Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko otsailak 6

1. – Hego Euskal Herriko batez besteko pentsioa 1.250 eurokoa da, baina alde handiak daude pentsioen artean

EAEn, 150.000 emakume pentsiodun eta 45.000 gizon pentsiodun daude 720 eurotik beherako pentsioa jasotzen. Datu horrek erakusten du, bere gordintasun guztiarekin, pentsioek gizonen eta emakumeen artean duten arrakala ikaragarria. Eta 1.000 eurotik beherako pentsiora estrapolatzen badugu, pentsio horretatik beherako pentsiodunen kopurua are handiagoa da, eta gizonen eta emakumeen arteko desproportzioa are handiagoa da.

Gizarte Segurantzak hilero egiten duen azken txostenaren arabera, Hego Euskal Herrian 700.000 pertsonak baino gehiagok kotizazio peko pentsioa jasotzen dute. Urtarrilean %0,9 igo ostean, batez besteko pentsio gordina 1.257 eurokoa dela adierazi du.

Batzuek, beraien interesen arabera, azpimarratuko dute ez dagoela gaizki, are gehiago Estatuko beste herri batzuen batez besteko pentsioa kontuan hartzen badugu. Baina ez dute adieraziko 84.000 pentsiodun baino gehiago, %12, daudela lau herrialdeetan gutxienekorako osagarria jasotzen dutenak, baina 689,65 euroko pentsioa baino ez dutela kobratuko %0,9ko igoera aplikatu ondoren. Ezta 164.000 alargun baino gehiago daudela, batez beste 881 euroko pentsioa dutenak, eta horien erdiak baino gehiagok kopuru horretatik beherako pentsioak dituztenak. Edo EAEko 14.000 pentsiodun behartuta daudela DSBEa hartzera, hain txikia den pentsio-osagarria jasoz.

Estatu mailan 1.080 euroko gutxieneko pentsio orokorra izatea, edo hori lortzen ez den bitartean, EAEko eta Nafarroako erakunde edo gobernuek kopuru horretara ailegatzeko osagarria ezartzea, aurrerapauso handia izango litzateke Hego Euskal Herrian gaur egun gizonen eta emakumeen artean dagoen pentsio arrakala hein handi batean murrizteko.

2.– Pobrezia eta langabezia eskutik doaz, eta gora egiten ari dira Espainiako Estatuan eta Hego Euskal Herrian

Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE delakoa) datuak erreferentziatzat hartuta, Estatuan 3.700.000 pertsona baino gehiago daude langabezian. Hego Euskal Herrian, 170.000 pasatxo. Eta, dena den, aurreikuspenen arabera, datozen hilabeteetan zenbaki horiek altuagoak izango dira, maiatzaren amaieran Aldi baterako Enplegu Erregulazioko Espedienteak (AEEE) amaituko baitira, baldin eta ez bada berriz ere epe hori luzatzea adosten. Eta Hego Euskal Herrian gainditu egin ditugu 2008an mundu mailan, Estatu espainiarrean eta gure herriaren hegoaldean banku handiek eragindako finantza-krisiaren ondoriozko datu latzak. 2009an batez beste 113.700 langabe zenbatu ziren. Eta 2010ean, 155.300.

Datu horiei gehitu behar zaie 64.000 etxeetan (15.300 Nafarroan eta 49.000 EAEn) dagoen egoera larria, familia unitateko kide guztiak langabezian baitaude. Eta gero eta enplegu gehiago aldi baterakoak eta prekarioak dira.

Bestalde, langabeen zerrendetan sartzen diren gizonen eta emakumeen arteko genero-arrakala areagotu egin da, emakumeen kaltetan. Eta gazteen langabeziari dagokionez, zifra eskandalagarrietara ailegatzen da: 25 urtetik beherako gazteen artean, langabezia-tasa %31,7koa da.

Gainera, Eusko Jaurlaritzako sailburuari ere entzun behar diogu bere helburua dela 30 urtetik 28 urtera murriztea gazteek gurasoen familia-etxetik alde egiteko adina, beren kabuz bizitzeko. Esan dezala zein soldatarekin eta zein etxebizitzatan eraiki beharko duten beren bizitza autonomoa!

3.– Kaleratzeen katea Hego Euskal Herriko enpresa garrantzitsuetan

Azken aste hauetan, Hego Euskal Herrian aeronautika, automobilgintza eta hodi handietako enpresa esanguratsuetan izandako kaleratzeek garrantzi handia hartu dute gizartean. Baina ezin dugu ahaztu, bidean, pandemiaren ondorioz hein handi batean, zerbitzu-sektoreko eta industria-enpresa txikietako milaka eta milaka langile kaleratu dituztela edo lanpostuak galdu dituztela, komunikabideetan oihartzun handirik aurkitu gabe.

Baina enpresaburuen eraso-maila, gure kasuan EAEko eta Nafarroako gobernuek babestua, zenbait ezberdintasunekin –baina gutxi–, alde batera begiratzen baitute edo arazoaz jabetzen ez baitira, urrunago joaten ari da, kaleratze masiboak egiten ari baitira, azken urteotan diru-laguntza publikoak jaso eta etekin handiak izan dituzten enpresa handietan.

Berdin zaie. Aldi baterako langile guztiak kanporatzen hasi ziren, eta orain finkoen bila doaz. Bost axola zaie langileek planteatzen dizkieten pandemia igaro arteko aldi baterako neurriak; are gehiago, pandemiaren aitzakia baliatzen dute plantillak modu eskandalagarrian murrizteko eta, horrela, beren negozioak eta etekinak babesteko eta etorkizunean are gehiago handitzeko. Eta hori, ziurrenik, larriagotu egingo da AEEEen epemugaren ondoren; izan ere, 40.000 langileri baino gehiagori eragiten die gure herriaren hegoaldean.

Joan den larunbatean manifestazio jendetsua egin zen Gasteizen, milaka langile, pentsiodun, langabetu, ostalari, garraiolari eta beste hainbat gizarte sektoreren parte-hartzearekin. 50 enpresa batzordek baino gehiagok deitu zuten eta LSB-USO, ESK, CGT, CNT, LAB, Steilas sindikatuek eta gizarte talde ugarik babestu zuten, tartean Arabako hiriburuko pentsiodunen mugimenduak. Erantzun garrantzitsua izan zen hiriburuko eta Araba osoko gizartearen zati handi bat jasaten ari den gizarte-erasoen aurrean.

Eta astelehen honetan, 83 lagunen kaleratzearen aurkako hilabete baino gehiagoko grebaren eta manifestazioen ondoren, PCBko langileek (ITP Aero taldekoak) elkarretaratzea egin zuten Sestaoko eta Barakaldoko lantegien aurrean, eta eserialdi bat egin zuten azken horretan, eskirolak sar ez zitezen. Ertzaintzak haiek desegiteko esku-hartzea izan zuen, beti bezala “neurrikoa”, hau da, borra-kolpeka, eta, besteak beste, kontusioak eta sudur-haustura eragin zizkion Euskadiko CCOOko industria-federazioko idazkari nagusiari.

Pentsioen, langileen eta beste gizarte-sektore batzuen lan- eta gizarte-eskubideen aurkako erasoek erantzun sendo eta bateratuak eskatzen dituzte. Astelehenean Bilboko Udalaren aurrean egindako elkarretaratzean, pentsiodun lagun batek gogora ekarri zuen iazko urtarrilaren 30ean Hego Euskal Herrian izandako mobilizazio eta greba orokor arrakastatsuaren lehen urteurrena, egun bat lehenago bete zena, eta adierazi zuen, horrela jarraituz gero, ez legokeela soberan udaberrirako beste mobilizazio orokor bat prestatzea, eta hori ondo antolatu eta prestatu nahi bada, lan horri ahalik eta lasterren ekin beharko litzaiokeela. Eta zalantzarik gabe, antzeko ekimenak, bakoitza bere aukeren arabera, Estatuko gainerako Herrietan bultzatuko balira, mobilizazioa eta horren ondorioak sendoagoak izango lirateke.

4.– Gora Gasteizko Gobernuaren adostasun eta jarrera parte-hartzailea!

Asteazkenean, 2021eko aurrekontu-proiektuaren zuzenketa partzialak bozkatu ziren Eusko Legebiltzarrean. EAJk eta PSEk, beren gehiengo osoa inposatuz, zalantza izpirik gabe, oposizioak aurkeztutako 1.289 zuzenketak baztertu zituzten, besteak beste, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-ek defendatutako zuzenketa aurrerakoiak. Akordio partzial bakar bat izan zen, legebiltzar-talde guztiek, Vox izan ezik, Saharari laguntza humanitarioa emateko adostutakoa. Orain, datorren ostegunean, hilak 11, behin betiko aurrekontuak bozkatuko dituzte, komaren bat besterik aldatu gabe, Urkulluren Gobernuak aurkeztu zuen hasierako proiektua bera.

5.– Otsailaren 13ko mobilizazioak prestatzen

Arrazoi franko ditugu otsailaren 13ko mobilizazioak bultzatzeko: Pedro Sanchezen gobernuak Bruselara bidalitako dokumentuan jasotako pentsioei, lan-eskubideei eta gizarte-eskubideei buruzko neurriak, enpresaburuen eta finantza-botere handien presio gogorrak, aurrerapen sozialik egon ez dadin, baita murrizketa handiagoak egon daitezen ere, gizarte Elkarrizketarako Mahaia osatzen duten CCOO eta UGT sindikatuen ahultasuna eta alternatiba positiborik eza, otsailaren 11ko mobilizazio-plan batera, antza denez, mugatuko baitira, sindikatuetako ordezkarien kontzentrazio formal eta sinbolikoak eginez. Horiek guztiek are garrantzi handiagoa ematen die otsailaren 13an Bilbon, Gasteizen, Donostian eta Iruñean egingo ditugun manifestazioei. Pandemiak eragindako mugikortasun murrizketen ondorioz, herrietako jendeak ezin izango du hiriburuetara joan, baina herri batzuetan manifestazioak eta bestelako ekimenak egingo dituzte.

Lau herrialdeetako pentsiodunen mugimenduak prestatu ditu manifestu bateratua eta maila nazionaleko kartel bat, herrialde bakoitzeko espezifikoak diren beste batzuekin batera joango dena. Datorren asteartean prentsaurrekoa emango da Bilboko udaletxearen aurrean, 11:30ean, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako pentsiodunen mugimenduaren izenean. Hurrengo egunetan herrialdeko prentsaurrekoak ere egingo dira. Horietan, hilaren 13ko helburu eta aldarrikapenak azalduko dira. Halaber, manifestazioetan parte hartuko duten sindikatuei, emakumeen kolektiboei, gazteei eta beste sektore sozial batzuei buruzko informazioa emango da. Era berean, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformak mobilizatuko dira egun horretan gurekin bat eginez eta gure antzeko planteamenduak eginez.

Jokoan daudenak ez dira egungo pentsioak soilik; are gehiago, esango genuke oraindik arrisku handiagoa dutela hurrengo belaunaldien eta urrutiagokoen pentsioek; hau da, gaur egun lan-merkatuan jardunean daudenenak. Gizartearen gehiengoari eragiten dioten pentsioak eta lan- eta gizarte-eskubideak defendatzeko, ezinbestekoa da indarrak batzea otsailaren 13an eta, egoera ikusita, datozen aste eta hilabeteetan data gehiagotan ere, protesta soziala biderkatuz.

Manifestazioak 12:00etan abiatuko dira. Bilbon, Moyua plazatik; Gasteizen, Artiumetik; Donostian, Alderdi Ederretik; eta Iruñan, Autobus Geltoki berritik.

6.– Mobilizazioak Deustuko anbulatorioko eta Urretxu-Zumarragako Etengabeko Arretarako Guneetako gaueko itxieren aurka

Astelehenean, Osakidetzako zuzendaritzak Deustuko anbulatorioko Etengabeko Arreta Guneko (EAG) gaueko zerbitzua itxi zuen. Eta itxiera horrekin, Bilbon gauez irekita geratzen zen EAG bakarra desagertzen da, Begoñako eta Errekaldekoak -orain dela denbora bat- gauez itxi ondoren.

Hala ere, etengabe irekita mantentzeko borrokak bizirik dirau. Denbora gutxian 10.000 sinadura inguru bildu dituzte. Eta gaur manifestazio bateratua egingo dute, eguerdiko 12etan, Kale Nagusiko 85etik, Deustu eta inguruetako herritarren elkartasun-plataformak deituta, sektoreko ia sindikatu guztiekin eta beste talde batzuekin batera. Han egongo da pentsiodunen mugimendua bere babesa ematen.

Urretxu-Zumarragako EAGaren itxieraren aurkako mobilizazioak oso garrantzitsuak izaten ari dira. Joan den larunbatean, 1.000 pertsona inguru bildu eta manifestatu ziren, Zumarraga eta Urretxu artean bananduta egon arren, bi herriak lotzen dituen zubi txikiaren erdian elkartuta. Asteazkenean, berriz, EAGaren inguruan bildu ziren. Ez daude batere pozik PSEko alkateak Zumarragan eta EAJkoak Urretxun izandako jarrerekin. Bilboko Udalean, oposizio guztiak zerbitzua gauez irekitzea defendatu zuen. Baina beste behin ere, EAJk eta PSEk aurrera atera zuten proposamena, “Osasun agintariei itxiera horren eragina aztertzeko eta, herritarrentzako kaltegarria bada, berriz irekitzeko” eskatuz. Datorren asteartean Deustuko Barrutiko Kontseiluan eztabaidatuko dute.

7.– Atzerapen kezkagarriak txertoak entregatzean eta banatzean

Duela egun batzuk, Hondarribiko Ospitaleko arduraduna kexu zen bere ospitalean hamar txerto baino ez zituztelako jaso, eta antzeko beste batzuetan, berriz, 200. Salatutako beste arazo bat da Osakidetzan larrialdietarako txertoa hartu duten langileak ez direla %25era iristen (300 langiletik, 72 guztira), arazo larria kontuan hartuta Covid-19 duten pazienteak eta arrisku handiko beste batzuk lekualdatzen dituztela. Horri pazienteen kexak gehitu behar zaizkio; izan ere, batzuetan denbora pixka bat itxaron behar izaten dute anbulantzietan eramateko, eta horietako batzuk ez daude behar bezala medikalizatuta.

Osasun Sailetik, ordea, paparra ateratzen baino ez dute egiten, lehenengo txertoa jaso zuten arrisku handiko pertsonei bigarren txertaketa bermatuko dietelako, eta, bestalde, beren gabeziak estaltzen eta justifikatzen dituzte, farmazialari handiek txertoak berandu ematen dituztelako. Era berean, gerenteen eta hainbat ospitaletako beste buruzagi batzuen kasua itxitzat ematen dute, haien egoera pribilegiatua aprobetxatuz, txertoa hartu zuten lehenak izan zireneko kasua, hain zuzen.