 urte kotizatuta dituzten jubilazioak ez zigortzea; alarguntza-pentsioa %100ean; eta pentsio publiko eta duinak bermatuko dituen Gizarte Segurantzako Sistema Publikoa ziurtatzeko ezinbestekoak diren beste eskaera batzuk ez daude jasota.

Estatu mailako gobernu osatzen duten bi alderdietatik hasita (PSOE eta Unidas Podemos), ezkerreko alderdi edo alderdi aurrerakoi guztiek, Estatukoak izan, edo Hego Euskal Herrikoak, Kataluniakoak, Galiziakoak… pentsio publiko eta duinak bermatuko dituen gizarte segurantzaren sistema publikoa defendatu behar dute. Eskuinari edo ekonomia eta finantza-botere handiei atsegin emateko edozein saiakerak pentsioei murrizketak eta pentsiodunen gehiengo handiaren arteko frustrazioa baino ezin du ekarri.

Borondatea eta irmotasun politikoa badaude, borroka hori irabazi egin daiteke eta irabazi egin behar da. Pentsiodunen mugimenduak gure mobilizazioak areagotuko ditugu eta ahalik eta aliantza sozial gehien bilatuko dugu horrela izan dadin.