Demokraziak betoa jartzen duenean: herritarrak isiltzearen prezioa

Pentsioen eta Gutxieneko Soldataren HELei uko egiteak boterearen benetako lehentasunak agerian uzten ditu

Hitzaurrea

Egileak argiro biluzten ditu demokrazia aldarrikatzen duen sistema baten kontraesanak, benetako parte-hartzeari ateak ixten dizkion bitartean. Herri Ekimen Legegileei jarritako betoa interes ekonomikoak babesteko nahita egindako estrategia bati erantzuten dion aztertzen du. Bere jarrera irmoa da: pentsio eredu publiko duin bat defendatzen du pribatizazio neoliberalaren aurrean, eta gizartearen mobilizazioa aldarrikatzen du eraldaketarako tresna eraginkor bakar gisa. Testu hau erakundeen isiltasuna porrotarekin ez nahasteko deia da.

Pentsioen HEL, Euskal Herrirako Berezko Gutxieneko Soldataren HEL: Estatu-arrazoiengatiko ezezkoa.

Egia deserosoak daude, botere ekonomikoek ilunpean mantentzea nahiago dutenak. Horietako bat pentsioei buruzko agenda erreala da: pixkanaka pribatizatzea, funts publikoak bankuek eta inbertsio-funtsek kudeatutako BGAE bihurtzea, eta pentsio publikoak biziraupen-subsidio huts bihurtzea. Ez da teoria konspiratiboa. Estrategia hori gure begien aurrean zabaltzen da, kontakizuna kontrolatzen duela dakienaren naturaltasunez.

Pentsio publikoek aurrera egin dezaten ahalbidetzeak, modu osagarrian bada ere, pitzadura onartezina ekarriko luke negozio-eredu horretan. Horregatik aktibatzen da makineria guztia: statu quo-a blindatzen duten Estatuaren eskumen esklusiboko legeak, Toledoko Itunaren erregulazio murriztaileak presio sozialak estutzen duenean, ezkerraren ekimen parlamentarioen arbuio sistematikoa, eta herritarren ekimenen aurkako beto iraunkor, erabat antidemokratikoa. Horri gehitu behar zaio BGAEak normalizatzeko bitarteko publiko eta pribatuen erabilera estrategikoa, manipulatutako datuez eta erdi-egiez betetako artikuluak zabaltzen diren bitartean.

Eta gobernuak? Bai Estatuarenak, bai autonomikoek, funtsean, ikuspegi neoliberal hori partekatzen dute.

Egoera horren aurrean, herritarrek eta mugimendu sozialek, sindikatuek, pentsiodunek, feministek, gazteek, argi dugu ezer ez dela oparitzen. Osasuna, pentsioak, zaintzak, etxebizitza, indarkeriarik gabeko bizitza duina izateko eskubidea… dena konkistatzen da. Eta eskura dauden lege-tresna urriak eta, batez ere, mobilizazioa indar eraldatzaile gisa erabiliz konkistatzen da.

Horregatik aurkeztu ziren Pentsiodunen HEL eta HEL, Berezko Gutxieneko Soldata baten truke. Pertsonaz pertsona bildutako milaka sinadura.

Landutako, argudiatutako eta arauzko eskakizun bakoitzera egokitutako proposamenak. Herritarrek beren partea bete zuten. Orain espero nuen bere ordezkariek berea betetzea: entzutea, eztabaidatzea, erabakitzea. Oinarrizkoa, behar den demokrazia batean.

Baina ez. Herri-asmoei betoa jarri zaie, kontenplaziorik gabe. Entzunak izateko eskubidea bezalako oinarrizko zerbait ukatzen zaigu. Eta hau ezin da ondoriorik gabe geratu. Errespeturik gabe ez dago legitimitaterik. Eta zilegitasunik gabe, gobernuak, denak, ordezkatuak izateko arriskuan daude.

Badakite. Horregatik saihesten dute eztabaida. Ez dute argudio sendorik, eta nahiago dute mobilizazioen presioa erditik kendu, isiltasunak nekatu eta etxera bidaliko gaituelakoan. Gizarte-deskontua gaitz txikitzat hartzen dute. Nahiago dute eztabaida publiko baten aurrean jarri baino, hauteskunde batzuetatik hain gertu, non haien argudiorik eza agerian geratuko litzatekeen.

Erabaki horren atzean PSOEren eta EAJren arteko idatzi gabeko itun bat dago. Azken horrek ez du inoiz Euskal Herrirako Babes eta Gizarte Segurantza esparru propio baten aldeko benetako apusturik egin. Gernikako Estatutuan aurreikusitako kudeaketa ekonomikoaren transferentzia erreklamatzearekin bat dator, eta aurrerapen historiko gisa aurkezten du, benetan ezer funtsezkorik aldatzen ez denean: ez du erabakitzeko benetako ahalmenik ematen, ez du kutxa bakarra hausten, ez du eredua eraldatzen.

Pentsioak estatu-arrazoi bihurtu dira. EAJk eta PSOEk Estatuko beste erkidego eta herri batzuentzat aurrekari izan daitekeen edozein eztabaida geldiaraztea adostu dute. HELei jarritako betoa ez da errefusa bakarrik: suebaki bat da.

Norbaitek pentsa lezake horma honen aurrean zentzuzkoena amore ematea dela. Errealitatetik oso urrun. Euskal Herrian badakigu ezer ez dela lortu borrokarik gabe. Estrategiak birpentsatu behar dira, ekintzak dibertsifikatu, HEL horietan idatzita dagoena gauzatzeko beste bide batzuk bilatu. Edukia ez da alde batera uzten. Ibilbidea bakarrik aldatzen du.

Azken hausnarketa

Betoa ez da partidaren amaiera, sistemaren nerbioa ukitzen ari garela baieztatzea baizik. Milaka herritarren sinadurak eztabaidarik gabe gaitzesten direnean, argi geratzen da demokrazia parte-hartzailea botere ekonomikoari eragozpenik sortzen ez dion bitartean bakarrik existitzen dela. Baina historiak erakusten digu ate itxiek leihoak irekitzera behartzen dutela. Eskubide sozialak ez dira eskean ibiltzen: kaleetan, antolaketa kolektiboan eta amore ematea inoiz aukera bat izan ez zelako ziurtasunean konkistatzen dira. Borrokak aurrera jarraitzen du, duintasuna ezin baita negoziatu.

Pentsionistak Aurrera!