Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko martxoak 6

1. – Martxoaren 1ean Sestaon egindako eskualdeko mobilizazioan, elkar laguntza eta elkartasuna

Ezkerraldeko eta Meatzaldeko pentsiodunen mugimenduak deituta, manifestazioa egin zen astelehenean Sestaon, 600 pertsona baino gehiago bildu zituena, gehienak pentsiodunak, baina ITP-PCBko langile talde zabal batek eta emakume gazte feministek lagunduta. Pentsioez hitz egin zen, eta baita 1976ko martxoaren 3an polizia armatuak Gasteizen egindako sarraskiaz –5 langile gazte hilda utzi zituen eta beste batzuk balaz zaurituta–, ITP-PCBko langileek 90 lankideren kaleratzearen aurka eramaten duten borrokaz eta martxoaren 8ak emakumeek beren eskubide guztien alde egindako borrokan duen garrantzi sinbolikoaz ere. Sestaoko kide pentsiodunak oso pozik zeuden herrian izandako eragin deigarri eta positiboagatik.

Bi eskualdeetako pentsiodunen mugimenduak eta ITPko langileek, hainbat alditan parte hartu dute era bateratuan astelehenetako elkarretaratzeetan eta beste ekimen batzuetan. Pentsio publikoak eta duinak defendatzeko, kaleratzeen aurka borrokatzeko eta enplegu egonkorrak, ondo ordainduak eta laneko segurtasunean eta lan-osasunean kalitateko baldintzak dituztenak lortzeko ahaleginak batzeko beharraren adibide bat da.

Ekimen bateratu eta solidario horiek ez dira soilik Bizkaiko eskualde pobretu horietan ematen ari. Oraintxe bertan antzeko zerbait gertatzen ari da Tubacex taldearen kaleratzeen aurkako borrokan Aiaraldean (Araba), urtarrilaren 30ean Gasteizen 50 bat enpresa-batzordek deitutako manifestazio jendetsuan egin zen bezala.

Inoiz baino gehiago, pandemiak jota gauden egoera ikusita, batera eta elkartasunez borrokatzea, bai gaurko eta etorkizuneko pentsioen alde, bai enpresa-itxieren aurka, bai kaleratzeen aurka… inoiz baino garrantzitsuagoa da. Ezin dugu ahaztu Hego Euskal Herrian 172.000 langabetu ditugula, 46.000 baino gehiago ERTE delakoetan, eta 4.008.000 langabetu Espainiako Estatu osoan. Eta, nahiz eta jarduera ekonomikoa berreskuratuko dela –oraindik oso gutxi– iragarri, epe laburrera ez dago lanpostuen berreskurapenaren arrastorik, aurtengo lehen hilabeteetan egiaztatzen ari garen bezala, non oso urrun dagoen 2020ko otsaileko enplegua berreskuratzetik.

1. – Gasteizko Gobernuko Osasun Sailak aitortu du 100 urte baino gehiago duten 8.600 pertsona ingururi soilik jarri diela txertoa

Erakundeek izan beharko lituzkeen biztanleriaren kontrol demografikoak kontuan hartuta, gezurra dirudi EAEko 18.000 pertsona inguruk, berez hemen bizi ez direnek, txertoa jasoko zutela jakinarazi izana. Hau bai kontrol, aurreikuspen, plangintza eta gardentasun eza!.

Beste horrenbeste gertatzen da txertoa nori jarri erabakitzeko lehentasunekin. Kexak anitzak dira. Gainera, txertaketa zabalago eta masiboago baten falta ezkutatzen saiatzen dira, farmazia-enpresa handiek txertoak entregatzeko ziurgabetasunaren aitzakiaz. Eta enpresa horiek, beren muga eta programatutako banaketekin, prezioak handitzeko aprobetxatzen jarraitzen dute, tantaka izan ezik, munduko herrialde pobreenei hornitzeari utziz, Estatu handiek, Europar Batasunak eta munduko erakunde publikoek esku hartu gabe, mundu mailako banaketa ekitatiboa bermatu ahal izateko.

Txertoen banaketari eta arlo soziosanitarioko zaintza-sektore osoa behar bezala artatzeko baliabide eta plantilla faltari buruzko kritiken ondorioz, ostegunean, hilak 4, sektoreko sindikatuek 24 orduko beste greba bat deitu dute, eta Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburuetan eta hainbat herri eta eskualdetan elkarretaratze eta manifestazioak egin dira pentsiodunen mugimenduaren laguntzarekin eta parte-hartzearekin. Hiru hiriburuetako manifestazioetan (Gasteiz, Donostia eta Bilbo) pentsiodunen mugimenduak presentzia esanguratsua izan zuen, egoitzetako erabiltzaileen senideen elkarteekin batera. Halaber, Deustuko (Bilbo) Etengabeko Arreta Gunearen aurrean kontzentrazioak egiten jarraitzen dute, berriro irekitzea eskatuz.

1. – Gasteizen 1976ko martxoaren 3an izandako langile gazteen sarraskia beti egongo da gure gogoan

Martxoaren 3ko goizeko oroitzapen- eta oroimen-ekitaldi sinbolikoak, gehien bat, erakunde, alderdi eta sindikatuek egin zituzten, baina arratsaldean, beste urte batez, manifestazio jendetsua egin zen Gasteizen, milaka langile, pentsiodun, gazte eta bestelako sektore sozial eta herrikoi bertaratu baitziren.

Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak astelehenean, martxoaren 1ean, egindako elkarretaratze guztietan, oso presente egon ziren polizia armatuaren balek hildako bost langile gazteen eta zauritu gehiagoren sakrifizioaren gogorapena eta omenaldia. Haien borroka eta sakrifizioa ez zen alferrikakoa izan, Gasteizen, Euskal Herrian eta Estatuko gainerako Herrietan arrakala bat ireki baitzuten, langile-klaseak eta beste herri-sektore batzuek aurrerapen batzuk lor zitzaten, mugatuak izan arren, gure lan-eskubidetan zein eskubide sozial, demokratiko eta nazionaletan. Haien oroitzapena eta oroimena beti egongo dira gure artean.

1. – Azken motorrak berotzen martxoaren 8rako, Emakumeen Eskubideen Nazioarteko Egunerako

Joan den urtean, martxoaren 8ren inguruan hasitako kanpainak, berriz ere eskuin muturrak eta eskuinak antolatuta, koronabirusak kutsatzeko beldur soziala baliatuz, martxoaren 8an mugimendu feminista eta, oro har, emakumeak kalera ateratzea mugatu eta geldiarazi nahi izan du. Eta Gobernuak Madrilen duen ordezkariak, modu lotsagarrian, Estatuko hiriburuan manifestazioak debekatzea lortu dute. Baina ezin izango dute geldiarazi Euskal Herrian eta Estatuko beste hiri eta herri batzuetan mugimendu feministak eta, oro har, emakumeek kalean egoteko borondate eta erabaki irmoa erakustea, bizitzako ordena guztietan pairatzen dituzten diskriminazio- eta desberdintasun-arazo larriak salatu eta ikusaraztea, eta, aldi berean, beren eskubide guztiak aldarrikatzea.

Azken bi asteetan ekimen ugari bultzatu dituzte eta hilaren 8ko mobilizazioak prestatzeari gogoz ekin diote. Mobilizazio horiek Gasteizen, Iruñean, Donostian, Bilbon, Baionan eta Euskal Herriko hainbat herri eta eskualdetan egingo dira, prebentzioko eta osasun-segurtasuneko neurri guztiak gordeko dira eta neurri horiek bermatuko dituzten emakumeez osaturiko antolaketa-zerbitzuak prest dituzte.

Ekimen eta mobilizazioz beteriko eguna izango da, goizez zein arratsaldez. Horietako bat eguerdiko 12:00etan izango da, Bilboko udaletxearen aurrean. Bertan, ekitaldi bateratu bat egingo dute mugimendu feministak eta pentsiodunen mugimenduak, batez ere, emakume pentsiodunek, hain zuzen, hiriburuetan eta herri askotan, ahal duten neurrian, jarduera guztietan oso partaidetza aktiboa duten emakume pentsiodunek.

Eta beraiek nabarmentzen duten bezala, emakumeen eskubideen aldeko borroka ez da martxoaren 8ra mugatzen; aitzitik, eguneroko borrokaren parte izan behar du, eta, beraz, pentsiodunen elkarretaratze eta mobilizazio guztietan, emakumeen eskubideak defendatzen jarraituko dute etengabe, batez ere gizonekiko pairatzen duten desberdintasun handiaren aurrean, beren miseria-pentsioen ondorioz.

1. – Endesak eta Iberdrolak urtebeteko mozkin errekorrak iragarri dituzte, argindarra hilean, 2020 urtearekiko, 20 euro gehiago igota

Endesak, 2020an, 2.132 milioi euroko irabaziak izan dituela jakinarazi dio Balore Merkatuaren Estatuko Batzordeari. Iberdrolak % 4,2 egin zuen gora, iaz ere, eta 3.800 milioi euroko irabaziak izan zituen, aurreko ekitaldian baino ehun gehiago. Eta 2025ean 5.000 milioi euroko eta 2027an 7.000 milioiko irabaziak izango dituela aurreikusi du. Bi multinazionalek “galerak” aitortu dituzte nazioarteko merkatuan, baina pandemiaren ondorioz Espainiako Estatuan “gutxieneko galerak” izan direla adierazi dute, noski “galerak” beraiek aurreikusita zuten irabaziekiko.

Aurtengo urtarrilean, FACUA kontsumitzaileen elkarteak prezioen igoera % 45ean kokatu zuen aurreko urteko lehen 15 egunekin alderatuta; horrek esan nahi du aurtengo urtarrileko argindarraren faktura, etxebizitza gehienetan, 2020ko urtarrilean baino 20 euro garestiagoa izan dela.

Nahi dutena egiten dute. Izan ere, gizarte osoarentzat, eta bereziki gizarteko sektorerik kaltetuentzat, oinarrizkoa eta ezinbestekoa den horretan, gobernuak eta hainbat erakundek ez dute eskua sartzen. Gainera, izurra izurtzeko, multinazional horiek ez dituzte dagozkien zergak ordaintzen, eta Estatuko diru-sarrera gehienak eta aurrekontuak, gizartearen gehiengoa diren soldatapekoek eta pentsiodunek ordaintzen dituzte.

1. – Escrivák erretirorako pentsio plan pribatuetako “aurrezkia” boskoiztea aurreikusten du

Plan horien kudeaketa pean dagoen ondarea, 2020an 118.000 milioi eurokoa izatetik, 500.000 milioi eurokoa izatera pasatuko dela kalkulatu du Gobernuak, baina ez du zehaztu zein denbora-tartetan izango den. Hainbat informazio publikoren arabera, Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Integrazioetako Ministerioko teknikariek, Escriváren agindupean, badituzte Estatuan pentsioak erreformatzeko neurri-multzoak ondorioztatuko lituzkeen kalkuluak eta proiekzioak eginda, bai eremu publikoan, bai pribatuan. Azken horiek banakakoen eremuan ez ezik, enpresa- eta sektore-kolektiboetan ere kokatzen dira.

Escrivá ministroak adierazi du plan pribatu horiek ahalik eta gehien zabaldu nahi dizkiela autonomoei, enpresa txiki eta ertainei (ETE), baita errenta baxuak dituzten langileei ere. Eta gaineratu du Funts Publiko baten arauen arabera arautuko direla, baina kudeaketa pribatua izanda, eta, aldi berean, zerga-hobariak eta horiekin bat egiten dutenentzako beste neurri batzuk iragarriko direla. Gobernuak plan hori aste honetan aurkeztuko zuela aurreratu zen, baina ez du egin. Toledoko Itunaren Batzordearen gomendioei zuzenketa aurrerakoiak aurkeztu zizkieten legebiltzar-taldeak, hainbat komunikabidetan agertzen ari den guztiarengatik kezkatuta, azalpenak eskatzen saiatu dira, eta Bruselara aurkeztutako dokumentazioa emateko eskatu dute, besteak beste, pentsioen eta lan-erreformen inguruan egindako proposamenei buruzkoa ezagutu eta baloratzeko. Azkenik, martxoaren 16an, Toledoko Itunaren Parlamentuko Batzordeko Mahaia eta eledunak bilduko direla jakinarazi diete.

Europako Ekonomia Batzordeak sustatutako lehen mailako arazo bati aurre egin behar diogu, gizarte osorako pentsio publikoak murrizteko helburu argia duena, batez ere soldatapeko klaseko gehienentzat. Gutxi batzuk babestu nahi dituzte, eta plan pribatu horiek sortzen dituzten funts handiak baliatu nahi dituzte haiekin espekulatzeko eta negoziatzeko, eta, horrela, horiek kudeatzen dituzten aseguru-agentziek eta multinazionalek etekin handiak lortuko dituzte.

Guztiz harrituta gaude Escrivá ministroari entzun ondoren pentsioen gastua –jakina, publikoena– 30.000 milioi eurotan murriztu nahi duela, eta, bestalde, plan pribatu horiek sustatzea proposatu duela. Aurrerakoia omen den Gobernu zentralak –kontrolatzen eta zuzentzen duen PSOEren gehiengoak behinik behin– babestua sentitzen den ministroa, hain zuzen.

Pentsiodunek eta soldatapeko biztanle gehienek aurre egin behar dioten arazoa da mundu kapitalistako neurri eta proiektu global horiei nola egiten diogun aurre. Zalantzarik gabe, salatu egin behar ditugu eta gogor egin behar diegu aurre plan horiei. Baina ezin dugu horiei ezetz esatera soilik jo, edo zerga-hobariak eta bestelako laguntzak kentzearekin konformatu, alternatiba argiak planteatu behar ditugu era positiboan.

Eta hemen ez da zalantzarik egon behar, gure eskarien ardatza da gobernuei eta erakundeei eskatzea pentsio-sistema publikoa berma dezatela, guztiontzako pentsio publiko duin eta nahikoak ahalbidetzeko. Eta, ildo horretan, patronalari eta ekonomia- eta finantza-botere handiei aurre egin behar diete, lan-merkatuaren parte direnentzako enplegu duinak eta ondo ordainduak eskatuz, ezkutuko lan guztiak azaleratuz eta ordaindu gabeko lanak egiten dituzten pertsona guztiei eskubide berberak aitortuz, besteak beste, zaintza-lanak, ezinbestekoak baitira gizateria mantentzeko eta garatzeko.

Baina kontuan har gaitzaten, ezinbestekoa da pentsiodunen mugimenduaren, soldatapeko klaseen eta beste herri-sektore batzuen arteko mobilizaziorako eta protestarako aliantza. Eta, zalantzarik gabe, sindikatuei, soldatapeko klase gehienen ordezkariei, lehen mailako erantzukizuna dagokie gai honetan. Erakundeen, enpresen edo sektoreko hitzarmenen esparruan pentsio-planak sustatzen edo horietan laguntzen aritu diren sindikatuei dagokie gai horretan izan duten jardunari buruz hausnartzea.