Albiste eta informazio interesgarriak abuztuak 20
1.- Giro ona datorren astelehenean Bilbon pentsiodunok egingo dugun manifestaziorako
Nahiz eta uda betean egon eta jende asko kanpoan egon oporretan, giro ona sumatzen da Bilboko Aste Nagusiko datorren asteleheneko manifestazioan parte hartzeko. Manifestazioa eguerdiko 12etan hasiko da Plaza Eliptikoan eta udaletxean amaituko da.
Manifestazioari eta haren aldarrikapenei buruzko informazio-kanpaina ona egiten ari da herritarrei begira, modu pertsonalean eta zuzenean, propaganda-autoekin, kartelak jartzearekin, eta orriak banatzearekin batera. Komunikabide batzuei horren berri ematea beste erremediorik ez zaie geratu, nahiz eta oso mugatua izan.
Hauek dira nabarmenduko diren eskaerak: pentsioen eta soldaten errebalorizazioa KPI errealarekin. 1.080€ko gutxieneko pentsioa. Osakidetza eraisteari EZ. Osasuna eta zainketa publikoak, eta kalitatezkoak. Herritar gehienei zuzenean eragiten dieten aldarrikapenak dira eta, beraz, bertan parte hartzeko gonbita egiten zaie, ez soilik pentsiodunei, baita gizarteko eta herriko kolektibo guztiei ere.
Manifestazioaren amaieran pintxo-pote bat (edo beste freskagarri bat) dastatu ahal izango da, prezio merkean, Areatzako konpartsen txosna batzuetan. Baina Bilboko Pentsiodunen Mugimenduaren ekimenak ez dira manifestazio honetara murriztua geratuko; aitzitik, Aste Nagusian zehar, gutxienez egun batez, parte hartuko du Areatzako lehiaketa gastronomikoan, eta mahaiak jarriko dira sinadurak biltzen jarraitzeko, Diputatuen Kongresuko kide guztiei eskatuz beharrezko legegintza-urratsak egin ditzatela: pentsioak eta soldatak KPI errealaren arabera bermatzeko, 1.080€ko gutxieneko pentsioa, bai eta Pentsio Sistemaren izaera publikoa ziurtatu, 2011., 2013. eta 2021. urteetako erreformen murrizketak indargabetuz eta pribatizazio osoa edo partziala baztertuz.
Manifestazioan, egunean zehar, Bizkaiko beste herri batzuetako pentsiodunak izango ditugu, baita Asturiaskoak eta Espainiako Estatuko beste erkidego eta herri batzuetakoak ere. Azpimarratzekoa da, halaber, Espainiako Estatuko Komunitate eta Herrietako pentsiodunen plataformen manifestazioari babesa emateko komunikatua. Bertan, presentzial zein digital moduan biltzen ari garen sinadura-kanpaina nabarmentzen da, urriaren 15ean Madrilen entregatuko direnak, manifestazio bateratu, zabal eta plural baten.
2.- Getxoko Erromoko Nagusien Etxea hustuta dago
Asteazken goizaldean, Ertzaintzako eta Udaltzaingoko dozenaka agente kaputxadunek Erromoko Nagusien Etxearen eraikinaren ingurua okupatu eta zigilatu zuten eta, ondoren, eraikina hustu eta elkarteko tresna guztiak biltegiratu zituzten, ezin jakin nora eramateko. Eraikina hustu ondoren, eraikin osoa hesitu zuten. Aurretiazko urratsa da behin betiko eraisteko. Udalak enpresa bati esleituta zeuzkan eraisteko lanak, hiru aste barru hasteko.
Udalak Nagusien Etxeko Batzarrari jakinarazi zion uztailaren 26an hustuko zutela. Berehala, Batzordeak errekurtsoa aurkeztu zuen eta, itxura guztien arabera, hori ebatzi arte Udalak ez zuen ezer egingo. Baina Udalak ez zuen kasurik egin. Goizean goiz, Batzordeak beste errekurtso bat aurkeztu zuen, kautelaz eraistea geldiarazteko. Errekurtso horrek, ordu batzuk geroago, epaile baten erantzun positiboa jaso zuen, eta Udalari eta Nagusien Etxeko presidenteari helarazi zien. Beraz, oraingoz ez da eraisterik gertatuko.
Auzokide askok, lapikoak eta beste soinu-tresna batzuk erabiliz, hori jakin bezain laster kontzentrazioa egin zuten, salatzeko eta hustearen aurka egiteko. Arratsaldean jende asko bildu zen eta ertzainek gazte bat atxilotu zuten. Ostegun goizean beste elkarretaratze bat egin zen. Auzoko haserrea handia da, 38 urtetik hona adinekoentzako topalekua zein harreman eta ekimen garrantzitsuak egiteko tokia izan delako. Gure babesa eta elkartasuna Nagusien Etxeko lagunei.
3.- Gure gazteak ezin dira emantzipatu
Espainia Estatuko Gazteriaren Kontseiluaren Emantzipazio Behatokiak egindako txostenaren arabera, 2021eko bigarren seihilekoan, EAEn (Euskal Autonomia Erkidegoa) %15,5 bakarrik zeuden emantzipatuta, eta Nafarroan, berriz, 30 urtetik beherako gazteen %13,8. Europako batez bestekoaren ehuneko nabarmen txikiagoa, batez ere, herrialde aurreratuenetan.
Arrazoiak oso ulergarriak dira, kontuan hartzen baditugu jasaten duten langabezia eta prekarietatea eta jasotzen dituzten diru-sarrera ekonomikoak. EAEn, enplegua zutenen batez bestekoa %39,2 zen, hau da, %60k baino gehixeagok ez zuen lanik. Nafarroan batez bestekoa %34,6 zen okupatuena, egoera are okerragoa.
Aurten, 2022an, enpleguaren egoera pixka bat hobetu da, baina arazoaren larritasunak bere horretan dirau. Ekonomia hobetu egin da, 2021aren aldean, eta azken lan-erreformaren ondorioz kontratazio mugagabeak gora egin du, eta horrek gazteen enpleguaren egoera oso modu mugatuan arindu du. Gazteei egindako kontratu mugagabe berriak goraipatzen dira, baina kontratu horietara sartzen diren gehienak aldizkako kontratu finkoak (urtean hilabete batzuetan baino ez dute lan egiten) edo lanaldi partzialak dira. Gainera, gehienbat zerbitzuen sektoreko lanpostuak dira, kualifikazio txikiagokoak eta beste sektore batzuetan baino soldata eta lan-eskubide mugatuagoak dituztenak. Eta, beti bezala, emakumeek, kasu honetan gazteek, hartzen dute parterik txarrena, nahiz eta gaitasun, prestakuntza eta esku trebetasun handiak izan.
Nafarroan, batez besteko soldata 981 € da hilean, eta Espainiako Estatuko sailkapenean hirugarren autonomia erkidegoa da, Madrilen eta EAEren atzetik, azken honetan pixka bat altuagoa baita. Diru-sarrera horrekin emantzipatzea zaila bada, etxebizitza berrien edo alokairuen prezioek ia ezinezko bihurtzen dute. Hilean 1.000 €ko soldatarekin, pertsona bakar batek soldataren ia %80 inbertitu behar du alokairu baten. Eta etxebizitza berri baten batez besteko prezioa EAEn 250.000 € ingurukoa da. Diru-sarrera handiagoak dituen gutxiengo batek edo bikotekidearekin (edo beste pertsona batzuekin) etxebizitza partekatzea erabakitzen dutenek soilik eskura dezakete alokairua edo pisu berria, betiere gutxieneko diru-sarrera egonkorra badute.
Ondorio negatiboak oso nabarmenak dira, gazteen egoera sozial zaila eta beren etorkizuna Hego Euskal Herrian. Ezin dira familiatik emantzipatu. Ezin dute beren kabuz edo bikotekidearekin edo nahi dutenarekin bizi. Ez dira animatzen seme-alabak izatera (lehen seme-alaba izatea erabakitzen dutenen batez besteko adina 32,5 urtekoa da). Nork metatu ahal izango ditu 35 edo 40 urteko kotizazioa eta gutxieneko soldata duinak gero pentsio duinak izateko? Ez dira gutxi atzerrira joaten direnak lan duina lortzera. Eta gero eta gehiago, belaunaldi-berrikuntzarik ezaren ondorioz, batez besteko adina handitu egiten da Euskal Autonomia Erkidegoan, eta biztanleria zahartu egiten da.
4.- Ez dago inolako arrazoirik gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan ez osatzeko
Gasteizko Gobernuak 8.000 milioi euro baino gehiago ditu bankuetan sartuta. Gastatu gabeko diru-gerakina 1.876,6 milioi eurokoa da. Iazko aldi beraren aldean, aurtengo uztailaren 31n zerga-sarrerak %10,2 gehitu dira (871 milioi euro gehiago), aurreikusitakoa edo aurrekontuan jasotakoa baino ehuneko handiagoa, guztira 9.393 milioi euro. Araban 1.241 milioi euro bildu dira, %12,3ko gehikuntzarekin. Bizkaian %11,1 hazi da, 5.496 milioi euro zenbatuta. Eta Gipuzkoan zerga-bilketa metatua 2.655 milioira iritsi da, %7,7ko hazkundearekin. Beste behin ere, PFEZ eta BEZa (langileok, pentsiodunok eta sektore popularrek ordaintzen ditugu nagusiki) dira diru-sarreren ehuneko handiena hartzen dutenak eta gehien hazten direnak.
Datu horiekin eta erabilgarritasun ekonomikoarekin, ez dago inolako arrazoirik gutxieneko pentsioak 1.080 € arte osatuak izateko -zenbateko hori oso murriztuta dago jadanik inflazioaren igoeragatik-, eta jendarte beharrak asetzeko –bitxia bada ere, inbertsio horiei “gastuak” deitzen zaie, biztanleriaren zati handi bati eragiten diotenak.
Azpiazu Ogasun sailburuari galdetzen zaionean zer egingo duen diru-soberakin horrekin edo nora zuzenduko duen, hauxe da bere erantzuna: diru-erreserba hori izan nahi dugu, energia-kostuaren ondoriozko ziurgabetasun ekonomikoen eta lehengaien prezioen garestitze orokorraren aurrean babestuta egoteko. Argiago ezin: enpresaburuen, bankuen eta abarren interes ekonomikoak babestea; bost axola herritar gehienak jasaten ari direna.
Mobilizatzen jarraitu beharko dugu, 1.080 €ko gutxieneko pentsioen osagarria indarrez exijituz, bai hurrengo Aurrekontuak prestatzen diren bitartean, bai Gasteizko Legebiltzarrean bozkatuko dituztenean.
5.- Protestak Lea Artibain (Bizkaia), osasun-arretarik ez izateagatik
Nekane Sagardui Osasun sailburuak, uztailaren 22tik irailaren 22ra bitartean, 65 kontsultategi erabat edo partzialki ixteko eta beste 85 osasun-zentro eta anbulatoriotan ordutegiak mugatzeko hartutako neurriak, medikurik eta bestelako osasun-profesionalik ez dagoelako, agerian geratzen ari dira herri eta eskualde askotan. Osasun arloko murrizketa-neurriek bat egiten dute aurretik jasaten zituztenekin Arabako Lautadan, Busturialdean eta Lea Artibain (Bizkaia) edo Tolosaldean (Gipuzkoa).
Egoera horren aurrean, hainbat protesta-ekimen egin dira. Lea Artibain, aspalditik. Gernikan, urteak dira protesta egiten ospitaleko hirugarren solairuan ohe eta zerbitzuak jartzeko, jendeak, batez ere adinekoak, ez dezan lekuz aldatu behar arreta jasotzeko. Zumarragan, anbulatorioko zerbitzu guztiak berrezartzeko herritarren mobilizazioak etengabeak dira, pentsiodunen eta herriko beste jende batzuen parte-hartze zabalarekin.
Eta horiek kasu batzuk baino ez dira, protestak izan diren eta jarraitzen dutenak, hala nola EAGen itxieren aurrean (Etengabeko Arretako Guneak); larrialdietako zerbitzuen ixteak ospitale batzuetan: hala nola Santiago Ospitalean (Gasteiz); edo zenbait zerbitzuren kontzentrazioak ospitale gutxi batzuetan, hala nola Basurtuko Ospitaletik Gurutzetako Ospitalera bihotzeko kirurgia eramatea.
Lea Artibai eskualdeko adinekoen eta pentsiodunen elkarteek (Mendexa, Amoroto, Gizaburuaga, Aulesti, Munitibar, Lea Ibarra, Lekeitio, Ea, Berriatua, Ondarroa), Herri Lagunkoia proiektuarekin zerikusia dutenek, beste hainbat gizarte-talderekin batera, mozio bat aurkeztu zuten abuztuaren 12an Lekeitio eta Mendexako udaletako osoko bilkuretan, bertan herrikideak parte hartzera gonbidatuz. Lekeitioko osoko bilkuran adineko emakumeen presentzia oso esanguratsua izan zen.
Mozioaren idazkian, Gotzone Sagarduik ekainaren 8an egindako adierazpenengatik duten harridura eta haserrea nabarmentzen dira, larriak direlako eta osasun-sistema osoa zalantzan jartzen dutelako. Gehitu egiten dute, urteak igaro ahala, osasun-zerbitzuak hobetu beharrean okerrera doazela, batez ere Lehen Mailako Arretan, Covid-19ak larriagotuta. Medikuen falta nabarmena salatzen dute, telefonoz diagnostikatzen digute, hitzordua lortzeko itxaronaldi luzeak izaten ditugu, alde batetik bestera alferrik bueltaka ibiltzera behartzen gaituzte, ez dakigu zein mediku dagokigun, batzuetan guk geuk egin behar izaten dugu artatze-lana etxetik atera ezinik daudenei, erizainen edo medikuen lana dena.
Beste horrenbeste gertatzen da arreta espezializatuarekin. Normala da hilabete osoa itxaron behar izatea mediku espezialistarekin kontsultatzeko. Gotzone Sagarduik esaten eta eskatzen digu mugikortasuna, gure eskualdetik aspalditik joan behar dugunean erreferentziazko ospitalera, 45 minutu behar genituen autoz eta bi ordu autobusez. Herri txikiak eta adineko jende asko duen eskualdea gara. Administrazio Publikoak zerbitzu onak bermatzen ez badizkigu, gure herriak jendez husten joango dira.
Eta honako hau ondorioztatu dute: idazki honen bidez gure kezka eta nahigabea adierazi nahi dugu, eta eskatzen duguna zera da: Lea Artibain (eta gainerako eskualdeetan) osasun-sistema bermatzea eta egunero herrietan mediku eta erizain zerbitzua izatea, mediku espezialistekin itxaronaldiak ere murriztuz.
Lekeitioko alkatetzan buru den EAJren burugogorkeriaz mozioa atzera bota zen, nahiz eta herriko jende gehienaren nahigabea eta haserrea ezagutu. Mendexan, ordea, jende guztia ezagutzen den herri txikiagoa zelako, onartu egin zen eta zaila zen mozioari ezetz esatea.
Ez da beste erremediorik izango Osakidetzako sindikatuek anbulatorioetan eta ospitaleetan mobilizatzen jarraitzea, herritarren babesa bilatuz, eta herriz herri protestan jarraitzea Osakidetzaren hondatze hori geldiarazteko, hori baita Euskal Autonomia Erkidegoko osasun publikoaren giltzarria. Mozioaren amaieran, eskualdeko udal guztietan antzeko mozioak aurkezteko eta ebazpenak Gotzone Sagarduiri helarazteko gonbita egiten zen.
6.- (Nafarroa) Altsasuko anbulatorioaren aurrean kontzentrazioek jarraitzen dute
Sakanako Osasun Publikoaren Aldeko Plataformak deituta, eta Pentsiodunen Mugimenduaren babesarekin, jende askok elkarretaratzen jarraitzen du uztaileko eta abuztuko astelehenero (hilaren 15ean izan ezik) Altsasuko Osasun Zentroaren aurrean, osasun publiko eta unibertsalerako eskubidea aldarrikatzeko eta Altsasu inguruko Oinarrizko Eremuan –Olazti eta Ziordia barne- dagoen prekarietate-egoera salatzeko.
Anbulatorioko plantilla urria da eta nekatuta dago lan-gainkargaz. 9.500 biztanleko populazioarekin, eskualde horri medikuntza orokorreko sei plaza dagozkio: lau Altsasun, bat Olaztin eta beste bat partekatua Altsasun eta Ziordian artean; gehi pediatriako lanpostu bat eta erdi. Maiatzean ebatzitako Familia Medikuntzako Lan Eskaintza Publikoan lau lanpostu finko zeuden, eta horietatik bakarra bete zen hasiera batean. Konponbiderako promesak jasotzen dituzte, baina ez dira iristen. Olaztin, astean hiru egunetan baino ez da kontsulta egiten, herriko alkateak dioenez. Sakana osoan herritarrak kexu dira eta berehalako konponbideak eskatzen dituzte.