Gutxieneko soldatak eta gutxieneko pentsio justu eta nahikotasun mailakoak: apirilaren 5eko mobilizazioen arrazoiak
Sinatzaileek — Ana Mezo Basaras, Mikel De La Fuente Lavin, José Arturo Val del Olmo eta Maria Serrano Michelena — apirilaren 5eko mobilizazioen arrazoiak azaldu dituzte: pentsio eta soldata minimo bidezkoak, LHE historiko bati emandako babesa (110.000 sinadura) eta patronalak LGS hobetzeari emandako arbuioa.
Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren (EHPM) ekimenez, datorren apirilaren 5ean mobilizazioak egingo dira EAEko lau hiriburuetan, gutxieneko soldatak eta gutxieneko pentsio justu eta nahikotasun mailakoak aldarrikatzeko, langile eta pentsiodun guztiei bizi baldintza duinak izatea bermatzeko, pobreziatik eta prekarietatetik atera daitezen. Mobilizazio horiek erakunde sindikal ia guztien babesa izango dute, bai eta emakumeen, gazteen eta beste herri-sektore batzuetako hainbat gizarte-kolektiborena ere.
HELa Gizarte Segurantzako pentsioen osagarri baterako
2023ko lege batean adostutako gutxieneko pentsioen igoerak gutxieneko pentsioak neurri txiki batean baino ez ditu hobetu. Horregatik, EHPMk aurkeztutako HELak proposatzen du Eusko Jaurlaritzak 60 urte edo gehiagoko pentsiodunen Gizarte Segurantzako gutxieneko pentsio guztiak osatzea, bai kotizaziopekoak bai kotizazio gabekoak, LGSren urtero indarrean dagoen zenbatekora arte (2025ean, 1.184 euro, 14 ordainsaritan). Eta EAEn gutxieneko soldata Espainiako Estatuarena baino zenbateko handiagoa onartzen bada, bera izango dela osagarrirako erreferentziatzat hartuko dena.
Gainera, HEL honek prestazio hori eskuratzeko murrizketak gainditzeko funtsezko bi elementu biltzen ditu: 1) pentsiodunak ez direla berriro lan-merkatuan sartuko, eta, beraz, osagarria eskuratzeko errenta- eta ondare-baldintzak modu indibidualizatuan finkatuko direla, eta ez bizikidetza-unitatearen arabera, Gizarte Segurantzak gutxieneko pentsioetarako egiten duen bezala, eta 2) osagarria euskal administrazio publikoak ofizioz ematea, horretarako behar diren datu guztiak baititu. Horretarako, beharrezkoa da diru-sarrerak osatzeko euskal sistema bat ezartzea, Diru Sarrerak Bermatzeko Errentatik bereizia, nahiz eta sistema hori modu osagarrian aplikatu.
Nahiz eta orain arte mugimendu pentsiodunak ez duen lortu gutxieneko pentsioak behar bezala duintzeko eta/edo euskal erakundeek pentsio horiek osatzea beharrezkoa den bezala hobetzeko helburu hori, argi dago gure borrokak lagundu duela Estatuko zein EAEko gobernuek, beren erantzukizunen arabera, genero-arrakala murrizteko, pentsio minimoak, kontributiboak edo ez-kontributiboak gehiago handitzeko eta osagarriak hobetzeko neurriak onartzerakoan presioa jasan dezaten.
Idazki hau egiten denean, HELk 110.000 mila sinadura baino gehiagoren babesa du, EAEko HELen artean inoiz ikusi gabeko kopurua, eta kopuru hori handitu egingo da bilketaren amaierara arte, hau da, maiatzaren 3ra arte. Babes oso garrantzitsu horrek eskatzen du Eusko Jaurlaritzak eta Eusko Legebiltzarrak, herritarren borondate demokratikoarekiko errespetuagatik, HELren tramitazioa, eztabaida eta ebazpena onartzea, beste lege-proiektu arrunt batzuk bezala. Beste gauza bat egitea ulertezina litzateke, eta Euskal Autonomia Erkidegoko Herri Ekimena arautzen duen 10/2016 Legearen espirituaren aurkakoa; izan ere, lege horren zioen azalpenean adierazten da lege horren helburua dela “Eusko Legebiltzarrari dagokion legegintza-funtzioan herritarren parte-hartze handiagoa bultzatzea, erakundeak herritarrengana hurbiltzea eta, oro har, sistema demokratikoaren funtzionamendua hobetzea”.
Gutxieneko soldata duinak
EAEko (CONFEBASK) eta Nafarroako (CEN) patronalek aurrez aurre uko egin diote Espainiako gobernuak 2025rako ezarritako LGSaren zenbatekoa 1.184 euro/hilean gainditzea ahalbidetuko duen gutxieneko soldata negoziatzeari, 2024ko 1.134ekin alderatuta %4,4ko igo delarik. Nahiz eta zifra horrek Europako Gutun Soziala bete gabe jarraitzen duen; izan ere, hura interpretatzeko irizpideak finkatzeaz arduratzen den erakundearen arabera, batez besteko soldataren %60ra iritsi behar du, ezta Espainiako Estatuan ere, baina CEOEk uko egin zion LGS berriari, handiegia zela iritzita. Nahitaezkoa da gutxieneko soldata handiagoa izatea EAEn eta Nafarroan, Estatuan baino batez besteko soldata altuagoetara egokitzea, LGSa ez baita iristen batez besteko soldaten %50era bi lurraldeetan, eta, era berean, bizitza garestiagoa delako, bereziki etxebizitza, eta horrek asko zailtzen du gazteen emantzipazioa.
EHPMek irmoki babesten ditu erakunde sindikalak EAEn eta Nafarroan gutxieneko soldata propioa lortzeko, aldarrikapen justu eta beharrezkotzat jotzen duelako eta gutxieneko pentsioek gutxieneko soldata duinekin lotuta egon behar dutelako. Gutxieneko soldatak eta gutxieneko pentsio txukunak funtsezko elementuak dira genero-arrakalaz amaitzeko, biztanleriaren erdiaren aurka, hau da, emakumeen aurka egiten den bidegabekeria hori, onartezina baita.
Duela 7 urte baino gehiagotik, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua nekaezin ari da borrokan gutxieneko pentsioak eta gutxieneko soldata duin eta nahikotasun mailakoak lortzeko. Apirilaren 5erako, larunbaterako, mobilizazio bateratu, ireki eta pluralak deitu ditu, sindikatuek eta talde sozial ugarik lagunduta. Mobilizazio sozial, pentsiodun, langile eta herrikoi zabaleko lehen erronka da, Euskal Herriko lan eta gizarte arloan tratu txarrak gehien jasaten dituen jendearen bizitza duintzeko, gizartearen gehiengoari dei egiten baitio eta interesatzen baitzaio. Hori dela eta, herritar guztiei dei egiten die Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Iruñean deitutako manifestazioetan parte hartzeko.
Euskal Herria 2025 martxoaren 29
