Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko urtarrilak 23

1. – 2018ko urtarrilaren 15eko hirugarren urteurrenaren ospakizuna

Urtarrilaren 15ean, ostirala, prentsaurrekoa egin zen Bilboko Udalaren aurrean, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak deituta eta hainbat komunikabide bertaratu ziren, EITB euskal talde “publikoa” izan ezik. 125 emakume eta gizon pentsiodunek parte hartu zuten, eta, horrela ospatu zen egungo pentsiodunen mugimendua hasi zeneko eguna, duela hiru urteko urtarrilaren 15a, mugimenduarentzat data historiko bihurtu dena.

Ospakizunik zabalena eta masiboena astelehenean, 18an, egindako ohiko elkarretaratze eta manifestazioetan izan zen, non hiriburuetan eta herri askotan ohiko batez bestekoarekin alderatuta partaidetza apur bat handiagoa izan zen.

Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako hiriburuetan eta 60 herri baino gehiagotan agerian geratu zen emakume eta gizon pentsiodunen harrotasuna eta baita, hiru urtez etengabe elkarretaratzeak eta mobilizazioak egin ondoren, borrokan jarraitzeko prest daudela.

1. – Babestu eta egoiliarren beste senide batzuen mobilizazioa, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak (BPM) lagunduta

Astelehenean prentsaurrekoa egin zen Bilboko Udalaren aurrean, Babestuk eta BPMk batera deituta, Bizkaiko egoitzen egoera larria salatzeko, azken asteotan areagotu dena, eta beste behin ere Foru Aldundiari erantzukizuna, gardentasuna eta atzeratu ezin diren premiazko neurriak eskatzeko, ikusten jarraitzen diren eta zuzenean mendekotasuna duten adinekoak, egoitzetan edo haien etxeetan bizi direnak, haien senideak eta haiek zaintzen dituzten profesional guztiak, gehienak emakumeak direnak, eragiten dituzten gabezia larriak geldiarazteko –edo behintzat arintzeko–.

Premiaz, protesta-manifestazioa deitu zen asteazkenerako, Moyua Plazatik Diputaziora. Bertan, Babestuz eta BPMz gain, hainbat egoitzatako erabiltzaileen senitartekoek parte hartu zuten, bereziki Marcelo Gangoiti egoitzakoak (Muskiz-Somorrostro), azken bi aste hauetan zoritxarreko protagonismoa hartu izan duen egoitza, bertako 103 egoiliarretatik 93 egoiliar kutsatu direla ezagutu baita, eta horiei langileen artean dauden beste 28 kutsatu gehitu behar zaizkie.

Manifestazioan 350 bat lagunek parte hartu zuten, gehienak Bilboko eta inguruko herriren bateko pentsiodunen mugimenduko kideak. Marcelo Gangoiti egoitzako eta Babestu elkarteko erabiltzaileen senideek BPMren laguntza eskertu zuten, ez bakarrik oraingo honetan, baita pandemia hasi zenetik emandakoa ere.

1. – Etengabeko Arretarako Guneak (EAG) gauez ixtearen aurkako borrokak bizirik dirau

Bai Zumarragan (Gipuzkoa), bai Deustun (Bilbo), EAGetako gaueko zerbitzuen itxieraren aurkako ekimen eta mobilizazioekin jarraitzen dute. Bi kasuetan, bi zentroetako langileek herritarren babes handia dute. Gaur, urtarrilak 23, kontzentrazioa egingo da Deustuko EAGaren aurrean, eta arazo larri honen aurkezpen masiboa egingo diete komunikabideei. Mobilizazioa egiten da Osakidetzako zuzendaritzak gaueko zerbitzu hori otsailaren 1etik aurrera ixteko erabakia hartua duelako. Bertan, mobilizazio berrien planaren berri emango dute, eta Deustu auzotik haratago, herritarren eta gizartearen babes zabala izatea espero dute.

Lehen mailako arretak osasunean duen garrantzi estrategikoa aintzat hartzea funtsezkoa da, baliabide eta langile gehiago emanez, pertsonen edozein patologiaren arretarako eta prebentziorako aurretiazko eta oinarrizko urrats gisa, bereziki zaurgarritasun handiena duten adinekoentzat, are gehiago Covid-19ren pandemiak ezarri digun larrialdi-egoeran.

1. – Argindarraren eta gasaren fakturek gora egin dute eta, are gehiago, sektoreko monopolio-enpresen mozkinek, Iberdrolarenak tartean

Beste behin ere neguan, bakarrik bizi diren familia eta pertsona askok –horien artean emakume pentsiodun asko– miseriako diru-sarrera edo pentsio txikiak dituztenek, duela astebete pasatxo ezagutu genuen hotz-boladan, berogailua eta kontsumo elektrikoko beste elementu batzuk murriztu behar izan zituzten –baita deuseztatu ere–, elektrizitate-faktura ordaindu ezin izateko beldur baitziren. Hain zuzen ere, PVPC (Kontsumitzaile Txikiaren Borondatezko Prezioa) delako tarifa elektriko arautua %27 igo da, eta gasarena, berriz, %22, eta horrek jende askori zailtasunak ondorioztatu dizkie.

Monopolio-enpresa elektrikoen lotsagabekeriak ez du mugarik; izan ere, tarifak igo egiten dira gizartearen zati handiarentzat beharrezkoak eta premiazkoak diren egoeretan. Bitartean, esate baterako, Iberdrola “euskal” multinazionalaren kasuan, 2020ko 9 hilabeteetan 2.681 milioi euroko irabaziak izan zituen.

Halaber, egiaztatu ahal izan da %27ko tarifa elektrikoaren igoerak batez ere tarifa arruntenei eragin diela, hala nola, etxekoei eta azken errekurtsokoei. Astelehenean manifestazioa eta elkarretaratzea egin ziren Bilbon, bere boterearen ikur den Iberdrolako dorrearen aurrean.

1. – Datozen astearte eta ostegunean (26 eta 28), 24 orduko grebak egingo dituzte EAEn, Zaintza Profesionalizatuen sektorean eta Osakidetzan, hurrenez hurren

Horien ezaugarrien eta helburuen berri eman izan dugu azken asteetan. Era berean, pentsiodunen mugimenduak kaleko mobilizazioei edo ospitaleen eta anbulatorioen aurrean egiten diren kontzentrazioei babesa emango die.

Hilaren 26an, EAEko hiru hiriburuetan (Gasteiz, Bilbo eta Donostia), sindikatu bakoitzak (ELA, LAB, CCOO, ESK eta UGT) antolatutako hainbat zutabe edo ilera egitea aurreikusi dute, eta beste ilera batean pentsiodunen mugimenduak parte hartuko du, egoiliarren senideen elkarteekin eta beste talde sozial batzuekin batera. Bilbon, pentsiodunen, Babestu-ren eta beste hainbat gizarte talderen ilara 10:30ean aterako da Udaletik, 11:30ean Aldundian beste ilararekin elkartzeko. Donostian, pentsiodunak, Gipuzkoako Senideak eta Irauli Zaintzarekin batera, Alderdi Ederretik irtengo dira 11:00etan, gainerakoekin elkartzeko eta Gipuzkoa Plazan amaitzeko. Gasteizen, pentsiodunen eta beste kolektibo batzuen ilara Andre Mari Zuritik abiatuko da eta gainerakoekin amaituko dute Foru Aldundiaren aurrean.

Perimetrajeek ezartzen dituzten mugikortasun-murrizketek, hiriburuetan kontzentratu nahi ziren herrialdeko manifestazioetara joateko aukera baldintzatuko dute, zalantzarik gabe.

1. –  Europako funtsak: neurri antisozialetarako aitzakia

Espainiako Estatuari hurrengo hiru urteetan 72.000 milioi euroko diru-laguntzak eta 68.000 milioi euroko maileguak emateko, Europar Batasunak digitalizazioaren, eraldaketa ekologikoaren eta abarren arloko inbertsio-proiektuen zerrenda aurkeztea eskatzen du, baina, horrekin batera, Espainiako gobernuak lan-arloko eta pentsioen arloko erreforma-plan bat aurkeztea eskatzen dio. Gobernuak dagoeneko Bruselara bidali duen dokumentazioa publiko egin ez duen arren, zenbait hedabidetan edukiaren laburpen bat argitaratu berri dute.

Lan-arloan, oso iraupen laburreko kontratuen erabilera “kontrolik gabea” zigortzea planteatzen da, “behin-behinekotasun oportunista” saihesteko. Prestakuntza areagotuz enplegagarritasuna hobetzeaz hitz egiten da, baina alde batera uzten da enplegu publikoa handitzeko beharra, behar sozialei erantzuteko. Gazteen enplegurako programa bat adosteaz ere hitz egiten da, eta lan-baldintza hobeak dituzten langileen eta baldintza txarragoak eta behin-behinekotasun eta inpartzialtasun handia duten langileen arteko dualtasuna galarazteaz. Beti bezala, baldintza onenak murrizten saiatuko dira, okerrenak hobetu gabe.

Ez da PPren 2012ko lan-erreforma indargabetzea proposatzen, ezta 2010eko PSOErena ere, “alderdirik kaltegarrienen” bat izan ezik. Era berean, ez da sartzen Lanbide arteko Gutxieneko Soldata igotzea Europako Gutun Sozialaren helburua lortzeko.

Pentsioen arloan, kopuruak aipatu gabe, “pentsioaren oinarri arautzailerako zenbatzeko aldia luzatzea” planteatzen da. Erretiro aurreratua zailtzea, zigorrak handituz. Erretiro partziala okertzea. Eta legezko adina betetzean erretiroa borondatez atzeratzea gehiago sustatzea. Jakina, 67 urterekin ere bai.

Pentsioen errebalorizazioari dagokionez, prezioen urteko igoeraren irizpidea (KPI) aldi zabalago batez aldatzea proposatzen da, eta horrek errebalorizazio txikiagoak ekar ditzake krisi-urteetan. Jakina, ez da jasotzen pentsiodunen mugimenduak eskatutako hobekuntza-elementurik, ez gutxieneko pentsioen igoerari dagokionez, ez iraunkortasun-faktorea indargabetzeari dagokionez, ez 40 urte edo gehiago kotizatu dutenen erretiro aurreratua penalizaziorik gabe hartzeari dagokionez, ez genero-arrakala ezabatzeari dagokionez, ez eta 2011ko eta 2013ko erreformen elementu atzerakoi ugariei dagokienez ere.

1. – Gasteizko Gobernuaren aurrekontuak: ez dago negoziaziorik (III)

Gasteizko Gobernuak adierazitako 2021erako aurrekontuen inguruan negoziatzeko eta adosteko prestutasuna hitz hutsak baino ez dira izan. Oso argi geratu da hasieratik EAJren eta PSEren gehiengo absolutuarekin bakarrik atera nahi izan dituztela aurrera.

Eh Bilduk eta Elkarrekin Podemos-ek egindako negoziazio-proposamen mugatuak ez dira entzunak izan, bereziki EH Bildurenak. Gauzak horrela, oposizioko alderdi guztiek osoko zuzenketak aurkeztuko dizkiote aurrekontu proiektuari. Hilaren 29an atzera botako dira, gero zuzenketa partzialak aztertuko dira eta otsailaren 11n amaitutzat emango da aurrekontu-eztabaida, agian zuzenketa txikiren bat onartuta.

Horrek esan nahi du pentsiodunen mugimenduak lerro hauetan egindako kritikak eta eskakizunak ez direla kontuan hartu. Gaur, aurrekontuetako partida ekonomikoetan eta Jaurlaritzak horiek aurrera eramateko duen borondate politikoan jasota ez dauden beste eskakizun batzuei buruz arituko gara. Zehazki, honako gai hauei buruz:

Zerbitzu soziosanitarioak

Erakundeen arteko (EAEko Jaurlaritza, Foru Aldundiak eta udalak) talka-plan bat egitea planteatzen dugu, erabiltzaileen, langileen, egoiliarren senideen eta adineko pentsiodunen parte-hartzearekin egina, eta ondoko helburuekin:

• Kalitatezko arreta kolektibo eta banakako, publiko eta unibertsala bermatzea zerbitzuen erabiltzaileentzat. Beharrezko langile-baliabideak, sindikatuen, erabiltzaileen eta senideen aldarrikapenekin bat etorriz.
• Kutsatzeak saihesteko beharrezkoak diren prebentzio-neurriak ezartzea, hala nola, baliabide materialak, langileen prestakuntza, espazioen egokitzapena eta osasun-arretaren eta familia-harremanen bermea.
• Zerbitzu-zorroa hobetzea eta zabaltzea. Sare publiko eta unibertsalaren sorrera bultzatzea.
• Informazio osoa, egiazkoa eta objektiboa, mendekotasunari arreta emateko benetako egoeraren diagnostikoa egiteko eta zerbitzu publikoen pribatizazioen eta horiek publifikatzearen kostuaren auditoria egiteko.
• EAEko Legebiltzarrak onarturiko Legearen bidez, mendekotasuna artatzeko zerbitzu soziosanitarioak, horien prestazioak eta horien diseinuan eta ebaluazioan gizartearen parte-hartzea bermatzea.

Osasungintza

• Musukoak doan, osasun-txarteletan sartuta. Botiken koordainketa ofizioz itzultzea, EAEko Gobernuaren 2011ko abenduaren 31ko Agindua aldatuta.
• Medikuak aginduta, adinekoentzat bereziki beharrezkoak diren sendagaien koordainketa indargabetzea.
• Murrizketak deuseztatzea eta osasun-gastua handitzea, BPGren ehunekoan EBko batez bestekoarekin parekatu arte, langile gehiago sartuz eta eremu defizitarioetan ospitaleak edo lehen mailako arreta zentroak sortuz. Osasun-politiken ebaluazioa eta kontrol soziala. PCR probak eta txertaketak premiaz areagotzea eta orokortzea.

Hilaren 25ean, Gasteizko pentsiodunen mugimenduak elkarretaratzea egingo du Gasteizen, Eusko Legebiltzarraren aurrean, Legebiltzarreko talde guztiei gure kritika eta eskaera guztiak biltzen dituen dokumentua emateko.

1. – Pentsiodunen mobilizazioak Estatuko gainerako Herrietan

Datorren astelehenean, hilak 25, Hego Euskal Herrian egingo ditugun elkarretaratzeekin bat eginez, Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataformek ere elkarretaratzeak egingo dituzte Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionaleko zentroen eta Espainiako Gobernuaren ordezkaritzen aurrean. Halaber, otsailaren 13an hainbat plataformek bat egingo dute euskal mugimenduarekin. Estatuko hainbat Herritako pentsiodunen plataformen batasuna, aniztasuna, parte-hartze asanblearioa eta autonomia izanik, hurrengo mobilizazioetan pentsiodunen parte-hartzea handitzea nahi eta espero dugu. Euskal pentsiodunen mugimendua beti egongo da prest gobernu zentralaren eta botere ekonomiko handien aurrean indartsuago egingo gaituzten mobilizazioetan bat egiteko.

1. – Euskal ospitaleetako bi gerente kargugabetuak edo dimitituak, ez zegokien txertoa hartzeko beren karguez baliatzeagatik

Eduardo Maiz eta Jose Luis Sabas, Basurtuko eta Santa Marinako ospitaleetako zuzendariek, lehena kargugabetua eta bigarrena dimititua, batak eta besteak txertoa hartu dutelako, eta horretarako beren karguez baliatu direlako. Izan ere, une honetan txertoak erabiltzeko protokoloek ezartzen dute arrisku handiena duten adinekoentzat eta pandemiaren aurrean arrisku handiko lanpostuetan dauden osasun-zerbitzuetako eta zerbitzu soziosanitarioetako profesionalentzat erabili behar direla. Biak ala biak EAJko Bilboko Udaleko zinegotzi ohiak dira, eta oso ezagunak Administrazio Publikoan izandako ibilbide luzeagatik, beti alderdi horri lotuta. Era berean jardun duten ospitale horietako eta beste batzuetako zuzendaritzetako kideen salaketa gehiago ez dira baztertzen. Profesional arrunten sumindura, haserrea eta asperraldia izugarria da, eta erantzukizunak eta neurriak eskatuko dituzte, ez bakarrik gertatutakoa argitzeko, baizik eta ez errepikatzeko.