Albiste eta informazio interesgarriak 2021eko urtarrilak 30

1. – Mobilizazio garrantzitsuak zaintza profesionalizatuen sektoreetan eta Osakidetzan egindako grebetan, hilaren 26an eta 28an, hurrenez hurren

Bi greben deialdiak, bi sektoreetan ditugun arazo larrien ondorioak dira. Dimentsio handiko arazoak dira eta kezka handia sortarazten dute gizartean, are gehiago pandemiak ekarri digun egoera kritikoaren ondorioz. Langileek baliabiderik ez izatea, egin beharreko ahaleginak eta jasan beharreko arriskuak, koronabirusaren kutsadurek, estresak, nekeak…, eragindako bajak bete ahal izateko egin behar dituzten ordezkapenak, plantillak ez baitira handitu…, horien guztien eraginez, bi sektoreetako profesionalen pazientzia agortzen ari da.

Eta haien haserrea gero eta handiagoa da, ez baitute erakundeen eta Osakidetzaren aldetik egoera hori geldiarazteko edo arintzeko gutxieneko erantzun arduratsurik ikusten, beraien zereginean erne eta tinko, pandemiaren aurrean lehen lerroan, kutsatutako eta ospitaleratutako pertsona guztiak, horien artean mendeko adinekoak eta zaurgarrienak, modu goresgarrian zainduz dauden sektoreei jaramonik egin gabe.

Guztiz zinikoa eta mespretxagarria da Gasteizko Gobernuak eta Osakidetzak sektore horiek grebetan duten parte-hartze txikia nabarmentzea eta goraipatzea, %100eko nahitaezko gutxieneko zerbitzuak ezartzen baitituzte. Horrek ondorioztatzen du ezinezkoa dela greba egitea.

Baina ezin izan zuten eragotzi Gasteiz, Bilbo eta Donostiako kaleetan, hilaren 26an eta 28an, milaka eta milaka langile mobilizatzea, nahiz eta udal-konfinamenduak mugak ezarri, hiru herrialdetako beste herri batzuetako jende asko hiriburuetara joatea eragotzi baitzuen. Bilbon bakarrik, hilaren 26an, adibidez, 2.500 lagunek parte hartu zuten Moyua Plazan elkartu eta Foru Aldundiraino joan ziren zutabeetan.

Egoiliarren Senideen Elkarteek eta Pentsiodunen Mugimenduak bi egunetako kaleko mobilizazioak babestu eta modu aktiboan parte hartu behar genuen. Eta horrela egin genuen elkarrekin, 26an zutabe esanguratsu eta propioekin. Eta 28an egindakoetan, guztiak elkarrekin eta modu bateratuan manifestatu ginen

2.– Farmazia-enpresen eta Estatuen arteko Tronu Jokoa: gu galtzaileak.

Azken aste hauetan, garrantzi handia hartu du farmazia-enpresa handiek hainbat Estatuk –besteak beste, Europar Batasunak– kontratatutako txertoak ez emateak. Horren ondorioz, txertaketak –batez ere biztanleria-sektore ahulenentzat– atzeratu egiten dira, eta gobernuek iragarritako aplikazio-egutegiak ezerezean geratzen dira.

Arrazoiak oso errazak dira. Monopolio farmazeutiko handiak, munduan zehar dagoen txertoen behar larriaz baliatzen dira, prezioekin espekulatzeko, eskaintzaile onenari, hau da, gehien ordaintzen duenari, salduz eta gero egindako entrega-kontratuak ez dituzte betetzen.

Bere boterea hain da handia, non Europar Batasuna (EB) bezalako estatu-batasunaz ere paso egiten duten. Izan ere, EB bezalako taldeek txertoak ikertu eta ekoizteko milioika euro eman dizkiete 8 farmazia-enpresari, eta horietako batek, AstraZenecak, txertoak entregatzeko kontratatutako epeak betetzen ez dituela eta ekoizpen-instalazioen zati bat herri hauetan ditu: Belgikan, Alemanian, Frantzian… Hori Europan gertatzen bada, oso erraza da imajinatzea gutxien garatutako herrialdeetako Estatuekin gertatuko dena.

Gainera, egindako txertaketa-mailagatik, Israel eredua dela entzun behar dugu, gehiegizko prezioa ordaindu duenean. Palestinako herria modu basatian erreprimitzen duen, bertako lurrak eta herriak okupatzen dituen eta, jakina, txertaketetatik kanpo uzten duen Estatuak legitimazio soziala lor dezan operazioa da.

Egoera orokor honetako galtzaileak herritarren gehiengoa gara, baita Euskal Herrian ere. Hori bai, gure ospitaleetako zuzendariek, gerenteek eta beste pertsona batzuek, edo agintari militarrek eta guardia zibilek, txertoa inork baino lehen hartzeko atea zabalik izan dute, erakunde batzuek saltzen diguten, eta benetan existitzen ez den, gardentasunaren, zintzotasunaren eta elkartasunaren adibidea emanez. Hobe lukete Nazio Batuen Erakundeak eta Osasunaren Mundu Erakundeak farmazia-enpresa handiei eskua sartzea, prezio eta mozkinen murrizketa zorrotza ezarriz, txertoak mundu osoan berdintasunez banatzeko, beraien nazionalizazioa edo sozializazioa sustatuz.

3.– CEOEk, Confebask-ek eta CEBEK-ek berdin jarraitzen dute: ERTE delakoen amaieran. langileak kaleratzeko aukera izatea nahi dute.

Duela pare bat aste, Espainiako Gobernuak, CEOE-Cepyme patronalak eta CCOO eta UGT sindikatuek Aldi baterako Enplegu Erregulazioko Espedienteak (AEEE) maiatzaren 31ra arte luzatzea adostu zuten. Pandemiaren kontura hasi zirenean, AEEEen mugaegunaren ondorengo sei hilabeteetan ezin izango zela kaleratzerik egin erabaki zuten, nahiz eta enpresa batean baino gehiagotan horrelakoak ezkutuan gertatu. Baina patronalak gehiago nahi du: legez, AEEEa amaitu eta hurrengo egunetik aurrera, kaleratzeak egin ahal izatea. CEBEK Bizkaiko patronala izan da, duela egun batzuk, horren alde egin duen azkena.

Langileak aldi batez babesteko ez ezik, enpresa-negozioei eusteko ere balio dute AEEEek. Baina patronalak, aseezina, jendea kaleratu nahi du, kale gorrian utziz. Eta betiko aitzakia: “Hau da enpresak ahalik eta lanpostu gehien mantendu ahal izateko da“. Zinikoak eta lotsagabeak, beren onurak baino ez zaizkie axola, beti langileen eta haien familien bizitzaren kontura, askotan bizi irauteko gaitasunik gabe –edo oso gaitasun txikiarekin– lorturiko onurak; eta zenbat eta handiagoak izan, orduan eta hobeto.

4.– Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren bilera

Herenegun bilera telematikoa egin genuen Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako pentsiodunen mugimenduko ordezkariek, Las Rogelias taldea izenaz ezagutzen dena, leku sinboliko horretan aurrez aurre elkartzen zirelako, baina pandemia hasi zenetik, oso gutxitan egin ahal izan dute.

Pentsioen, lan-harremanen eta beste gizarte-eskubide batzuen alorrean egoera larrian gaudela egiaztatu zen. Bruselatik datozen presioak, Gobernu zentralak horien aurrean amore ematea, Toledoko Itunaren gomendioen aplikazioari buruz argitaratzen diren berri txarrak, Madrileko Gobernua, patronalaren eta CCOO eta UGT sindikatuen arteko Elkarrizketa Sozialerako Mahaian neurri progresiboak ateratzeko ezintasuna edo ezgaitasuna –Euskal Autonomia Erkidegoan errepikatzen den formatua–, eta Gasteizko Gobernuaren aurrekontu-proiektuak arlo sozial osoan dituen muga handiak; horren guztiaren ondorioz, aurre egin behar diogun arriskualdia bortitza eta gogorra da.

Pentsiodunen euskal mugimenduaren iritziz, ostegunean egiaztatu eta baloratu zen bezala, guztiz agerikoa da mobilizatzeko eta protesta soziala zabaltzeko beharra, bai Euskal Herrian, bai Estatuko gainerako herrietan, bai era autonomoan, eta, beste batzuetan, baita gizarte-erakunde, talde eta mugimendu ezberdinekin batera ere. Mobilizazio horiekin batera, elkarrizketa eta eskakizun zuzenak egin behar zaizkie Madrileko Gobernuari, Gasteiz eta Iruñekoei, alderdi politikoei eta erakundeetan dituzten ordezkariei eta sindikatuei, bereziki CCOO eta UGT sindikatuei, Elkarrizketa Sozialerako Mahaia osatzen baitute.

Hori dela eta, osteguneko bileran kontzentrazioekin eta beste ekimen batzuekin aurrera jarraitzea erabaki zen, astelehenero, lau hiriburuetan eta ohikoak diren 70 herrietan. Aldi berean, otsailaren 13an egingo ditugun manifestazioei eustea eta ahalik eta gehien bultzatzea erabaki zen. Manifestazio horiek, pandemia dela eta erakundeek ezarritako baldintzengatik, lau hiriburuetan egingo dira, hirietako jendearekin, eta parte-hartze eta asistentzia nolabaiteko mailarekin egiteko gaitasunak eta aukerak dituzten herrietan.

Aldi berean, datozen egunetan gutunak bidaliko zaizkie Pedro Sanchezi eta Pablo Iglesiasi (Espainiako Gobernuko presidentea eta bigarren presidenteordea, hurrenez hurren). Toledoko Itunaren gomendioen aurrean zuzenketa positiboak –onartu ez zirenak– aurkeztu zituzten alderdi politikoei, eta CCOOen eta UGTren Estatuko zuzendaritza konfederalei. Hilaren 25ean, dokumentu bat eman zitzaien Gasteizko legebiltzar-talde guztiei, EAEko aurrekontu-proiektuan egiten genituen kritikei eta eskakizunei buruzkoa, eta, horrekin batera, Arabako hiriburuko pentsiodunek elkarretaratzea egin zuten legebiltzarraren atarian.

Gutun eta dokumentu guztietan gure kritikak, argudioak eta eskakizunak adierazten ditugu, bakoitzari dagozkion erantzukizunen arabera, eta, aldi berean, bilera eta elkarrizketa zuzenak eskatzen dizkiegu, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak egiten dituen planteamenduen aurrean, beraien proposamen eta erantzunen berri izateko. Ez dugu konfiantza edo ilusio handirik erantzungo digutenaz. Baina beren jarrerak azaltzea eta gure eskaeren arrazoiak eta justifikazioak zuzenean entzutea nahi dugu.

Bileran baloratutako beste gai bat izan zen Estatuko gainerako Herrietako pentsiodunen plataforma guztietara bidalitako gutunak, otsailaren 13ko mobilizazioekin bat egiteko. Plataforma batzuek dagoeneko adierazi digute hori egiteko borondatea eta prest daudela. Pentsiodunen euskal mugimenduan, udaberriko mobilizazio-data koordinatu eta indartsu batean bat egiten saiatzeko borondatea dugu.

5.– Etengabeko Arretarako Guneak (EAG), egunero, 24 orduz, irekita mantentzearen aldeko mobilizazio berriak.

Zumarraga-Urretxun, EAGaren irekieraren aldeko borrokak jarraitzen du, mobilizazio batzuk egin dituzte 500-600 lagunen parte-hartzearekin eta gaur, hilak 30, larunbata, beste manifestazio bat egingo dute. Herriko pentsiodunen mugimenduko kideak harro daude antolaketan, ekimenetan eta mobilizazioetan etengabe parte hartzen ari direlako. EAGaren itxierak herri horietako eta inguruko beste herri batzuetako jendea Beasaingo ospitalera joateko 15 kilometro egitera behartzen du, eta taxiak eta bestelakoak erabili behar izaten dituzte. Horrek zailtasun eta gastu handiak dakartza adineko jendearentzat.

Joan den larunbatean elkarretaratzea egin zuten 200en bat lagunekin Deustuko EAGaren aurrean. Mozio bat aurkeztu dute Bilboko Udalean, eta ikusiko dugu zertan geratzen den. Osakidetzak otsailaren 1etik aurrera itxi nahi du gaueko zerbitzua. Otsailaren 6rako beste manifestazio bat deitu dute, 12:00etan Kale Nagusiko 85. zenbakian. Lanean ari dira kolektibok eta pertsona gehiagok parte har dezaten, eta espero dute esanguratsua izatea eta Osakidetzako zuzendaritzak EAGaren gaueko itxiera berriz aztertzera behartzea. Hori egin ezean, Bilboko jende gehiagok Basurtuko ospitalera jo beharko du, pandemia dela-eta arazoez eta larrialdiez gainezka dagoena.

6.– EAEko Aurrekontu Proiektua (IV)

Berdin jarraitzen dute. Aurreikuspenen arabera, otsailaren 11n onartuko dira, funtsezko aldaketarik gabe, gobernua osatzen duten EAJ eta PSEren babes bakarrarekin, gehiengo osoa baitute Gasteizko Legebiltzarrean.

Aurrekontuetan murrizketarik ez dagoela esaten jarraitzen duten arren, hori ez da egia. Ez dituzte konpentsatzen aurreko urteetan izandako murrizketak, ez diote erantzuten herritar gehienek diru-sarrera galdu izanari, eta ez dira nahikoak osasun-krisiari eta haren ondorioei eraginkortasunez aurre egiteko.

EAE, laguntza zuzenei dagokienez, Espainiako Gobernuaren atzetik doa, zeinak Barne Produktu Gordinaren %3,6 bideratzen duen zuzeneko laguntzetara, EBeko batez bestekoa %10ekoa denean. Gaur, aurreko kapituluetan jaso ez diren beste bi alderdi baino ez ditugu aipatuko.

Genero-berdintasuna

Ez da agertzen kotizaziopeko pentsioak gutxieneko 1.080 eurora ailegatzeko osagarria. Era berean, ez dute konpromisoa hartzen kotizaziopeko pentsioa jasotzeko eta %100eko pentsioa lortzeko behar diren kotizazio-urteetan generoak duen eragina aztertzeko. Seme-alabak, senide zaharragoak, horietako asko mendekoak… zaintzearen ondorioz, emakume askok lanpostua urte batzuetan, baita bizitzaren zati handi batean ere, utzi behar izan zuten. Bi eskubide horiek lortzea funtsezko urratsa izango litzateke gizon eta emakume pentsiodunen arteko arrakala gainditzeko.

Enpleguak eta gizarte-babesa

EAEko sektore publiko guztietan dagoen behin-behinekotasun itzelarekin amaitzea. Administrazioko langile guztientzat eta obrak eta zerbitzuak egiteko kontrataturiko enpresetako langile guztientzat 1.200 euroko LGS ezartzea, eta sektore pribatu osorako zabalpena bultzatzea.

DSBE (Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta) oztoporik gabe aitortzean aurrera egitea, haren zenbateko ekonomikoa nabarmenki handituz, besteak beste pentsiodunen sektorean, pentsio baxuagoekin, 1.080 euroraino osatuz.

Hori guztia ez dago jasota EAEko aurrekontu-proiektuan, eta hori lortu arte borrokan jarraitu beharko dugu.

7.– 40 urte edo gehiago kotizatu dituzten erretiratuen pentsioen koefiziente murriztaileak ezabatzeko urrats zehatzik egin gabe jarraitzen dute

Espainiako Estatu osoan 500.000 pentsiodun baino pixka bat gehiago daude –horietatik 50.000 baino gehiago Hego Euskal Herrian–, baina murrizketa handiak izan dituzte pentsioetan, nahiz eta erretiro aurreratua indarrez hartu behar izan duten eta Gizarte Segurantzan 40 urte edo gehiago kotizatu dituzten. Aztertzen ari direla agindu diete, baina oraindik pauso zehatzik eman gabe, eta argi utzi dute, hori bai, inoiz ez dela berrikusiko urte kopuru hori kotizatu arren erretiroa “borondatez” hartu dutenentzat. Erretiratuen haserrea oso handia da, alderdi eta erakunde askoren babes formala dute, baina arazoaren konponbideak geldirik jarraitzen du. Noski dutela Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren babes serio eta arduratsua.