Faxismoa babestuta eta duintasuna atxilotuta dagoenean

Puntu eta jarrai

Hamarkadak daramatzagu kaleak betetzen. Gaurgeroako eta Euskal Herri osoko pentsiodunek ondo ezagutzen dugu errituala: baimenak eskatu, ibilbideak zehaztu, kontsignak zehaztu, pankartak zerrendatu. Badakigu baldintza burokratiko bakoitza betetzen ez badugu, isunek euria egingo digutela. Ezarritako ordenaren arduradunek kontrolpean eduki behar gaituzte. Ez da izango sistema publikoa indar handiegiz defendatzea, abandonatuko ez gaituzten zaintzak eskatzea, lan-bizitza oso bat aitortzen duten bidezko pentsioak eskatzea. Bidezkoa dena defendatzeko, baimena eskatu behar da lehenik. Horrela funtzionatzen du zure demokraziak.

Baina urriaren 12an, igandean, guk mobilizazio bakoitzerako paperak pilatzen genituen bitartean, Falange Españolak bere ikurrak Gasteizko Probintzia plazan zehar paseatu zituen. Falangista talde bat banderekin, megafonoekin eta Eguzkiaren Aurpegia hiriaren bihotzean. Eta ehunka gazte hurbildu zitzaizkienean hemen ongietorriak ez direla esatera, “Alde hemendik, utzi bakean” oihukatu zutenean, haiek jaso zituzten karga polizialak. Hemeretzi atxiloketa. Hemeretzi pertsona desordena publikoak egotzita, inoiz normalizatu beharko ez litzatekeena normalizatzeari uko egiteagatik.

Nork eman du baimen hori? Nork erabaki zuen Gasteizen, 2025ean, “Espainiaren batasuna ez da bozkatzen, ezta negoziatzen ere” goiburua zuen ekitaldi bat egitea? Nork erabaki zuen herri gisa bizi garela ukatzen dutenek poliziaren babesa merezi dutela, duintasun antifaxista defendatzen dugunok borrakadak merezi ditugun bitartean?

Guk, bizitza osoa eman baitugu kolektiboa eraikitzen, zaintzen eta sostengatzen, ondo ezagutzen dugu tranpa hori. Badakigu aitortzen botereak noiz babesten duen bere burua erasotzen eta kriminalizatzen duena. Gehiegitan ikusi dugu nola zuritzen den gorroto-diskurtsoa, nola jartzen den maila berean erasotzen duena eta aurre egiten diona. Aurreratu digute: komunikabideek distantziakidetasun-lana egingo dute, alkateren bat Guardia Zibilaren ekitaldietara joango da falangistak beren hirian zehar dabiltzanean, ordena defendatzen dutela diotenek babestuta.

Baina zer agindu da antifaxistak atxilotu eta faxistak eskoltatzen dituena? Zer bake da “faxistak ez dira ongi etorriak” oihukatzen dutenei diktadurak ospatzen dituzten ereserkiak zabaltzen dizkien bake hori?

Eta are larriagoa: Ricardo Ituarte Segurtasun sailburuordearen adierazpenak, istiluak “oso larritzat” jo eta “faxista talde batek deitutako elkarretaratze batek, zoritxarrez, bilatzen ari zirena aurkitu duela, euskal faxisten erantzuna” esanez. Horrela, gorritu gabe, Cara al Sol abesten dutenak eta hemen ongietorriak ez direla oihukatu dietenak parekatzen ditu. “Euskal faxistak” deitu die Gasteizen duintasuna defendatu zutenei, eta “ertzainen lana” goraipatu du, herritar antifaxisten aurka egin baitzuten.

Zer jarrera hartu du Eusko Jaurlaritzak? Faxismoa onartu besterik egiten ez duen ustezko zentro batean kokatu nahi duzu zeure burua? Ez dagoelako zentro posiblerik erasotzen duenaren eta defendatzen duenaren artean. Ituartek “erradikalez” eta “iraganeko denborez” hitz egiten du faxismoari ezetz esan ziotenei buruz, Falangeak bere sinboloak gure plazetan paseatzeko baimenak ematen dituen bitartean. Nor da benetan faxista hemen? Ereserki frankistak kantatzen dituena ala instituzioetatik horiek kantatzea babesten duena? Sailburuordea agian gorri-gorriko beste bat izango da, borreroak zuritzen dituzten bitartean erresistentzia beti kriminalizatu dutenen kutsua baitu.

Zaurien eta atxilotuen artean oinezko herritarrak, erretiratuak, gazteak eta amak daude. Bere hirian faxismoari ezetz esan zion jendea.

Gu ez gaituzte engainatzen. Badakigu bereizten zapaltzailearen indarkeria eta zapaldua izateari uko egiten dionaren erresistentzia. Badakigu faxismoa gure plazetatik ibiltzen eroso sentitzen denean, bere sinboloak ondoriorik gabe erakuts ditzakeenean, instituzioetako norbaitek bidea erraztea erabaki duelako dela.

Euskal Herriko pentsiodunok ikasi dugu konkistatutako eskubide bakoitza borroka, iraunkortasun eta inoiz amore ez ematearen bidez lortu dela. Horregatik, gaur ozen eta argi diogu: ez dugu onartuko Gasteiz antifaxista, antikoloniala, feminista eta plurala defendatzen dutenak kriminalizatzea. Ez dugu onartuko gazteak atxilotzea guk bizitza osoan arbuiatzen duguna arbuiatzeagatik.

Hemeretzi atxilotuak kargurik gabe uztea exijitzen dugu. Ekintza faxista hori nork baimendu zuen eta zergatik azaltzeko exijitzen dugu. Gorrotoaren diskurtsoa zuritzen duten bitartean erakundeek beste aldera begiratzeari utz diezaiotela exijitzen dugu.

Eta igandean poliziaren babespean faxisten oihuak egin zituzten pertsona horiei Gasteizko neska gazteek oihukatu zutena gogorarazten diegu: hemen ez zarete ongi etorriak. Ez gaur, ez bihar, ez inoiz. Izan ere, guk, bizitza eraikitzen eman dugunok, ez dugu utziko zuek suntsitzen hainbeste kostatu zitzaiguna.

Gasteiz gurea da. Euskal Herria gurea da. Eta antifaxista izaten jarraituko du, hala ere.