Gaixotasuna ala zahartze normala?
Puntu eta jarrai
Ekialdeko mediku batek zahartzeari buruz duen esperientzia hain modu argi eta eskuragarrian partekatzen du, ezen garrantzitsua iruditu baitzaigu testua zabaltzea. Ez egia bakar gisa, baizik eta bizitzaren etapa horri beste ikuspegi batetik begiratzeko gonbidapen gisa. Artikulu hau hausnarketa partekatu horren emaitza da.
Gaixotasun asko ez dira gaixotasunak, zahartze normala baizik. Ospitaleko mediku batek aholku hauek ematen dizkie adinekoei:
Ez zaude gaixorik, zahartzen ari zara. Zure ustez gaixotasunak diren gaixotasun asko ez dira hala, zure gorputza zahartzen ari den seinale baizik.
Zahartze-seinaleak, ez gaixotasunak:
1. Memoria txarra ez da Alzheimerra, zure garunaren autobabeserako mekanismoa baizik. Garunaren zahartzea da, ez gaixotasun bat. Giltzak non jarri dituzun ahazten baduzu, baina zuk zeuk aurkitu ditzakezu, EZ da dementzia.
2. Astiro ibiltzea eta hanka eta oin ezegonkorrak izatea ez da paralisia, gihar-endekapena baizik. Konponbidea EZ da sendagaiak hartzea, mugitzea baizik.
3. Insomnioa ez da gaixotasun bat, zure garuna bere erritmoa doitzen ari da. Aldaketa bat da loaren egituran. Ez hartu lokarririk diskriminaziorik gabe. Lo egiteko pilulen epe luzeko mendekotasunak areagotu egiten du erortzeko arriskua, narriadura kognitiboa eta abar. Lo egiteko pastillarik onena egunez eguzki gehiago hartzea eta ordutegi erregular bat mantentzea da.
4. Gorputzeko minak ez dira erreumatismoa, nerbio-zahartzearen aurkako erreakzio normala baizik.
5. Oinazeak nonahi. Adineko askok esaten dute: “Besoetan eta hanketan min dut nonahi. Erreumatismoa ala hezur-hiperplasia da?”. Hezurrak lasaitu eta argaldu egiten dira, baina “gorputzeko minaren” %99 ez da gaixotasun bat, nerbio-eroapen motel bat baizik, eta horrek areagotu egiten du. Sentsibilizazio zentrala esaten zaio horri, zahartzean ohikoa den aldaketa fisiologikoa. Ariketa sendabidea da, ez sendagaiak.
6. Kolesterola. Adineko pertsonek kolesterol-maila zertxobait altuagoak dituzte, gehiago bizi izan direlako. Kolesterola hormonak eta zelula-mintzak sintetizatzeko lehengaia da. Maila baxuegiak erraz murriztu dezake immunitatea. Adineko pertsonen presio arterialerako jarraibideak < 150/90 mmHg dira, eta ez gazteentzako estandarra < 140/90. Ez dezagun zahartzea gaixotasun gisa tratatu.
7. Zahartzea ez da gaixotasuna, beharrezko bidea baizik.
Hitz batzuk adinekoentzat eta haien familientzat:
Lehenik eta behin, gogora dezagun eragozpen guztiak EZ direla gaixotasunak.
Bigarrenik, ez zaitez beldurtu azterketa fisikoaren txostenarekin eta ez utzi publizitatearekin engainatzen.
Hirugarrenik, seme-alabentzat garrantzitsuena ez da gurasoak ospitalera bakarrik eramatea, baizik eta paseatzera, eguzkia hartzera, jatera, hitz egitera eta konektatzera laguntzea.
Zahartzea ez da etsaia. Bizitzeko beste modu bat da… Baina geldialdia bai! Egon aktibo eta konektatuta.
Bizitzaren etapak
Brasilgo onkologoak bizi-etapen ikuspegi hau proposatzen du:
- Adin ertaina 50 urterekin hasten da eta 70 urterekin amaitu beharko luke.
- Urrezko aroa 70eko hamarkadan hasten da eta 80ko hamarkadan amaitzen.
- Zahartzaroa 80ko hamarkadan hasten da eta 90ekoan amaitzen.
- Bizitza-luzetasuna 90eko hamarkadan hasten da eta bizitzaren amaieraraino heda daiteke.
Adineko pertsona baten arazo nagusia bakardadea da. Normalean, ezkontideak ez dira elkarrekin hiltzen, norbait lehenago joaten da. Horregatik da hain garrantzitsua lagunekin kontaktua ez galtzea, maiz elkartzea eta komunikatzea, zure seme-alabentzat eta bilobentzat zama ez bihurtzeko, ziur asko inoiz ez baitizute esango.
Funtsezko gomendioa:
Ez galdu zure bizitzaren kontrola. Horrek esan nahi du erabakitzea noiz eta norekin irten, zer jan, nola jantzi, nori deitu, zer ordutan lo egin, zer irakurri, zer dibertitu, zer erosi, non bizi.
Izan ere, gauza horiek guztiak askatasunez eta zeure kabuz egin ezin badituzu, zama bihurtuko zara besteentzat. Horretarako, pentsio nahikoa eta duina behar da.
Egunerokotasunerako gogoetak
Zoriona, sarritan, gauza sinple batean datza: inori ezer ez galdatzean. Itxaroteak estutasuna sortzen du beti. Arazoak ez dira betierekoak; beti dute konponbidea. Gure arazoen errudun garela sinestarazi nahi digute. Sendabiderik ez duen gauza bakarra heriotza da.
Erreakzionatu aurretik… hartu arnasa sakon.
Hitz egin aurretik… entzun.
Kritikatu aurretik… begiratu zeure burua.
Idatzi aurretik… pentsatu arretaz.
Eraso baino lehen… entregatu.
Hil aurretik… bizi ezazu ahal duzun bizitzarik ederrena!
Harremanik onena ez da pertsona ezin hobearekin, baizik eta ahalik eta modu interesgarrienean eta ederrenean bizitzen ikasi duen eta ikasten ari den norbaitekin. Besteen akatsak ikusten ditu… baina haien bertuteak ere miresten eta goresten ditu.
Zoriontsu izan nahi baduzu, egin zoriontsu beste norbait. Zerbait nahi baduzu, eman zerbait zeure buruaz. Jende on, zintzo, errebelde, atsegin eta interesgarriaz inguratuta egon, eta horietako bat izan.
Gogoratu, une zailetan, malkoak begietan dituzula ere, altxa eta irribarre batekin esan: “Dena ondo dago, mundua aldatzen ari gara eta”.