BATA ETA BALIOA: MEDIKUEN AHOTSA
Medikuntzaren laguntza-oihua Euskal Herrian
Hitzaurrea
Euskal Herrian, medikuek hilabeteak daramatzate greban. Mugaren bi aldeetan: Osakidetza EAEn eta Osasunbidea Nafarroan.
Hilean astebete. Denbora-mugarik gabe. Norbaitek entzun arte.
Profesional horietako batzuek beren hitzak helarazi dituzte, amorru eutsiarekin eta urteetan defendatu duten sistema beren esku artean nola desegiten den ikusi duenaren argitasunez idatzita.
Salatzen dutena ez da istripu bat, ezta kudeaketa txar puntual bat ere. Eredu bat da:
- Mediku agortuak
- Arreta jaso gabe geratzen diren pazienteak
- Barrutik hustutako osasun publikoa
Eta tunelaren amaieran, beti negozio bera zain: medikuntza pribatua, sistema publikoak ematen uzten diona jasotzeko prest. Ez ezin duelako, hala erabaki dutelako baizik.
MEDIKUEN IDAZKIA: BATA ETA BALIOA
Idazkian, medikuek gogorarazten dute urte asko eman dituztela ikasten eta lanean honaino iristeko. Kalitatezko asistentzia mantentzeko, etengabeko prestakuntza behar da, ia egunerokoa, erretiroa arte.
Osasun Publikoaren aldeko babes osoa adierazten dute eta argi uzten dute greba hau ez dela greba hutsa:
Laguntza-oihu bat da, Osasun Ministerioari eta dagokien autonomia-erkidegoei zuzendua.
Lanbidearen duintasuna
Lanbidearen duintasuna aldarrikatzen dute.
Gutxienez hamar urteko prestakuntzarekin, osasun-sistemako profesionalik kualifikatuenak dira, eta erantzukizun juridiko handiena dute ekintza medikoan. Hala ere, salatzen dute Espainiako Estatuko Estatutu Markoak ez duela berezitasun hori aitortzen.
A1+ lanbide-sailkapena eta Medikuen Estatutu propioa eskatzen dituzte.
Lehen Mailako Arreta: oinarri ahultzen ari dena
Lehen Mailako Arreta kolokan dagoela diote, egiturazko erreforma sakona behar duela azpimarratuz.
Euskadiko Lehen Arreta plataforma duela zazpi urte desagertu zen Osakidetza-rekin izandako negoziazioen ondoren, eta ordutik arazoak larriagotu baino ez dira egin.
Arrazoi nagusiak hauek dira:
- Ordezkapenen falta (mediku batek 2 edo 3 kontsulta aldi berean hartzea)
- Kontrolik gabeko agenda saturatuak
- Medikua idazkari bihurtzen duen burokratizazioa
- Prestakuntza jarraitua gauetan eta asteburuetan
- Itxaron-zerrendetan oinarritutako ebaluazio kuantitatiboa, kalitatea kontuan hartu gabe
Emaitza: narriadura estrukturala.
BAME eta prekaritatea: bokazioa ala gehiegikeria?
2025ean, Familia Medikuntzako ia 300 BAME plaza hutsik geratu dira.
Bokazio faltaz hitz egiten dela salatzen dute, baina ez dela aipatzen BAME baten soldata gutxieneko soldatatik 100 euro ingurura baino ez dela igotzen.
Biziraun ahal izateko, guardiak hartu behar izaten dituzte, bigarren lan ezkutu gisa.Esklabotza bokazioz mozorrotuta.
Egiturazko tratu txarra normalizatuta.
Guardiak: gatazkaren erdigunea
Bereiki ospitale-arretan:
- 55 urtera arte derrigorrezkoak
- Ohiko lan-ordua baino okerrago ordainduak
- Erretiroan ez dira zenbatzen
- Atseden nahikorik gabe
- “Zerbitzuaren beharrak” aitzakiapean, praktikan mugagabeak
Guardiarik gabe, mediku askok ezingo lukete ekonomikoki iraun.
Erasoak eta prestakuntzaren ahultzea
2024an eraso kopuru errekorra izan da: Euskadin, 10 ordutik behin mediku bati eraso egiten zaio.
Neurri sendoen falta salatzen dute, baita intrusismo profesionala eta espezializazioan inprobisazioa ere. BAME sistema espezializazio medikoaren oinarri izan behar dela gogorarazten dute.
Hizkuntzaren aldaketak ereduaren aldaketa islatzen du
Medikuek azpimarratzen dute gizartea ohartu gabe hitzek errealitatea aldatu dutela.
| Lehen | Orain |
|---|---|
| Medikua | Kudeatzailea |
| Medikuntza | Ekonomia |
| Pazientea | Bezeroa |
| Aitortza | Mespretxua |
| Larrialdia | Etengabeko Arreta Gunea (EAG) |
| Publikoa | Pribatua |
Kudeatzaileak ordezkatu du medikua. Pazientea bezero bihurtu da. Eta osasun publikoa, pixkanaka, pribatu bilakatzen ari da.
Ohartarazten dute:
Kalitatezko Osasun Publikorik gabe, denok gaude arriskuan.
Eta amaieran dei egiten dute:
Borroka dezagun. Medikuen Estatutu propio baten alde. Bata eta Balioa.
TESTUINGURUA: Bi gobernu, gatazka bera
Gatazka Euskal Herri osora hedatu da.
Nafarroan, medikuen sindikatuak greba-deialdiak egin ditu otsailetik ekainera. 1.100 mediku baino gehiagok gutun irekia sinatu dute aldaketa errealik ezean osasun publikoa desagertzeko arriskuan dagoela ohartaraziz. María Chivite buru duen gobernuak ez du haiekin bildu.
EAEn ere antzeko egoera bizi da. Azken greba-deialdiko lehen egunetan:
- 10.000 Lehen Mailako Arretako kontsulta baino gehiago bertan behera
- Ia 3.000 pediatria-kontsulta eten
Zenbaki bakoitzaren atzean, arreta jaso ez duen pertsona bat dago.
Medikuak badakite. Pazienteek pairatzen dute. Eta osasun pribatuak hazten jarraitzen du.
Azpiko errealitatea: osasun pribatuaren hazkundea
Medikuak eta pazienteak narriadura pairatzen ari diren bitartean, osasun pribatua hazten ari da.
Ez da kasualitatea.
Sistema publikoak ematen ez duen kontsulta bakoitza, norbaitek pribatuan ordaintzen duen kontsulta bat da.
Osasun publikoaren hustutzea ez da zori hutsa. Urteetan hartutako erabaki politikoen ondorioa da.
Medikuek badakite.
Pazienteek sufritzen dute.
Eta negozioa egiten dutenek eskertzen dute.
Euskadiko Medikuen Sindikatuak eta Nafarroako Medikuen Sindikatuak bidalitako testuetan oinarrituta landua.