Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko martxoak 20
- – PCB-ITP eta Tubacex, M-13an, Barakaldon: langileen eta herritarren duintasuna
Urte hasieratik, Ezkerraldean, Aiaraldean, Gasteizen… lanpostuen eta lan eta gizarte-eskubideen alde egindako mobilizazioen arrastoari jarraituz, joan den larunbatean beste mobilizazio garrantzitsu bat egin zen Barakaldon, langileak eta herritarrak batera.
Eguerdian Tubacexeko langileen bi zutabe luze Barakaldoko Herriko Plazan sartu ziren. Bertan PCB-ITPko langileak eta askoz ere jende gehiago zuten zain, eta manifestazio handi bat egin zuten herriko erdigunea zeharkatu zuten bi ilaratan. Bi enpresa horien langileek denbora daramate kaleratzeen aurkako borrokan (150 Tubacexen eta 83 PCB-ITPn), gehienak emakumeak, eta antzeko egoeran dauden Alestis eta Aernovako langileak ere gogorarazi zuten.
Harrera hunkigarria eta ikusgarria izan zen. Eta manifestazioan zehar, bi plantilletako langileez gain, haien familiekin eta seme-alabekin batera, Barakaldoko pertsona askoren babesa eta elkartasuna izan zuten, besteak beste, Barakaldoko pentsiodunen mugimenduko kideena. Beste behin ere administrazio publikoei, Lakuako Gobernuari bereziki, “pasibotasuna” alde batera uzteko eskatu zieten, are gehiago enpresa horien patronalari diru-laguntza publiko garrantzitsuak eman dizkiola kontuan hartuz.
Patronalaren jarreraren aurrean, borroka bateratua beste tresnarik ez dagoela argi utzi zuten bi plantillek. Ondorio gisa, “berriro ere klase-kontzientzia eta konpromisoa erabakigarriak izango direla” azpimarratu zuten, adinekoek helarazitako ondarea aipatuz eta bereziki kalean pultsua mantentzen duten pentsiodunen kolektiboa gogoratuz. Barakaldoko pentsiodunen mugimenduko bozeramaile batek azpimarratu zuenez: “Ohore bat da plaza beteta ikustea eta patronal aseezin eta miserable horren aurka eramaten ari zareten borroka babestea”.
2.– Pentsiodunen mobilizazioak Gasteizen eta Bilbon, Pedro Sanchezi erantzunak eskatzeko
Joan den astelehenean, manifestazio bana egin zuten Gasteizen eta Bilbon, Espainiako Gobernuak bi hiriburuetan dituen Ordezkaritzaren eta Ordezkariordetzaren aurrean. Gasteizko manifestazioan 300 pentsiodun baino gehiagok hartu zuten parte. Eta Bilbon milatik gora izan ziren.
Pentsiodunen mugimenduko kideen ordezkaritza bana gobernu zentraleko ordezkari edo arduradun politikoekin elkarrizketatzen saiatu ziren. Baina biak “beste zeregin batzuetan” ari ziren lanean, eta haien idazkariek soilik onartu zuten Euskal Herriko Pentsiodunen mugimenduak Pedro Sanchezi otsailaren 10ean bidalitako gutuna jasotzea, bai eta beste idazki txiki bat ere, beste behin ere gure eskariak zehazten zituena. Bi idazkiak helarazteko konpromisoa hartu zuten formalki.
ERCrekin eta EH Bildurekin izandako elkarrizketen eta erantzunen ostean (Más País-Equo taldearekin ez da oraindik bilerarik izan), azken egunetan beste hiru erantzun jaso dira. Bata, Pablo Iglesias Gobernuko bigarren presidenteordea zenaren Kabineteko zuzendariarena; beste bat EAJ-PNVren Madrilgo talde parlamentarioarena; eta hirugarrena, Ivan Redondorena, Gobernuko Presidentetzaren izenean. Martxoaren 22ko astean elkarrizketatzeko prest agertu den EAJrena izan ezik, beste biak protokolozko erantzunak baino ez dira, zehaztapenik gabe eta mugimenduaren ordezkariekin elkarrizketatzeko prestutasunik gabe.
Pedro Sanchezi bidalitako gutunarekin batera bidalitako idazkian, hiru eskaera azpimarratzen ziren: gobernuak koalizio-gobernua osatzeko adostutako programa betetzea. Pentsio publikoak murrizteko Gobernuko kide batzuek iragarritako mehatxu larriak bertan behera uztea. Gure errebindikazio zuzen eta premiazkoak berma ditzala. Ez dugu ilusio handirik eskaera horiek beteko dituztenik, ez behintzat, beste gizarte-sektore batzuekin batera, pentsiodunen mobilizazio berri eta indartsuagoekin topo egiten ez badute.
3.– Pentsioen erreformarako Escrivák egindako proposamen atzerakoiak (II)
Aurreko astean aurreratukoei jarraituz, horietako beste hiruri helduko diegu honetan.
Erretiro partziala edo txanda-kontratua
Lanaldi partzialeko edo txanda-kontratuko aurre-erretirodunak –gauza bera da– behin betiko erretiroaren aurretik dagokion lan-denbora guztia urte batean kontzentratu ezin izatea planteatzen da. Ondorioz, urte bakoitzean lan egin beharko luke, behin betiko erretiroa hartu arte.
Askotan, enpresaren eta langilearen arteko akordioaren ondorioz, dagokion denbora guztia metatu da, erretiro partzialeko fase horretan sartu eta berehala. Enpresak horrela egin nahi zuen, langileari etekin handiagoa ateratzeko, langileak bere gaitasuna eta esperientzia fresko mantentzen duen denboran kontzentratu ordez hainbat urtetako banaketak eragiten zion nahaste-borrastea ekiditeko.
Legez ezarritako denbora luzatzea, beranduago erretiratu nahi duenarentzat
Erretiro atzeratua sustatzea proposatzen da, hainbat bideren bidez. Pentsioa %4 igoko litzateke guztientzat. Gaur egun, igoera hori %2 eta %4 artekoa da, kotizatutako urteen arabera. Beste proposamen bat da zenbateko zehatz bat ematea erretiroa luzatzen den urte oso bakoitzeko.
Legezko astakeria bada, 2027tik aurrera, 67 urterekin erretiroa hartu behar izatea –orain, erretiroa hartzeko legezko adina urte horretara arte handitzeko prozesu progresiboan ari da–, zer esanik ez, sektore gero eta handiago bat baldin badago. Gazteen prekarietate eta langabezia tasa eskandalagarria eta plantillak gaztetzeko beharra aurkitzen dugunean, ez dago nork azaldu bere burua aurrerakoitzat duen gobernu batek nola proposatzen dituen neurri horiek.
Estatuak Gizarte Segurantzari desegokitzat jotzen diren gastuak ordaintzea edo itzultzea
Estatuak gastu desegoki horiek, Toledoko Itunaren gomendioetan jasotako terminologiari jarraituz, zergen bidez ordaintzeko bidea xehatuta dagoela adierazi da. Ez da iragarri ez nola itzuliko den, ez zer ezaugarri izango dituen, ezta itzuliko den zenbatekoa ere. Bide hori 2023an amaituko dela besterik ez da aipatzen.
4.– Yolanda Diaz Lan ministroak, martxoaren 17an deitu zituen patronala eta CCOO eta UGT sindikatuak, lan erreforma negoziatzeko
Prentsaurreko baten bidez, joan den asteko ostegunean iragarri zuen gizarte-eragileak deitu zituela martxoaren 17rako, lan-merkatuaren “modernizazioari” ekiteko. Mahai horretan, lan-erreformaren alderdirik kaltegarrienak ez ezik, Berreskuratze Planaren esparruan igorritako beste gai batzuk ere landuko dituzte, besteak beste, lan-kontratazioa edo lan-prekarietatearen aurkako neurriak.
Adierazi zuen gizarte-eragile horiekin akordio bat lortu duela riders delakoen (ia eskubiderik gabeko langileak, banaketa-zerbitzu ordainduak ematen dituztenak, plataforma digital baten bidez beraien jarduera kudeatzen duten enpresen bidez) lan-egoera arautzeko.
Gogorarazi zuen, halaber, mahai horretan aztertuko diren gaietako batzuk, hala nola negoziazio kolektiboa edo hitzarmena ez aplikatzeko klausulak, oso landuta zeudela pandemia iritsi aurretik, eta, ziurrenik, horiek izango direla jorratuko diren lehenak, “negoziazio-mahaiak beste zeregin asko jorratu beharko dituela azpimarratuz, Bruselara bidalitako dokumentazioan adierazten zen bezala”. Baina ez zuen ezer gehiago zehaztu. Eta “bitxia” da 2010eko lan-erreformaren indargabetzeari buruzko aipamenik ez zuela egin, eta beraz, bere horretan jarraituko duela pentsa daiteke.
5.– Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako pentsiodunen mugimenduko ordezkarien arteko topaketa
Ostegunean, hilak 18, beste topaketa bat egin zen. Egoera zailari buruzko diagnostiko partekatua egin zen, Escrivá Gizarte Segurantzako ministroak pentsioen erreformari buruz egindako adierazpenak kontuan hartuta. Neurri horiekin batera, lan-erreforma ere egin nahi da, Bruselan negoziatzen ari dena, eta, aldi berean, patronalarekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin.
Halaber, astelehenetako pentsiodunen kontzentrazioei buruzko balantze positiboa egin zen, pandemia izanda ere, lau herrialdeetan egiten jarraitzen direnak. Batez ere, martxoaren 8ko mobilizazioak nabarmendu ziren; izan ere, pentsiodunen mugimenduko kideek, batez ere emakume pentsiodunek, egun osoan zehar bultzatu ziren emakumeen ekimenak babestu eta horietan parte hartu zuten. Halaber, positibotzat eta interesgarritzat jo ziren M-15ean Gasteizen eta Bilbon egindako manifestazioak, Gobernuaren Ordezkaritzaren eta Ordezkariordetzaren aurrean, hurrenez hurren, amaitu zirenak.
Topaketaren gai nagusia izan zen Hego Euskal Herrian maiatzeko bigarren hamabostaldian bultzatu nahi den mobilizazio garrantzitsuaren prestaketaren jarraipena. Sindikatu batzuekin hasitako kontaktuen berri eman zen (mobilizazioan parte hartzeko eta babesa emateko prest agertu dira sindikatu horiek), eta laster sindikatu guztietara eta mota guztietako gizarte-kolektiboetara zabalduko dira kontaktuak. Era berean, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformei gonbidapena egin zaiela jakinarazi zen –jarraian aipatzen da–, bai eta Andaluziako pentsiodunen mugimenduarekin hasi diren aldebiko harremanak edo bilerak ere; datorren astean COESPErekin (adar edo sektore ofiziala) egingo da bilera, eta hurrengo egunetan jarraituko da kontaktuekin.
6.– Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataforma eta mugimendu guztiei egindako gonbitea
Duela egun batzuk bidali zen gonbidapen hori. Bertan adierazten zenez, pentsioen murrizketen eta beste lan eta gizarte-eskubide batzuen arriskuen aurrean, mobilizazio bat proposatzen da Gobernu zentralari, Kongresuari eta gobernu eta parlamentu autonomikoei exijitzeko guztiontzako pentsio publiko duinak, bidezkoak eta behar bestekoak berma ditzaten, aldarrikapen-plataformak eta mobilizazio-eredua bakoitza bere errealitatearen arabera egokituz. Gainera, proposamen honen indarra ez dago Estatuko Herri guztietako pentsiodunen mugimenduaren uniformetasunean, baizik eta guztion arteko ekintza partekatuan, bakoitzaren autonomia, erabakiak eta aniztasuna eta zeharkakotasuna errespetatuz.
7.– Toledoko Itunaren Batzorde Parlamentarioa eta Elkarrizketa Sozialerako Mahaia
Asteartean, hilaren 16an, eta asteazkenean, 17an, hurrenez hurren, bi erakundeen bilerak egin ziren. Toledoko Itunaren Batzorde parlamentarioan ez zen ere egon Gizarte Segurantzako ministroa, Escrivá jauna. Zuzenketa aurrerakoiak aurkeztu zituzten legebiltzar-taldeek hainbat galdera egin zituzten, bai Europako Batzorde Ekonomikoari emandako dokumentuari buruzkoak, bai Toledoko Itunaren gomendioak argitzeko eta aplikatzeko konpromisoei buruzkoak. Ez zuten erantzun zehatzik jaso, Batzordearen Mahaia martxoaren 22rako edo 24rako Escriváren presentzia eta interpelazio zuzena kudeatzen saiatzeko prest egoteaz gain.
Yolanda Diaz Lan ministroak, Elkarrizketa Sozialerako Mahaia osatzen duten patronalarekin eta CCOO eta UGT sindikatuekin egindako bileratik ez dute intereseko ezer berririk jakinarazi.
Gizarte Segurantzako ministroak eta Lan ministroak, biek adierazi dute pentsioen erreforma eta lan-erreforma Europako Batzordearekin lantzen eta negoziatzen ari direla duela hilabete batzuetatik, eta gutxienez lan-erreforma baita Elkarrizketa Sozialerako Mahaiko eragileekin ere. Baina azalpen ofizialik eta publikorik eman gabe jarraitzen dute, eta kazetaritza-filtrazio batzuen bidez soilik ezagutzen dugu proposatzen edo negoziatzen ari diren neurriei buruzko zerbait, pentsioetan murrizketak egiteko neurriak argiak dira eta lan-erreformari buruzkoak, behintzat, ez dira batere argiak.
Benetan kezkagarria eta larria da garrantzia eta eragin sozial handiko gai horiei aurre egiteko moduaren opakutasuna eta gardentasun falta; izan ere, 8,8 milioi pentsioduni eragiten die Estatu osoan (700.000 inguru Hego Euskal Herrian), 22,5 milioi langileri Estatu osoan eta 1.300.000 baino gehixeagori Euskal Herriaren Hegoaldean.
Astearen erdialdean, euskal talde baten bidez, Europako Batzordeari emandako dokumentua lortu dugu. Arretaz aztertuko dugu, eta horren eta bi gaiei buruzko negoziazioen berri emango dugu.
8.– “EAG itxia, larrialdiak kolapsatuta”
Ostegun goizean elkarretaratzea egin zuten Deustuko Etengabeko Arreta Gunearen (EAG) aurrean. Eta arratsaldean manifestazio bat auzoko kaleetan zehar. “EAG itxia, larrialdiak kolapsatuta” oihukatu zuten. Ez da kasualitatea, Deustuko EAGren gaueko zerbitzua itxi ondoren, Bilbon ez dago zerbitzu hori beteko duen bakar bat ere. Ondorioak: Basurtuko Ospitaleko larrialdiak gero eta kolapsatuago daude, langileen nekea, estualdia eta estresa areagotuz. Hamabost egunean behin mobilizazioekin jarraituko dute, EAG gauez berriro irekitzeko itxaropenez.
