Albiste eta informazio intersgarriak 2021eko uztailak 3
1.- Pentsioen erreformarako akordioa Gobernuaren, CEOE-CEPYME patronalen eta CCOO eta UGT sindikatuen artean (I)
Hiru kapitulutan aztertuko dugu. Gaur, sinatzaileak harrotzen dituzten bi puntu “izarrak” eta kontzienteki alde batera uzten duten “ahaztea” baino ez ditugu aipatuko.
KPI igotzea kotizazio peko pentsio guztiei
Urtero aplikatuko da aurreko urteko KPIaren inflazioaren edo igoeraren arabera. Eta urteko inflazioa negatiboa bada, hurrengo urteko pentsioa izoztuta geratuko da. Bestalde, KPIaren igoera hori 5 urte barru aztertu eta baloratuko da, eta aldaketaren bat egin behar den ala ez erabakiko da.
Akordio hau negoziatu eta sinatu dutenen arteko elkarrizketa sozialetik eratorritako garaipen gisa aurkeztu nahi dute. Baina ahaztu egin dute 2019an eta 2020an pentsioak KPIaren gainetik igotzea eta 2021ean KPIa ere bermatzea lortu dela batez ere pentsiodunok hiru urte baino gehiagotan egindako mobilizazioei esker. Izan ere, ia ezinezkoa zen Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak neurri hori ez jasotzea, jakin baitzekiten ez onartzekoak protesta sozial handia eragingo zuela.
Baina okerrena da, antza denez, “ahaztu” egin dutela 750 eurotik beherako –eta oso beherako– pentsioak dituzten pentsiodunak milioika direla Estatu osoan eta ehunka mila Hego Euskal Herrian, gehienak emakumeak. Eta horiei KPIaren ehunekoa soilik igotzea aurreikusi dutela, eta, beraz, miseriako pentsioekin jarraituko dutela. Sindikatu sinatzaileek egin duten bezala, KPIaren igoera hutsaren bidez pentsio guztiei erosteko ahalmena bermatzen zaiela baieztatzea, adar jotzetzat hartu behar dugu.
Iraunkortasun-faktorea indargabetzea
Iraunkortasun-faktorea eta errebalorizazio-faktorea (%0,25) indargabetzea lortu dutela saldu nahi digute, eta, horrekin batera, PPren 2013ko pentsio-erreforma indargabetu dutela.
Baina, aldi berean, garrantzia kentzen diote belaunaldien arteko ekitate-faktore bat indarrean jartzeari. Faktore hori urte amaierarako prest egon beharko da, eta, edonola ere, 2027an sartuko da indarrean, Gobernuaren eskutik. Beldur gara faktore berri horrek orain arte aplikatu ez den aurrekoaren antzeko eginkizuna izango ote duen.
Gainera, gogorarazi behar da 2023ra arte bere aplikazioa izoztuta zegoela, eta duela bi urte baino gehiago, Gizarte Segurantzako Ministroa zen Magdalena Valeriok berak, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduarekin egindako bilera batean, Estatuko Gobernuaren Ordezkariordetzan, ziurtatu zuela ez zela inoiz aplikatuko. Baina ez zuen zehaztu beste faktore batekin ordezkatzeko asmoa zutenik. Bestalde, %0,25eko errebalorizazio-faktorea indargabetzeari dagokionez, sindikatu sinatzaileek, gutxienez, aitortu beharko zuten pentsiodunen mugimendua izan zela, mobilizazioak hasi eta hilabete batzuetara, %0,25 pikutara bidali zuena, hurrengo bi urteetan pentsioen igoera KPIaren gainetik egotea lortu baitzuen, nahiz eta EAJk, PPrekin lortutako akordioan jasota, bere lorpen gisa aurkeztu nahi izan.
2011ko pentsioen erreformaren indargabetzea “ahaztuta”
Zapateroren Gobernuak bultzatuta, CCOO eta UGT sindikatuen akordioarekin, erreforma horrek oso eragin kaltegarria izan zuen pentsioetan. Erretiroa hartzeko legezko adina luzatu zen; gaur egun, 66 urte eta lau hilabete ingurukoa da, eta 2027an 67 urtera iritsiko da. Pentsioak arautzen dituen soldata kalkulatzeko, 15 urtetik 25 urtera igarotzeko prozesua abian jarri zen. Iraunkortasun-faktorea ere jaso zen bertan.
2011ko erreformak eragindako kaltea izugarria da eta erreforma hori ez indargabetzeak murrizketa eta atzerapauso horiei eustea ez ezik, Elkarrizketa Sozialerako Mahaiaren hurrengo negoziazio-faseetan adosten jarraituko diren pentsio-sistemaren aurkako neurri eta eraso berriei atea irekitzen ari zaie, eta horien ondorioak suntsitzaileak izango dira jubilatuen hurrengo eta etorkizuneko belaunaldientzat.
2.- Pentsiodunen mobilizazioak Bizkaian
Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak deituta, bi mobilizazio garrantzitsu egin dira azken egunotan.
Eskualdeko martxa eta manifestazioa Zornotzan, ekainaren 26an
Durangaldeko eta inguruko eskualdeetako pentsiodunen mugimenduak bultzatu zuen.
Goizeko 9:00etan, oinez abiatu zen martxa bat Galdakaotik, Hego Uribeko 30 pentsiodun ingururekin. Handik gutxira, Erletxesen, Larrabetzuko beste talde bat gehitu zitzaien, 11 kilometroko ibilbidea eginez Zornotzaraino. Herri horretatik gertu, beste herri eta eskualde batzuetako pentsiodunekin elkartu ziren, eta, ondoren, manifestazioan, herriko kaleak zeharkatu zituzten. Orotara, 350 lagunek baino gehiagok parte hartu zuten, gehienak pentsiodunak, gazteen txaranga baten laguntza izan zutelarik. Pentsio publiko eta duinak lortu arte, mobilizazioekin jarraitzeko giroa eta animoa nagusitu ziren.
Iberdrolaren, Osakidetzaren eta Bankuaren neurri atzerakoiak salatzeko manifestazioa Bilbon, ekainaren 28an
Bere helburua, hurrenez hurren, honako hauek salatzea zen: Iberdrolak eta Estatu osoko enpresa elektriko handiek elektrizitate-tarifetan egindako igoera eskandalagarriak; Osakidetzak udako bi hilabeterako ezarritako anbulatorioetako arreta-ordutegien murrizketak; eta Espainiako Bankuaren eta BBVAren aurrean, komisio handiegiak kobratzea, sukurtsalak ixtea, edozein banku-zerbitzutarako online bidea inposatzea, banketxeetako aurrez aurreko arretaren murrizketa handiak, eta, ondorioz, banketxeen sarreran sortzen diren ilara luzeak. Horiek guztiek ondorio larriak dituzte gizartearen gehiengoarentzat, batez ere adinekoentzat eta pentsiodunentzat, erakunde horien helburua gastuak murriztea eta irabaziak handitzea direlarik.
Eguerdiko 12:00etan abiatu zen Euskadi Plazatik, Iberdrolaren dorrearen paretik. Ondoren, manifestazioa Eusko Jaurlaritzako Osasun Ordezkaritzara joan zen, eta Bilboko Kale Nagusian amaitu zen, Espainiako Bankuaren eta BBVAren egoitzen aurrean. Manifestazioan zehar, Sanchez Galan Iberdrolako presidenteari, Gotzone Sagardui Osasun Sailburu eta Osakidetzako arduradunari eta Espainiako Bankuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen zuzendaritzari zuzendutako gutunak entregatu ziren.
Bilboko pentsiodunek bultzatuta, batez ere Portugaleteko eta Sestaoko pentsiodunen laguntzaz –gainerako herrietan ohiko kontzentrazioak mantendu baitziren–, 1.000 pentsiodun inguruk parte hartu zuten, eta manifestazio koloretsua izan zen, musikaz girotua eta aipatutako erakunde eta instituzioei egindako salaketa eta eskariekin lotutako kontsigna ugari zabalduz.
3.- Osakidetzak murriztu egingo ditu anbulatorioetako arreta-ordutegia uda honetan
Duela bi astetik hona, Osakidetzak udako bi hilabetez anbulatorioetako arreta ordutegia murriztea erabaki zuen. Lehenik, Bilboko anbulatorioetarako egin zen publiko, handik gutxira Bizkaiko anbulatorioetarako, eta, azkenik, ekainaren 25ean, ostegunean, Gotzone Sagardui Osasun Sailburu eta Osakidetzako arduradun nagusiak iragarri zuen murrizketa horiek Euskal Autonomia Erkidego osora zabalduko zirela.
Zerbitzua arratsaldeko 17:00etan itxiko da, eta zenbait herri eta eskualdetan arratsaldeko 15:00etatik aurrera izango da. Etengabeko Arretarako Guneen (EAG) zerbitzua dutenak bakarrik egongo dira zabalik arratsaldeko 20:00ak arte. Gogoan izan EAGak 24 orduz eta asteko egun guztietan zerbitzua emateko pentsatuta zeudela, nahiz eta aspalditik askok beren zerbitzuak bertan behera utzi zituzten eta azken hilabeteetan beste batzuek murriztu egin zituzten, gauez zein asteko egun batzuetan.
Osakidetzak lehen mailako arretaren murrizketa horiek justifikatzeko erabiltzen dituen argudioak demagogikotzat baino ezin dira jo: “Osasun-langileek pandemiak iraun bitartean egindako ahaleginen ondoren atseden hartu behar dute, ez dugu erizaintzako eta medikuntzako langile nahikorik beharrak asetzeko, uztailean eta abuztuan osasun-eskaria %33 jaitsi izaten da, …”.
Badakite gezurretan ari direla. Badakite pandemiaren aurretik, pandemiaren garaian, eta pandemiaren ondoren horrela jarraituko dugula, baldin eta ez badira egiturazko neurri sakonak hartzen, baliabideak, azpiegiturak eta, batez ere, plantillak prestatzeko eta handitzeko neurriak. Horrela errepikatu dute behin eta berriro osasun langileek, sektoreko sindikatuek, egoiliarren senideen elkarteek, pentsiodunen mugimenduak eta gizartearen gehiengoak. Baina ez dute kasurik egiten, ez Pandemia Kudeatzeko Neurrien Lege onartu berrian, ez “Bizi Berri Plan” propagandistetan, neurri horiek kontuan hartzen dituen eta agerian jarritako hutsune handiak gainditzea ahalbidetuko lukeen proposamenik ez da jasotzen. Eurentzat, dirua ez gastatzea eta behar sozialekin zerikusirik ez duten beste “negozio” batzuetara bideratzea da helburua. Mobilizatu egin beharko dugu murrizketa-egoera horri buelta emateko, eta ez da baztertu behar, murrizketen aurkako erantzun sozial handia ez badago, uda ondoren murrizketak luzatzen saia daitezkeela.
4.- Pedro Sanchezi zuzeneko elkarrizketa eskatzea
Duela egun batzuk, Pedro Sanchezen Gobernuaren Lehendakaritzan Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak, Estatuko gainerako Autonomia eta Herrietako pentsiodunen plataforma gehienekin batera sinatutako gutun bat entregatu da.
Bertan, Pedro Sanchezekin zuzeneko elkarrizketa bat egitea eskatzen da, “Gobernuak pentsioen sistema publikoa bermatzeko egiten dituen proposamenak lehen eskutik ezagutzeko eta gure ustez lehentasunezkoak diren gure aldarrikapen-plataformako puntuak helarazteko”.
Gogorarazten zaio “hiru urte baino gehiago daramatzagula etenik gabeko mobilizazioetan, eta gure eskaeretako asko oraindik ez direla bete; aldarrikapen horiek oinarrizkotzat eta premiazkotzat jotzen ditugula, eta uneko pentsioen erreforman sar daitezela eskatzen dugula”.
“Gure eskaera aintzat hartzea eta ahalik eta lasterren bilera hori izatea espero dugula” esanez amaitzen zen.
5.- Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren topaketa
Ostegunean beste bilera bat egin zuten Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako pentsiodunen mugimenduek. Egoeraren eta pentsiodunen mugimenduak lau herrialdeetan egindako azken mobilizazioen balorazio positiboa egin ondoren, hainbat erabaki garrantzitsu hartu ziren.
Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak hartutako pentsioei buruzko akordioaren balorazio-dokumentua
Aurretiazko testu batean oinarrituta, eta ekarpen interesgarri batzuen bidez aberastu ondoren, akordioak jasotzen duenari buruzko txosten zabala egin zen. Ordezkarien erabateko adostasunaz, ekarpen guztiak jasotzen zituen testua, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduak sinaturiko dokumentu bihurtzea erabaki zen. Dagoeneko publiko egin da, eta haren edukia hiru kapitulutan zabaldu eta banatuko dugu albiste hauetan. Lehenengoa “Albiste eta informazio interesgarriak” buletin honetan jasotzen da. Halaber, agiri laburtu bat prestatzea onartu zen, eta astelehenean herri guztietako elkarretaratzeetan irakurriko dute.
Astelehenean, uztailaren 12an, salaketa-mobilizazioa
Iruñean eta Bilbon manifestazio bana egingo dute, eta Donostian eta Gasteizen beste ekimen batzuk ere bultzatuko dituzte. Protesta horien helburua da, lehenik eta behin, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren eskutik, kalean agerian jartzea Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak harturiko pentsioei buruzko akordio horrek dituen muga handiak eta larriak.
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren logotipoa
Euskal Herriko pentsiodunen mugimendua identifikatzeko logotipo bat estreinatu da lehen aldiz. Euskarazko EHPM (Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua) eta gaztelaniazko MPEH (Movimiento de Pensionistas de Euskal Herria) siglak biltzen ditu. Eta koloretako pertsona bat dute erdian, aurrera egiten duena, Euskal Herriko pentsiodunen mugimenduaren izaera eta existentzia islatuz, harro, irmo eta borrokan jarraitzeko prest dagoena, pentsiodun gehienen beharrak asetzea lortu arte. Lerro hauen ondoren duzue logotipoa.
