Puntu eta jarrai

Gaurgeroa 24 Korrikari gehitu zaio: borrokak ez du erretiratzeko adinik

Memoria korrika jartzen denean

2026ko martxoaren 19an, 24. Korrika Atharratzetik abiatuko denean Bilbora martxoaren 29an heltzeko, milaka pertsona izango gara berriro ere herri hau bizirik dagoela erakutsiko dugunak. Eta bere hizkuntza ere bai.

Euskara garelako. Euskara gara. Eta hizkuntzarik gabe ez dago aberririk.

Hau da inperioei bizirik iraun zion hizkuntza baten historia, erresistentzia mobilizazio bihurtu zuen AEKrena, eta bide honen pauso bakoitza bizi izan dugunon konpromisoarena. Gaurgeroatik, Euskal Herriko erretiratuak eta pentsiodunon plataformatik, lasterketa honetara batu nahi dugu, guretzat baita. Korrika ez baita gazteena bakarrik. Sinisteari utzi ez diogun guztion da.

Euskara: Europako ahots zaharra

Erroma baino lehen, mugen aurretik, estatuak baino lehen, euskara zegoen jadanik. Kontinentean bizirik dagoen hizkuntza aurreindoeuropar bakarra da, gainerako guztiak, iberiera, etruskera, liguriera, tartesiera, desagertu zirenean iraun zuen mirariren historikoa.

Iraun zuen belaunaldiz belaunaldi, lurralde honetako emakume eta gizonek abandonatzea ukatu zutelako.

Erromak latina botere eta administraziorako ezarri zuenean, euskara eguneroko bizitzan, etxean, komunitatean geratu zen. Horrela jaio zen hizkuntza propioaren eta boterearen hizkuntzaren arteko bereizketa, geroago erdara izendatuko genuena.

Erdara: bestea izendatzea guretik

Erdara ez da iraina. Atzerriko hizkuntzak izendatzeko gure modua da: gaztelania, frantsesa, euskara ez den edozein. Ez du axola estatua edo boterea. Erdara gurea ez dena da.

Mendez mende, euskara herriko hizkuntza izan zen. Erdarek, Eliza, administrazio, kanpoko merkataritzako hizkuntzak. Baina baserrietako, plazetako, sukaldetako, soroetako eta itsasoetako euskaraz bizi zen.

Estatu modernoek hori amaitu behar zuela erabaki zuten arte.

Persekuzioa: hitz egitea delitu bihurtzen denean

XIX. mendeko estatu-nazioekin, euskara gutxitutik jazarritara pasa zen. Lehenik mespretxua: nekazarien hizkuntza, atzerapen sinboloa. Gero baztertzea: eskolatik kanpo, administraziotik, espazio publikotik.

Eta diktadura iritsi zen.

Frankismoaren berrogei urte. Euskaraz eskoletan hitz egitea zigorra esan nahi zuen. Irakastea, klandestinitatea. Milaka neska-mutiko jota, umiliatuak, amonamak hizkuntzan lotsatzera behartuta.

Gutako askok bizi izan genuen. Beldurra sentitu genuen. Haserrea irentsi genuen. Ahotik hizkuntza ateratzen saiatu zirela ikusi genuen.

Baina ez zen hil. Hiltzen uztea ukatu zutenak baitzeuden.

AEK: dena aldatu zuen militantzia

Diktadura betean, euskara debekatuta zegoenean, lehen alfabetatze klandestinoak jaio ziren. Emakumeak eta gizonak sotoan irakasten, baliabiderik gabe, arrisku osoarekin.

Handik jaio zen AEK 1976an. Ez zuen estatuaren baimenik itxaron. Ez zuen limosnaren instituzionala eskatu. Herritik jaio zen, herriarentzat.

Beren hizkuntzan inoiz irakurri ezin izan zuten helduen alfabetatzea. Lapurtua berreskuratu zutenen euskalduntzea. Egunez langileen gaueko klaseak.

Eta egin zuten zainduta, mehatxatuta, euskara modu herrikoian eta masiboan irakasteagatik “arazo vasco” bezala seinalatuta. Autonomia, herri antolakuntza, gure tresnak baimenik gabe eraiki genezakeela erakustea gogait zitzaielako.

AEK jazarri egin zuten. Baina ez zen gelditu.

1980: Korrika sortzen da

Erresistentziko klima hartan, AEKk ideia sinple eta erradikala izan zuen: lasterketa herritar bat, etengabea gau eta egun, Euskal Herri osoa zeharkatuko zuena. Herritik herrira, gelditu gabe. Zazpi probintziak konektatuz. Estatu mugen bidez banandutako lurraldeakkonektatuz.

Korrika jaio zen:

• Euskara espazio publikoan ikusgarri egiteko
• Bere irakaskuntzarako funtsak biltzeko
• Euskal Herria administrazio banaketez haindiko batzeko

Lehen Korrika kolektiboki ausardia ekintza izan zen. Milaka pertsona korrika atera ziren trantsizioan, beldurra gorputzean eta errepresioa erreala zenean.

Agintariek zaindu, zalantzan jarri, kriminalizatu nahi izan zuten. Baina ezin izan zuten gelditu. Korrika herritarrentzat zen.

Urteekin hazi zen Europan hizkuntza baten aldeko mobilizazio herritarrik handiena bihurtu zen arte. Susmopeko izatetik jaira igarotzea lortu zuen. Baina ez zuen inoiz aldarrikapen izateari utzi.

Euskal Herria: zazpi probintzia, hizkuntza bat, herri bat

Euskara ez da hizkuntza bat bakarrik. Gure identitatea da. Zazpi probintziekin batera, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoa, euskarak herri gisa definitzen gaitu.

Ez gara euskaldunak lurralde batean bizi garelako. Gara memoria, kultura, mundua izendatzeko modu bat partekatzen dugulako. Eta modu hori euskara deitzen da.

Euskara defendatzea gure existentzia herri bezala defendatzea da. Homogeneizazioari erresistitzea da. Gara nahi ditugun horiek izateko eskubidea dugula esatea da, gure alabei gure amonamak guri transmititu zigutena transmititzea.

Hizkuntzarik gabe ez dago aberririk. Eta aberririk gabe, ez dago duintasunik.

Korrika 24: martxoaren 19tik 29ra, 2026

24. Korrika Atharratzetik abiatuko da martxoaren 19an 15:30etan eta Bilbora iritsiko da martxoaren 29an.

2.175 kilometro egingo ditu, 3.436 erloju puntu zeharkatuko ditu eta 460 herri eta hiritan igaroko da: Maule, Donibane Garazi, Iruñea, Baiona, Donostia, Gasteiz… Zazpi probintziak zeharkatuko ditu. Inoiz banandu behar ez zena batuko du. Ikusi ibilbide osoa.

Leloa argia da: Euskara gara.

Ez da baieztapen bat. Konstatazio bat da. Hitz egiten dugun hizkuntza, transmititzen dugun memoria, errenditu ez den erresistentzia gara.

Gaurgeroa: memoria mugimenduan

Gutako askok bide honen etapa bakoitza bizi izan dugu. Jaio ginen euskaraz hitz egitea zigorra zenean. Ezarritako isilpean hazi ginen. Klandestinitatean borrokatu ginen. AEK sortzen ikusi genuen. Lehen Korrikak korritu genituen beldurrak gelditzen ez gintuen.

Eta orain, erretiroan, hemen jarraitzen dugu. Euskararen aldeko borroka ez baitu erretiro adinik.

Gaurgeroa errenditu ez garenak gara. Hizkuntzarik gabe aberririk ez dagoela dakigunak. Korrika erresistentzia, memoria, duintasun kolektiboa dela ulertzen dugunak.

Horregatik, igaroko den herri eta hiri guztietan egongo gara. Txaloka, animatzen, lagunduz. Batzuk etapa bat korrituko dute, konpromisoak urteez ez baitu ulertzen.

Deia korrikalairi guztiei

Beren bizitza hizkuntzari eskaini zioten lagunakil ikusi ditugu. Euskaraz hitz egiten duten bilobak hazi ditugun ikusi dugu, guk ezagutzen genuen terrorik gabe.

Gaurgeroatik esan nahi dizuegu:

Korrika egin jadanik ez direnengatik. Irakasle klandestinoengatik. Isilik erresistitu zuten amonamaengatik. Beren hizkuntzan hitz egiteagatik zigortutako neska-mutilengatik.

Korrika egin gaudenengatik. Sinisteari jarraitzen diogun erretiratuengatik. Hizkuntza aberria dela dakigunengatik.

Korrika egin etorriko direnengatik. Beldurrik gabe euskaraz hitz egingo duten bilobengatik. Desagertu nahi ez duen herriarengatik.

Animoak korrikalarai guztiei! Atharratzetik Bilbora, kilometro bakoitza erresistentzia da. Pauso bakoitza, garaipena. Testigantza bakoitza, etorkizuneko hazia.

Bat egin Korrikarekin.

AEKri aitortza

AEKrik gabe ez ginateke hemen egongo. Ez zuen baimenik itxaron. Ez zuen diru-laguntzarik eskatu. Jardun zuen. Antolatu zuen. Irakatsi zuen. Erresistitu zuen.

Hizkuntza bat irakastera jazarria izan zen. Herria antolatzeagatik zainduta. Hizkuntza propioa ikasteko eskubidea bermatzeagatik kriminalizatuta.

Eta euskararen aldeko mugimendu herritarraren bizkarrezur bihurtu zen. Bere militantzia, ausardia eta lan etengaberik gabe, gaur daukaguna ez genuke izango.

Korrika sinboloa da. AEK motorra da.

Gaurgerotik, askok euskara AEKren geletan ikasi genuen, bere programetan irakatsi genuen, bere lerretan militatu genuen arriskua esan nahi zuenean.

Eskerrik asko, AEK. Errenditu ez zarelako eskerrik asko. Hizkuntza botere herritarra dela irakastearren. Erresistentzia mobilizazio bihurtzeagatik.

Gu ere bai, Euskara gara

Gaurgerotik, leloa geure egiten dugu: Euskara gara.

Gu ere euskara gara.

Gordetzen dugun memorian gara. Mantentzen dugun konpromisoan. Klaudikatu ez duen erresistentzian.

Pauso bakoitza bizi eta jasan dugu. Askatasun linguistikoaren prezioa ezagutzen dugu. Geurea defendatzearen kostua dakigu.

Eta horregatik, han egongo gara.

Herri bakoitzean. Hiri bakoitzean. Txaloka, animatzen, lagunduz. Batzuk korrituko dute. Beste batzuk ibiliko dira. Denak bertan izango gara.

Martxoaren 19tik 29ra, Euskal Herria berriro korrika egingo du. Eta gu, Gaurgeroko erretiratuak eta pentsiodunak, berarekin korrituko dugu.

Ondorioa: korritu, ahaztu ez dezagun

Korrika ez da lasterketa bat bakarrik. Memoria da. Oihu kolektiboa. Herria garela, hizkuntza dugula, eskubidea dugula baieztatzen dugula.

Atzean AEK dago. Militantea, jazarria, nekaezina. Erresistentzia mobilizazio, isilpea hitz, beldurra itxaropen bihurtzen.

Atzean euskara defendatu dugu guztion belaunaldiak gaude. Zigortutako neska-mutilak. Erretiratu borrokalariak. Memoriaren transmititzaileak.

Badaude liburu ofizialetan idazten ez diren balentriak. Baina korrituz egiten dira. Oihuka. Transmitituz.

Gora euskara.

Gora AEK.

Gora Korrika.

Euskara gara. Denak. Beti.

---

Informazio gehiago

• Korrika 24: korrika.eus
• AEK: aek.eus