EAEko eta Nafarroako milaka abokatuk “lekualdatzeko leihoa” eskatu dute RETAra, Abokatutzaren Mutualitatetik ihes egiteko

Abokatuek hamarkada askotako diskriminazioa salatu dute, EAJk Madrili errua botatzen dion bitartean.

Euskadiko eta Nafarroako abokatuek ahotsa altxatu dute egoera lazgarri bat salatzeko: hainbat hamarkadatan Abokatutzaren Mutualitateari nahitaez kotizatu ondoren, haien pentsioak hain dira miserableak, ezen gehienek ezingo baitute inoiz erretiroa hartu. “Abokatutzaren Mutualitateak eragindakoak” taldeak idazki bat helarazi du, Euskadiko eta Nafarroako milaka abokaturi eragiten dien problematika zehaztuz, eta bi erkidegoetako batek ere ez du egoera sozial larri hori arintzeko osagarririk txikiena ere ezarri.

Mende erdiko diskriminazioa abokatuen aurka

Diskriminazio horren historia 1948an hasi zen, nahitaez atxiki beharreko Abokatutzaren Mutualitatea sortu zenean. 1995era arte, abokatuek diskriminazio nabarmena jasan zuten gainerako herritarrekiko: edozein langilek sistema publikoan (LAAB) kotizatzea aukera zezakeen bitartean, abokatuak erakunde pribatu horri bakarrik kotizatzera behartzen ziren.

1995ean ustez RETA aukeratzeko aukera zabaldu zenean, tranpa ezin hobea zen: sistema aldatu nahi zuten abokatuek Mutualitateari urteetan egindako kotizazio guztiak automatikoki galtzen zituzten, eta diru hori ezin zuten erreskatatu ezta RETAra bideratzeko ere. Gainera, kotizatutako denbora guztia galdu egiten zen, eta ez zen kontuan hartzen etorkizuneko pentsioaren ondorioetarako.

Abokatuen elkargoek, erakunde publiko izateari utzi gabe, aktiboki sustatu zuten mutualitatean jarraitzea, eta sistema pribatu hori gomendatu zieten elkargokide berriei. Politika instituzional horren ondorioz, milaka abokatu “harrapatuta” geratu ziren publikoaren ordezko sistema batean, erretiroa hartzean bakarrik berreskura daitezkeen kautelazko kotizazioekin, baina oinarrizko aurreikuspen-sistema denean pentsio-plan pribatu huts gisa tratatzen dituen fiskalitatearekin.

Errealitate dramatikoa: erretiroa hartu ezin duten abokatuak

Egungo egoera suntsitzailea da: abokatuek egunez egun egiaztatzen dute adineko lankideek ezin dutela erretiroa hartu. Hori egin ahal izateko kalkuluak gero eta irrealagoak dira belaunaldi gazteagoentzat. Hainbat hamarkadatako jardun profesionalaren eta kotizazioaren ondoren, abokatu askok ikusten dute mutualitateko beren pentsioa kotizazio gabeko pentsio bat baino txikiagoa dela, eta horrek lanean jarraitzera behartzen ditu, erretiro duinerako benetako aukerarik gabe.

Errealitate hori bereziki krudela da, kaltetuek azaldu duten bezala, bizitza profesional osoan oinarrizko aurreikuspen-sistema bat zutelakoan kotizatu duen lanbide batentzat, berez erretiroaren behar ekonomikoak asetzeko guztiz desegokia zen finantza-sistema pribatuaren tresna bat elikatzen ari zirenean.

Abokatuek azpimarratu dute ez direla pribilegioak eta prebendak eskatzen ari: soilik eskatzen dute entitate pribatu mutualitate honi hamarkadetan emandako dirua erreskatatu ahal izatea eta sistema publikora bideratu ahal izatea, bere garaian beste kolektibo batzuekin egin zen bezala, hala nola notarioekin eta merkataritza-artekariekin. “Gainerako langileak bezala tratatzea besterik ez dugu eskatzen”, azaldu dute idazkian.

EAJ eta Nafarroako Gobernua: “horiek Madrilen gauzak dira”

Euskadiko eta Nafarroako abokatuentzat sumingarriena arazo sozial larri hau planteatzen dutenean jasotzen duten erantzun instituzionala da.

EAJk, edozein arazo sortzen denean errua Madrili botatzeko estrategia klasikoarekin, “horiek Madrilgo gauzak dira” erantzun besterik ez du egiten, milaka euskal abokaturi eragiten dien egoera bati eskuak garbituz.

Erantzun hori bereziki odoltsua da, beste behin ere jeltzaleen diskurtsoaren hipokresia erakusten duelako: komeni denean, euskal eskumenez eta autogobernurako gaitasunaz ohartarazten dute, baina benetako arazo sozial bat sortzen denean, eta horrek jarduera eskatzen duenean, beti da “Madrilgo kontua”. Non dago euskal autogobernu ospetsua euskal abokatuen pentsioak osatu nahi direnean?

Nafarroan egoera berdin-berdina da: Nafarroako Gobernuak ere ez du inolako osagarririk ezarri egoera lazgarri hau arintzeko. Nafarroako ehunka abokatuk arazo berari aurre egin behar diote, erakundeen erantzunik gabe.

Neurri bakar bat ere ez, euro osagarri bakar bat ere ez, ezta laguntza-planik ere. Bai Euskadin, bai Nafarroan, erakunde autonomikoek distira egin dute, hamarkadetan zehar kotizatu duten milaka profesionali eragiten dien arazo baten aurrean ez daudelako.

#J2 mugimendua: abokatuek nahikoa dela diotenean

Estatu osoko milaka abokatu, erakundeen babesgabetasun-egoera horrekin nazkatuta, #J2 mugimenduan antolatu dira (irakurri “izorratuak”) beste profesional liberal batzuekin batera, hala nola prokuradoreak, arkitektoak, aparejadoreak, ingeniariak, kudeatzaile administratiboak eta kimikoak. Baina abokatuak dira aldarrikapen horren buru, kolektibo ugariena eta diskriminazio hori jasaten denbora gehien daramana baitira.

#J2 mugimenduko abokatuek hiru aldarrikapen argi eta zuzen aurkeztu dituzte:

• 1. LAABera lekualdatzeko leihoa: Abokatuek borondatezko aukera eskatzen dute mutualitateari egindako ekarpen guztiak berreskuratzeko, LAABera bideratuta, mutualitatean kotizatutako urte guztiak zenbatuz (antzinatasuna eta lan-bizitza aitortzea) eta metatutako kapitala sistema publikoaren kotizazio-oinarri bihurtuz. Oraindik erretiro-adina lortu ez duten letraduak LAABen bidez kotizatuko lirateke urteak osatzeko, eta erretiro-adinean daudenak, berriz, zuzenean pasatuko lirateke pentsio publikoa kobratzera.

• 2. Hobekuntza fiskalak erretiroan: Mutualitatean jarraitzen duten abokatuentzat, haien prestazioek ez dezatela pentsio-plan pribatu gisa ordaindu zerga, erretiroko oinarrizko pentsioaren funtzioa betetzen baitute. Kasu gehienetan metatutako zenbatekoak urriak dira, eta hileko errentak oso txikiak dira; beraz, ez da bidezkoa gaineko zergak ordaintzea.

• 3. Erretiro-jardun profesionalaren bateragarritasuna: Abokatuen pentsioak oso eskasak izango direnez, bai mutualitatearen bidez, bai LAABen bidez, erretiro partziala eta abokatutzaren jardunari eustea bateragarri egiteko aukera arautu behar da.

Berehalako konponbidea eskatzen duen premiazko gizarte-arazoa

Abokatuek azpimarratu dutenez, gizarte-arazo hori hainbat hamarkadatako lege-diskriminaziotik eta arau-aldaketetatik sortu da, eta haien egoera okertu baino ez da egin. “Ez da alde batera utzi behar, ez ezkutatu, ez adabakiak jarri behar”, azaldu dute idazkian, “atzerapenik gabe eta premiaz jorratu behar da”.

Estatuak ez ditu behar bezala babestu, eta are diskriminatu ere egin ditu, nahitaez kotizazioa mutualitatearen bidez bakarrik ezarriz eta, ondoren, sistema pribatu horren aldeko aukera sustatuz. Babes- eta kontrol-mekanismoek huts handia egin dute, eta are gehiago kaltetu dituzten lege-erreformak egin dira.

Egungo egoera da milaka abokatu harrapatuta geratu direla erretiroaren behar ekonomikoak asetzeko guztiz desegokia den finantza-sistemaren tresna baten ondorioz. Bien bitartean, EAJk Madrili errua botatzeko kantinelarekin jarraitzen du, eta Nafarroako Gobernua ez dago.

Euskadin eta Nafarroan erantzunik ez egotea bereziki larria da, erakusten baitu ez euskal ustezko autogobernuak ez Nafarroako autonomiak ez dutela ezertarako balio herritarren benetako arazoak konpondu nahi direnean. Errazagoa da errua Madrili botatzea, erantzukizunak hartzea eta konponbideak bilatzea baino.

EAEko eta Nafarroako abokatuek ez dute pribilegiorik eskatzen, justizia eta beste kolektibo batzuei eman zitzaien tratu bera besterik ez. Erakunde autonomikoek beste aldera begiratzen jarraitzen duten bitartean, milaka abokatuk erretiroa hartzeko aukerarik gabeko etorkizun bati egin behar diote aurre, hainbat hamarkadatako jardun profesionalaren ondoren.

PENTSIO DUINAK GUZTIONTZAT, BAITA ABOKATUENTZAT ERE!