Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko Martxoak 27
- – Pentsioei buruz Escrivá ministroak proposatutako azken neurriak (III)
Jarraian aurkezten ditugun neurriekin, Escrivák aurkeztutako proposamen guztien hirugarren kapitulua itxiko dugu, orain arte komunikabide batzuek filtratu eta deskribatutakoak.
Jasangarritasun-faktorea
Gaur egun legez indarrean jarraitzen du, baina 2023ra arte geldiarazi genuen. Jasangarritasun-faktore hori pentsioak murrizteko pentsatuta dago, bizi-itxaropenaren arabera, hurrengo hamarkadetan ere handitzen jarraituko duela kontuan hartuta, Escrivák beste batekin ordezkatzea proposatzen du, baina nolakoa izango den zehaztu gabe.
Gizarte Segurantzako kotizazio-maximoen igoera
Ez du ezer zehazten. Zenbatekoraino igoko da? Edo pentsioaren kontraprestazioa proportzio berean igoko da, edo igoera pixka bat txikiagoa izango du?
Pentsioa arautzen duen soldata kalkulatzeko epea 35 urtera luzatzea
Luzapen horrek pentsioei halako murrizketa egitea ekarriko du, ezen Europako batzordeak berak pentsio publikoen kostu globala murrizteko neurri garrantzitsuenetako eta interesgarrienetako bat –noski, bere interes kapitalistentzat– dela uste baitu.
Alarguntza-pentsioak
Ez du aurreikusten hildako ezkontidearen pentsioarekiko kalkulu-koefizienteen igoerarik, egungo pentsioak hobetu ahal izateko. Izatezko bikoteek alarguntza-pentsioa jasotzeko aukera dutela aitortzea baino ez dago, eta, printzipioz, hori da proposatzen duen gauza partzialki positibo bakarra.
Pentsioak osatzeko sistema pribatuak sustatzea
Hainbatetan aipatu ditugu sistema horiek bultzatzearen eta sustatzearen ondorio larriak, are gehiago zerga-hobari edo bestelako hobarietako laguntza publikoen bidez egiten bada.
2.– Zenbait gogoeta Escrivàren proposamenei buruz eta Bruselaren, patronalaren eta CCOO eta UGT sindikatuen jarrerei buruz
Escrivák eta –ziur aski– Pedro Sanchezen Gobernuaren gehiengoak, ahalik eta denbora laburrenean itxi nahi dituzte aurreko bi kapituluetan aipatutako neurriei buruzko negoziazioa eta akordioak, eta bigarren faserako utziko dituzte aurreko atalean jasotakoak.
Europako Ekonomia Batzordeak neurri horiek bizkortzea eta izan ditzaketen kostuen “aurrezpena” kuantifikatzea exijitu du. Hasiera batean, funtsak Estatuaren zorpetze publiko oso handiaren kontrolaren kontrapartidarik gabe emango zirela zabaldu zen, baina orain egunetik egunera gero eta nabarmenagoa da zor publikoa mugatzeak baldintzatuko duela Europako funtsak askatzea edo ematea, eta, horretarako, besteak beste, beharrezkoa da pentsioetako gastu publikoa murriztea.
Beldur gara Gobernuko ministrorik neoliberalenek, proiektu kapitalistak zalantzarik gabe defendatzen dituztenek –neurri oso partzial eta mugatu batzuekin batera, pixka bat zuritzeko asmoz–, Gobernuaren gehiengoak barne, Europako batzordearen presioak erabiliko ote dituzten pentsio publikoak murrizteko neurri horiek justifikatzen saiatzeko. Patronalak eta sindikatuek esan dute ez daudela ados aurkeztutako proposamen guztiekin, baina batak zein besteek proposamen partzial eta oso mugatu batzuk baino ez dituzte aurkeztu, bakoitza bere interesen arabera.
Negoziazioetan parte hartzen duten eragile guztiek –salbuespenik gabe– opakutasuna eta gardentasun falta ia erabatekoa dute. Datozen hilabeteetan espero dugun egoera oso kezkagarria da, eta, beraz, pentsiodunen mugimenduak, sindikatuekin eta borrokarako prest dauden beste mugimendu edo talde sozialekin lankidetzan, erantzun sozial oso handia ematea egunetik egunera gero eta premiazkoagoa da, bai pentsioak defendatzeko, bai lan eta gizarte-eskubideak defendatzeko.
3.– Txertoekin eta horiek emateko lehenetsitako irizpideekin bueltaka
Azken aste hauetan AstraZeneca txertoaren gaitasunarekin eta kalitatearekin zorabiatu gaituzte. Azkenean, oniritzia eman diote, eta 65 urte arteko funtsezko sektoreei aplikatzen hasiko dira. Txertaketek eta gizarte-harremanak murrizteko neurriek zein prebentzio-neurriek errotik murriztu dituzte pandemiaren ondoriozko arazoak egoitzetako erabiltzaileen artean eta baita emandako arreta-eta zaintza-arazoak. Baita 80 urtetik gorakoetan eta txertatutako pertsona gehienetan ere. Baina pandemia ez da moteldu –aitzitik, badirudi laugarren olatu batean sartuko garela–, txerto sorta berrien etorrera ez da behar bezala ziurtatzen eta EAEko txertaketa prozesuak nahiko motel eta desordenatua izaten jarraitzen du.
Arrisku handiena duten pertsona edo sektore guztiek txertoa hartzeko duten lehentasunezko eskubideari kalterik egin gabe, deigarria da 65 eta 79 urte bitarteko pertsonak ez aipatzea nolabaiteko arriskua duten sektoreen artean –adin-tarte horretan daude pentsiodun gehienak–, ezta txertoa noiz hasiko den ere, gutxienez sektore horietako askori dagokionez.
4.– Gasteizko Gobernuak dirua gordetzen du, gizarte-premiek gora egiten duten bitartean
Ekonomia eta Ogasun Sailak Gasteizko Legebiltzarrera bidalitako informazioaren arabera, 2020ko abenduaren 31n, 1.193 milioi euroko diruzaintzako gerakina zuen. Diru-bilketak behera egin arren, kopuru horrek ia bikoiztu egiten du 2019koa (696 milioi euro); izan ere, 2019tik geratzen zenari 2020rako aurrekontutik gastatu ez duena gehitzen zaio.
Aurtengo aurrekontuen negoziazioetan, Urkulluren gobernuak uko egin zion EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek egindako proposamenak onartzeari, 400 milioi euro inguru batez ere gizarte partidak hobetzeko bideratzea proposatzen zituztenak. Eta, aldi berean, zor publikoaren bonuak jaulki ziren diru kopuru handi samar baten truke, gero itzuli behar dena.
Joan den urtean, pandemiak ondorio larriko krisi soziala eragin du, eta horrek agerian utzi ditu osasun-sistemaren gabezia eta ahultasun izugarriak, enpleguaren suntsipena –askotan patronalak justifikatu gabe eragindakoa– eta langabeziaren eta gizarte-premien gorakada handia. Egoera horretan, ulertezina da 2020rako aurrekontuan jasotako diru guztia –pandemiaren hasiera baino lehen– ez gastatzea, ezta ere 2021erako aurreikusitakoa, arrastatzen jarraitzen dugun guztiarekin, aldatu ez izana, beharrezkoak ez diren partida edo gastu jakin batzuk ezabatuz, edo ezkerreko alderdietatik eskatu bezala partida batzuk handituz, neurri batean ere behar sozial larriei erantzun ahal izateko.
5.– Mobilizazio orokorra prestatzen, maiatzaren bigarren hamabostaldirako
Hego Euskal Herriko sindikatu nagusietako hirurekin harremanak eta elkarrizketak izan ditugu dagoeneko, baita beste gizarte talde batzuekin ere. Datorren astean zehar, ziurrenik, falta diren sindikatu guztiekin egingo dira –salbuespenik gabe, bakarren batek nahi ez duenean izan ezik–, baita beste emakume- eta gazte-kolektibo batzuekin –horien artean ikasleekin– eta beste gizarte-sektore batzuekin ere. Batzuek erantzun positiboa eman dute, eta mobilizazioan laguntzeko eta parte hartzeko konpromisoa hartu dute. Beste batzuk egin beharreko kontsulten zain daude, edo mobilizazio motari, modalitateari eta datari buruzko xehetasun gehiago jakiteko zain, oraindik zehazteke baitaude iradokizunen, proposamenen eta pandemiaren inguruan izango ditugun baldintzen zain.
Hego Euskal Herriko erakundeekin eta taldeekin izandako harreman eta elkarrizketekin batera, aldebiko bilera telematikoak ere egin dira: duela bi aste Andaluziako pentsiodunen mugimenduarekin eta ostegunean COESPE pentsiodunen Estatuko plataformarekin. Bi plataformei azaldu diegu maiatzeko aipatuko mobilizazioan bat etortzeko dugun borondatea eta interesa. Gaur egun, ezin dugu aurreratu zein izango den ekimen honen inguruan izango duten jarrera zehatza eta konpromisoa.
6.– Estatuak, zenbat eta noiz itzuliko ditu Gizarte Segurantzaren gastu desegokiak?
2020an onartutako Toledoko Itunaren Gomendioetako batean, pentsioen finantzaketa-iturrien bereizketa sendotzea proposatzen da. Horren arabera, 2021eko aurrekontuan 14.000 milioi euroko transferentzia egin da Estatutik Gizarte Segurantzara. Gobernuak aurreikusi du, 2023an, “dagokion” guztia finantzatuko duela, denetara 20.000 milioi euro.
Baina, egin beharrekoa gauzatzeko izandako atzerapenaz gain, zorraren zenbateko hori ez dator bat Kontuen Epaitegiak finkaturiko 103.690 milioi euroko gutxieneko zenbatekoarekin. Kopuru horretan sartzen dira osasun gastuak (31.828 milioi) eta pentsioen gutxienekoen osagarriak (71.862 milioi), Gizarte Segurantzaren kutxak 1989tik 2013ra bitartean kotizazioen bidez ordaindu zituenak. Finantzaketa-iturriak (gizarte-kotizazioak eta Estatuaren ekarpenak) bereizi beharraren legezkotasunaren arabera, kopuru horiek, kotizazioen bidez baino, Estatuak finantzatu behar zituen.
Eta hau dena gutxi balitz, Estatuak Gizarte Segurantzari emandako maileguengatik zorra kitatzeko, Gizarte Segurantzaren ondare-ondasunen (langileen kotizazioek hamarkadatan osatutakoak) titulartasuna Estatuari eskualdatzea nahi du.
Estatuak Gizarte Segurantzarekin duen zor historikoa aipatu gabe (500.000 milioi euro ingurukoa dena), Infolibre buletinaren arabera, Kontu Epaitegiak aipatzen dituen 103.690 milioi euroko zorra baino ez, 200.000 milioi eurora iritsiko litzateke gaur egun, 2001 eta 2020 arteko jaulkipenen batez besteko interes-tasaren araberako kapitalizazioa aplikatu izan balitz. Estatuak ez du dagokion guztia itzuliko, eta, gainera, ez ditu diru-sarrerak handitu nahi enplegu eta soldata duinak sustatuz, kotizazioaren gehieneko oinarria handituz eta, besteak beste, euskal pentsiodunen mugimenduak proposatu dituen beste neurri sorta bat ezarriz. Eta gero, lotsarik gabe, Gizarte Segurantzaren defizitaz hitz egiten dute pentsioei murrizketa gehiago justifikatzeko.
7.– EAJrekin izandako elkarrizketa
Joan den asteartean elkarrizketa telematikoa egin zuten Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko eta Madrilgo Kongresuko EAJko ordezkariek. Alderdi politikoekin egindako azken elkarrizketa izan zen, EH Bildurekin eta ERCrekin egindako elkarrizketen ostean. Lehen ere esan dugunez, Podemoseko eta PSOEko ordezkarien erantzunak protokolozkoak baino ez ziren izan, eta ez zuten elkarrizketarako inolako konpromisorik hartu. Oraindik erantzunik eman ez dutenen artean, CCOOko eta UGTko estatu-zuzendaritzak daude, biek erantzukizun handia dute Elkarrizketa Sozialeko Mahaian, non pentsioei eta lan-erreformako neurriei buruzko negoziazioak egosten ari diren. Datorren astean, Hego Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduko ordezkarien bilkurak harreman eta erantzun horiek guztiak aztertuko ditu, eta gai horren inguruan zein ekimen berri hartuko dituen erabakiko du.
8.– Tubacexen aldeko beste manifestazio jendetsu bat
Astelehenean beste manifestazio jendetsu bat egin zuten Laudion, hainbat empresa-batzordek deituta, Tubacexen alde -45 egun daramatza greba mugagabean- eta Tubacexen eta kaleratzeak edo haien lanpostuak arriskuan ikusten dituzten Aiaraldeko beste enpresa batzuen alde. Langileez gain, eskualdeko gizarte-sektore guztietako jendeak hartu zuen parte, pentsiodunen mugimendukoak tartean. Elkarri emandako laguntzaren eta elkartasunaren adibide bat da, beste eskualde batzuetan, kaleratzeak edo lanpostuak suntsitzeko berehalako arriskua duten enpresak dituzten eskualdeetan, Ezkerraldean egiten ari diren bezala, erreproduzitzen saiatu beharreko esperientzia.