Herri-klaseek krisi kapitalista eta muga-zergen gatazkak ordaintzen dituzte
Nazioarteko tentsio komertzial gero eta handiagoaren testuinguruan, Jon Fanok AEBk Trumpen administraziopean bultzatutako muga-zergen gatazken azterketa marxista eskaintzen du. Egileak aztertzen du nola merkataritza-eztabaida horiek kapitalismo neoliberal globalizatuaren berezko kontraesanak islatzen dituzten, bai eta mendebaldeko nagusitasunaren gainbehera ere, Txina bezalako botere-bloke berrien gorakadaren aurrean. Fanok argudiatzen du AEBetako politika protekzionistek eta Europar Batasunaren erantzunek azkenean langileei kalte egiten dietela, kapitalaren krisi sistemiko honen benetako ordaintzaile bihurtzen baitira.
Gaur egungo muga-zergen gatazkak, Estatu Batuek eragindakoak, gainprodukzio kapitalista neoliberalaren ereduaren krisiaren adierazpena baino ez dira. Eredu hori ekoizpen ekonomikoaren globalizazioan eta mugarik gabeko hazkundean oinarritzen da, eta mundu mailan merkaturatzen da.
Estatu Batuen eta mendebaldeko munduaren (Europar Batasunaren barruan) nagusitasuna ahuldu egin da azken hamarkadetan, beste bloke sozioekonomiko eta politiko batzuk agertu baitira, bereziki Txina, hegemonia hori gero eta gehiago zalantzan jartzen ari direnak. Horrek kontraesanak eragiten ditu bloke eta sektore kapitalisten artean, eta horietako batzuk, AEB kasu, beren interesak babesten saiatzen ari dira politika protekzionista batekin, globalizazioaren “atzerabiderik gabeko” ekonomiaren garapen positiboaren mantra alde batera utziz.
Estatu Batuak, Trump buru dela, munduko lehen potentzia izaten saiatzen ari dira, eta zor publiko handitik eta merkataritza-balantzaren ahultzetik irtetea bilatzen dute, muga-zergen politika oldarkorrarekin, Bigarren Mundu Gerraren amaieratik nazioartean izan diren merkataritza-harremanak hankaz gora jarriz.
Europarekin egindako muga-zergen negoziazioak Trumpen estrategia oldarkor horren beste kapitulu bat baino ez dira. Eta ez zaizkio gaizki atera, Europaren ahultasuna eta AEBekiko mendekotasuna agerian utziz.
Europako Batzordeak muga-zergen % 15eko karga irentsi die Europako produktu gehienei (orain arte % 0 eta % 5 artekoa zen), eta altzairuaren eta aluminioaren % 50eko muga-zergak mantendu ditu. Era berean, akordioan aurreikusten denez, AEBetako energia fosilen eta ekipamendu militarraren erosketetan 750 parametr000 milioi dolar erabiliko dira, gehi 600 koadro 000 milioi inbertsioetan.
Mendekotasun hori ez da Europar Batasuneko estatu guztien gustukoa izan, ezta hainbat enpresa-talderena ere; izan ere, muga-zergen akordioak ez die guztiei berdin eragiten, eta bakoitzak bere interes propioak eta esklusiboak defendatu nahi ditu. Ez dira harritzekoa Europar Batasuneko, Espainiako Estatuko eta Hego Euskal Herriko hainbat arduradun politikok, taldek edo enpresa-elkartek egindako adierazpen kritikoak edo gaitzespenak.
Muga-zergen akordio horrek eta nazioarteko beste merkataritza-harreman lehiakor batzuek eragina izango dute Europako inflazioan, soldatetan, enpleguan eta gizarte-eskubideetan. Baina horrek ez gaitu eraman behar Trumpen muga-zergen politika oldarkorrak Europar Batasuneko elite politiko eta ekonomikoak eta eredu ekonomiko kapitalista neoliberalaren lehiakortasuna defendatzeko dituen planak defendatzera.
Ezin dugu aipatu gabe utzi Europar Batasuna, edo hura osatzen duten estatuak, orain sufritzen ari direla urte askotan, joan den mendearen erdialdera arte, nazioartean haietako askok ezarri zituzten harreman politiko, komertzial eta kolonialak, 2. Mundu Gerratik aurrera ahuldu zirenak.
Europar Batasunak, bestalde, bere burua berrarmatzea erabaki du, 800.000milioi euro gastatuz, horietako asko AEBetako armamentua erostera bideratuak; lan-eskubideak, pentsioak, eskubide sozialak eta demokratikoak murriztea ezartzen duena; bere burua giza eskubideen defendatzaile aldarrikatzen duena eta mugak jarri eta emigrazioa erreprimitzen duena; Israelek Palestinako herriaren aurka egiten duen politika genozida babesten duena edo horrekin bat datorrena; klima-aldaketari aurre egiteko dituen planak uko egiten edo ahultzen dituena; edo estaturik gabeko nazioen edo herrien autodeterminazio eskubidea onartzen ez duena bere lurraldean, Euskal Herriaren kasuan bezala, eta euskara, katalana eta galiziera Europako erakundeetan erabiltzeko hizkuntza ofizialtzat hartzea ere onartzen ez duena orain arte behintzat
Ezin dugu xantaia hau onartu: Europar Batasuneko elite politiko, ekonomiko edo militarren defentsa defendatu behar dugu, edo gaitz txikitzat hartu behar dugu, AEBk eraso egiten dielako. Enpresen lehiakortasunaren eta Europako sistema ekonomikoaren defentsaren izenean, estatuek baliabide publiko handiak erabiliko dituzte haien sostengu eta bideragarritasunerako, zerbitzu publikoen eta gizartearen gehiengoaren beharrizan sozialen kaltetan. Era berean, soldata-murrizketak, enplegu-murrizketak, errepresioa eta murrizketa demokratikoak, erresistentzia eta erantzun adierazpen ororen aurrean, gai-zerrendan egongo dira.
Euskal Herrian ez gara arazo horietatik kanpo egongo. Dagoeneko ikusten ari gara, bereziki Gasteizko Gobernuak, enpresa eta industria-talde jakin batzuei eusteko finantza-laguntzak eta bestelako laguntzak emateko proposamenak, “lehiakorrak” izan daitezen eta etekin onak lor ditzaten. Mundu mailako merkataritza eta geopolitika panoraman ziurgabetasun esparru baten aurrean gaude, non langileok, pentsiodunek eta gainerako herri sektoreek oso adi egon beharko dugun. Ezin gara krisi eta kontraesan kapitalista honen paganoak izan, eta prest egon behar dugu gure interesak azkazal eta hortzekin defendatzeko, mundua maneiatzen duten elite kapitalisten interesen aurka eta aurka.