Albisteak eta informazio interesgarriak                     2023ko abenduaren 16a

1.- Manifestazioa gaur Bilbon, 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarriagatik EAEn

Azken asteotan, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak hainbat ekimen eta mobilizazio bultzatu ditugu Gasteizko Gobernuak 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarria bere gain har dezan, gehiago luzatu gabe. Eta protesta horien luzapen gisa, gaur, larunbata, hilak 16, manifestazio bat egingo dugu Bilbon, arratsaldeko 6etan Plaza Eliptikotik abiatu eta udaletxean amaituko dena.

Protesta horren arrazoia da datorren ostiralean, abenduaren 22an, Gasteizko Legebiltzarrean 2024rako aurrekontu orokorrak onartuko direla, EAJren eta PSEren gobernuak aurkeztuta, Urkullu buru dela. Ditugun datuen arabera, ez dute gutxieneko pentsioak 1.080 eurotan osatzeko aurrekontu-partidarik jasotzen, ezta EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk helburu horrekin aurkeztutako zuzenketa apalik ere.

Gure mobilizazioak hasi eta sei urtera onartezina da EAJk eta PSEk gure aldarrikapen nagusietako bati muzin egitea, hau da, gutxieneko pentsioak duintzea eta genero-arrakala murriztea, pentsiodunei gutxienez 1.080 euroko diru-sarrerak 14 ordainsaritan bermatuz.

Askotan bildu gara haiekin, eta nahiz eta izandako harremanetan ez dugun aurkitu osagarri hori adostea eragozten duen arrazoi politikorik, eskumenik edo ekonomikorik, ez da behin betiko urratsa ematen hori gauzatzeko.

Aurreikuspenen arabera, hilaren 22an onartuko diren aurrekontuek erakusten dute egungo gobernuak amore eman duela eta legegintzaldia amaitzea besterik ez duela buruan, kontuan hartu gabe 160.000 pertsona baino gehiagoren zailtasunak, gehienak emakumeak, ez direla 1.080 euroko gutxieneko pentsiora iristen Euskal Autonomia Erkidegoan. Ez da bidezkoa eskaera hori baztertzea bizitzaren kostua asko hazi denean eta, bereziki, erosketa saskiaren prezioak hodeiengatik daudenean (aurten %9 hazi dira), eta, aitzitik, bankuek, enpresa handiek, elikadura kate handiek eta abarrek irabaziak biderkatzen dituztenean.

Eskakizun horrekin batera, mobilizazio honetan agerian utziko dugu gobernu zentralak 2024rako aurreikusitako pentsio-igoerak, informazio-buletin honen hurrengo berrian jasoko ditugunak, ez baitira heltzen nahikotasun mailara, batez ere gutxieneko pentsioei dagozkienetan.

Gaur, Bilboko kaleak argiztatuko ditugu 1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatuz. Manifestazio hau ohikoa ez den beste bat izango da, eta parte-hartzaileek zuziak eta beste argi-elementu batzuk eramango ditugu, gure aldarrikapena argi uzteko, mundu guztiak ikus dezan, legebiltzarkideek eta, batez ere, Gasteizko gobernua osatzen dutenek. Eta argi gera dadila, hurrengo egunetan eta 22aren ondoren, gure eskaera onartzen ez badute, gogor eta adoretsu jarraituko dugula gure protestekin. Gaurko erronka garrantzitsua da, eta horregatik gonbidatzen ditugu pentsiodunak eta Bilboko eta Bizkaiko herritarrak manifestazio honetan parte hartzera.

2.- Elma Saizek iragarritako pentsio-igoerak

Asteartean, Gizarteratze, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministro izendatu berriak, Elma Saizek,EFE agentziari egindako elkarrizketa batean, 2024ko urtarrilaren 1etik aurrera pentsioek izango dituzten igoerak iragarri ditu.

Ministroaren arabera, pentsioen igoera orokorra %3,8koa izango da, hau da, 2022ko abendutik 2023ko azarora (biak barne) KPIk izandako urte arteko igoerari dagokiona. Kotizaziopeko gutxieneko pentsioak %5 eta %7 artean igoko dira. Eta familia-kargak dituzten alargunenak %14raino igoko dira.

2024rako gutxieneko pentsioen igoera pentsioen erreformari buruzko 2/2023 Errege Lege Dekretuaren ondorio da, ez baitu gutxieneko pentsioen zenbatekoa ezarri legezko gutxieneko soldaten arabera, baizik eta pobreziaren atalasea kontuan hartuta: 2027tik aurrera, gutxieneko pentsioek ez dute izan beharko etxe berean bizi diren bi pertsona heldurentzat kalkulatutako pobreziaren atalasea baino txikiagoak.

Igoerak modu bereizian ezartzen dira “ezkontidea bere kargura” duten gutxienezko pentsio kontributiboak eta familia-kargak dituzten alarguntza pentsiodunentzat. Baina igoera txikiagoa izango da gutxieneko pentsioetan eta kotizazio gabekoetan. Azken hauek, birbaloratu ondoren, gora egingo dute urtero, pertsona bakarreko etxekoen unitate baten pobreziaren atalasearen %75 erreferentziatzat hartuta.

Alarguntza-pentsio minimoen %14,1eko igoera familia-kargak dituzten alarguntasun-pentsioei dagokie soilik, eta horren oinarri arautzailea %70ekoa da. 2024an, hilean 906 eurotik 1.033 eurora pasatuko da 14 ordainsaritan, 2024a izango delarik gehien igoko den urtea. Baldintza oso zorrotzak eskatzen ditu, onuradunen kopurua izugarri mugatzen dutelarik: 1) Alargunak familia-kargak izatea, hau da, 26 urtetik beherako seme-alabekin edo adin horretatik gorako ezinduekin bizitzea. Familia-unitatearen diru-sarreren muga bat ezartzen da: diru-sarrera guztien batuketa zati kideen kopuruaren artekoak ezin du urteko LGSaren %75 gainditu, aparteko ordainsariak alde batera utzita. 2) Alarguntza-pentsioak onuradunaren urteko diru-sarreren %50 baino gehiago izan behar du. 3) Pertsonaren diru-sarrerak ezin dira izan 18.877,6 € baino handiagoak urtean (2023an). Gaindituko balu, pentsioa murriztu egingo da kopuru hori gainditzen duen mugaren arabera.

Gainerako gutxieneko pentsioak %5 eta %7 artean igoko dira. Ezkontidea ardurapean duten kotizaziopeko pentsioak %7 igoko dira gutxi gorabehera (60 urtetik beherakoen ezintasun iraunkor osorako pentsioak izan ezik), baldin eta ezkontideak pentsiorik ez badu edo bestelako diru-sarrerarik ez badu edo oso kopuru txikia badu. Kotizazio gabeko pentsioek ere %7 inguruko igoera izango dute. Gainerako gutxieneko pentsioek igoera txikiagoa izango dute, %5 ingurukoa.

Lehenik eta behin, 2024rako %3,8ko igoerarekin, ez da berreskuratuko azken hiru urteko pentsioen galera orokorra, %4an mantenduko baita. Kotizaziopeko gutxieneko pentsioei dagokienez, 1.080 eurotik oso urrun jarraituko dute. Besterik gabe, erreferentzia gisa, igoera %6koa izango balitz, ‒zenbait hedabidek aurreratu duten moduan‒, 65 urtetik gorako eta bere ardurapean ezkontiderik ez duen erretiratu baten pentsioa, 830 eurokoa izango litzateke. 65 urte baino gutxiago badituzu eta ardurapeko ezkontiderik ez baduzu, zure pentsioa 776,5 eurokoa izango da.

Ministroak eta zenbait komunikabidek garrantzi handia eman nahi izan diote beraien ardurapean norbait izanik alarguntza-pentsioen %14ko igoerari. Igoera horrekin, 1.033 euroko pentsioa lortuko lukete 14 ordainsaritan. Baina ez dira kontuan hartzen pentsio hori eskuratzeko eskatzen diren baldintza zehatzak; izan ere, alargun pentsiodunen ehuneko txiki batek jaso ahal izango du pentsio hori, guztizkoaren %3 baino gutxiagok. Aitzitik, gehienek 830 euro inguruko pentsioarekin jarraitzen dute, eta 65 urtetik beherakoen artean are baxuagoekin.

Egia da azken urteetan pentsioak hobetu egin direla eta Rajoyren gobernuaren %0,25eko igoera ospetsuarekin ezagutu genuen narriadura larria geldiaraztea lortu genuela. Baina hori posible izan da duela ia sei urtetik hona pentsiodunen mugimendua egiten ari garen protestengatik eta atsedenik gabeko mobilizazioengatik. Nolanahi ere, oraindik urrun gaude gure aldarrikapenak lortzetik, batez ere gutxieneko pentsioa 1.080 eurokoa izatea. Horregatik, borrokan jarraituko dugu lortu arte.

3.- Gipuzkoako Batzar Nagusiek 1.080 euroko gutxieneko pentsioen osagarriaren aldeko mozioa onartu dute

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko lankideak, Gipuzkoan Gipuzkoako Pentsiodunak izenarekin mintzo direnak, oso pozik daude Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 1.080 euroko gutxieneko pentsioak osatzearen alde Gipuzkoako udal guztietan eta Batzar Nagusietan aurkeztutako mozioekin.

Abenduaren 13ra arte, 22 udalerritan eman zuten mozio horren gaineko iritzia, eta 18tan onartu eta 4tan baztertu zuten. Baina, batez ere, azpimarratu behar da hilaren 13an, asteazkena, Gipuzkoako Batzar Nagusietan eztabaidatu eta onartu egin zela, EH Bilduren, Elkarrekin Podemos-IUren eta PPren babesarekin, 28 botorekin. EAJ-PNVk eta PSEk kontra egin zuten, 23 boto bilduta, eta, beraz, gutxiengoan geratu ziren.

EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk mozioa defendatu zuten, eta tribunatik eskerrak eman zizkioten Pentsiodunen Mugimenduari, pentsio publiko duinen alde egindako borrokan erakutsitako balioagatik eta eragiten dieten beste eskaera sozial batzuengatik. Gipuzkoako Pentsiodunen elkarteko bi ordezkari gonbidatu gisa joan ziren Batzar Nagusietako Osoko Bilkurara. Mozioaren aurkezpenean, pentsiodunek elkarretaratzea egin zuten bi pankartekin Batzar Nagusien egoitzaren atarian.

4.- Greba EAEko sektore publikoan, A-19an

Urriaren 23an, ELA, LAB, CCOO, Steilas, SATSE eta ESK sindikatuek greba eguna deitu zuten Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) sektore publiko osoan, zerbitzu publikoak defendatzeko eta indartzeko eta soldatak eta enplegua zehazteko. Jarraipen zabala izan zuen, nahiz eta administrazioak gutxieneko zerbitzu gehiegizkoak eta bidegabeak ezarri izanak eragotzi zuen langileen ehuneko handi batek grebarekin bat egitea.

Ordutik aurrera aurrerapauso txiki batzuk eman dira, EAJk eta PSOEk Pedro Sanchezen inbestidura babesteko egindako akordioaren ondorioz. EAEn soldatak eta birjarpen-tasak hobetzeko nolabaiteko maniobra-tartea izatea ahalbidetzen duen ituna.

Hala ere, sindikatuek uste dute akordioaren testua ez dela oso zehatza eta ez duela bermatzen EAEn enplegua eta soldatak erabaki ahal izatea. Duela hamarkada bat baino gehiagotik galdutako erosteko ahalmenaren %20 berreskuratzea eskatzen dute, baina Gasteizko gobernuak ez du oraindik eskaera horretara hurbilduko den eskaintzarik egiten.

Horregatik, sektoreko langileei dei egin zieten joan den asteartean egin ziren elkarretaratzeekin bat egin zezaten eta, batez ere, datorren asteartean, abenduaren 19an, greba egunean parte har zezaten. Oinarrizko zerbitzu publikoetan ematen ari garen pribatizazio gero eta handiagoek zerbitzu publiko guztiak gogor defendatzea eskatzen dute, eta, aldi berean, sektoreko soldata- eta enplegu-baldintzak hobetzea, Estatuko administrazio zentralak ezartzen dituen mugak alde batera utzita.

5.- Palestinarekiko elkartasun ekitaldi zirraragarria Gernikan

Gernika-Palestina herri ekimenak deituta, Gernikako plazan, 1937ko apirilean Francoren aliatu ziren nazi eta faxistek herriak jasan zuen bonbardaketa basatiaren epizentroa izan zena, herri palestinarrari elkartasuna adierazteko ekitaldia egin zen, emozioz eta suminduraz betea, Israelgo Estatua batez ere Gazan egiten ari den sarraskiengatik eta genozidioagatik, Zisjordanian ere aplikatzen ari baita, eskala txikiagoan bada ere.

Dagoeneko 18.500 palestinar baino gehiago hil dituzte eta 40.000 baino gehiago zauritu eta mutilatu dira Gazako bonbardaketen, artilleriaren eta Israelgo armadaren okupazioaren ondorioz. Hildakoen artean 8.000 haur inguru eta emakume eta adineko pertsona ugari daude. Aldi berean, elikagaien, botiken eta erregaien erabateko blokeoa aplikatzen ari da, eta horrek bizitza dramatikoa eta jasanezina eragiten die Gazako Zerrendako eremu txikian bizi diren bi milioi pertsona baino gehiagori.

Urriaren 7an Hamasek egindako erasoa aitzakiatzat hartuta (Israelgo zibilen artean ehunka hildako ere eragin zituen, justifikaziorik gabe), Israelgo armadak Palestinako biztanleria zibila mendekatzea eta birrintzea erabaki du, duela zenbait hamarkadatik aplikatzen ari den errepresio-, marjinazio- eta genozidio-politika. Eraso horien aurrean, nazioarteko komunitatearen zati handi batek beste norabait begiratzen du, edo Israelgo Estatuari laguntzen dio, batez ere AEB-k.

Euskal Herrian eta munduko beste leku batzuetan mobilizazio sozial ugari eta jendetsuak egin dira Israelgo Estatuaren jokabidea salatzeko. Eta Gernikako ekintza edo ekimenak Euskal Herriak Palestinako herriarekiko duen elkartasuna sinbolizatu zuen beste behin ere, bi herriek jasandako bonbardaketen ondoren. Izan ere, Gernika izan zen biztanleria zibilaren aurkako bonbardaketa masibo bat jasan zuen munduko lehen hirietako bat, bertan beldurra eta izua inposatzeko helburuarekin, eta gaur egun Gazako biztanleriak pairatzen duen egoera are handiagoa da.

Gernikako ekitaldian mosaiko bat osatu zen, Palestinako bandera kolore beltzez, zuriz eta berdez irudikatuz. Bertan 3.000 lagunek hartu genuen parte, eta beste ehunka izan ziren inguruan. Ekitaldiaren oholtzan Gernikako bonbardaketa irudikatzen zuen Picasoren koadro ospetsua izan zen nagusi. Eta hitza hartu zuten euskaldunen eta palestinarren ordezkariek, poema palestinarrak irakurri ziren, musikaz, abestiz eta Gernikako bonbardaketaren erasoak iragartzen zituen sirenaren hotsez lagunduta. Giro hunkigarria sortu zuten. Ekitaldian izan direnen artean, pentsiodunen mugimenduko lankideen presentzia nabarmena azpimarratu behar da.