“Itxaron-zerrendak, kanporatzeak eta medikurik eza: Pradalesen osasun-kudeaketaren porrota”

Euskal Autonomia Erkidegoako osasun-sistemak aurrekaririk gabeko krisia bizi du, baina adinekoak dira ondorioak gordinen pairatzen dituztenak. Pradaleseko Gobernua kudeaketa aldrebes batean galtzen den bitartean, gure zaharrenek itxaron-zerrenda amaigabeak, familiako medikuen falta eta etengabeko arretaren narriadura kezkagarria dituzte aurrez aurre.

1. Gehien behar dutenak ahazten dituen sistema

Adinekoak dira osasun publikoaren erabiltzaile nagusiak:Lehen mailako arretako kontsulten % 40 – 65 urtetik gorakoei dagokie.

Jarraipenik gabe kronifikatuak: Diabetesa, hipertentsioa edo bihotz-gutxiegitasuna duten pazienteek beren azterketak hilabeteak atzeratzen dituzte sistemaren saturazioagatik.

Gaizki kudeatutako medikazioa: Mailen arteko koordinaziorik ezak tratamendu konplexuetako akatsak eragiten ditu (polikonsultak, polimedikazioa). 

Bitartean, Eusko Jaurlaritzak langileak murriztu eta pazienteak pribatura bideratzen ditu, gure adinekoek hainbeste behar duten luzetasuna apurtuz.

2. Lehen Mailako Arreta: Lehen Oztopoa

Sistemaren sarrerako atea kolapsatuta dago:

Oraindik ez dago autonomiarik agendak antolatzeko, ez dago profesionalak erakartzeko eta fidelizatzeko kontratazio-eredurik, luzetarako izatea helburu duenik. 2022ko Norvegiako ikerketa baten arabera, erreferentziazko mediku bat izateak hilkortasuna % 25-30 artean murriztu dezake.

Gainezka egindako erizaintza:

Adineko askok ezin dituzte oinarrizko sendaketak edo kontrolak egin. Europako batez bestekoaren oso azpitik dauden ratioak, paziente kronikoaren zaintza eta jarraipen aktiboa eta lan komunitarioa zailtzen dituztenak.

EAG (Etengabeko Arreta Guneak) itxita: Guardiako medikurik gabe, zaharrek ospitaleko larrialdietan amaitzen dute, osasun-zentroan konpon daitezkeen arazoengatik.

“Lehen nire medikuak ezagutzen ninduen. Orain joaten naiz eta aldi bakoitzean ezberdin batek artatzen nau. Nola jakingo dute zer behar dudan? “

3. Pribatizazioa: Klinika pribatuetarako diru publikoa

Eusko Jaurlaritzak milioiak gastatzen ditu kirurgiak eta probak pribatura bideratzen. 2025eko aurrekontuaren arabera, aurreikuspena % 6,25eko igoera da; aldiz:

Ez dago gardentasunik itxaron-zerrenden kudeaketan. Urtarrilaren 31n 40.000 pertsona baino gehiago zeuden erresonantzia baten zain, eta behin baino gehiagotan baliogabetu behar izan dute espezialistarekin zuten hitzordua, proba eginda ez zutelako.

“Abandonatutako Lehen Mailako Arreta eta Osasun Mental Medikalizatua: EAJ-PSEk Euskal Osasuna desegin du”

4. Osasun mentala: Ahaztutako Beste gaixotasun Handia

Adinekoen antsietate- eta depresio-arazoak medikalizatu egiten dira laguntza terapeutikorik gabe:

Osasun mentalak okerrera egiten du klase sozialak behera egiten duenean, eta ikasketa-maila apalagoko emakumeen kasuan – 2023ko Euskadiko Osasun Inkesta-

Dementziek ez dute baliabiderik: Beren kasa abandonatutako familiak.

5. Presako alternatibak

1️⃣  Lehen Mailako Arretari lehentasuna ematea: erabakitzeko gaitasunarekin, luzetasunari mesede egingo dion langile-politikarekin.

2️⃣  Zaintza jarraituetan inbertitzea: Prozesu akutuak eta kronikoak zaintzeko eta lan komunitariorako kupoak handitzea erizaintzan.

3️⃣  Gardentasuna: Pribatizazioko gastuaren auditoria publikoa.

4️⃣  Mendekotasun Eraginkorraren Legea: Osasun-zerbitzuak gizarte-zerbitzuei dagozkien zaintzak bere gain har ditzan saihestea.

Ondorioa: Non dago duintasuna?

Euskal osasun publikoa gainbehera doa Pradalesko Gobernuak beste aldera begiratzen duen bitartean. Gure adinekoek, bizitza osoan sistema honi lagundu ziotenek, hilabete batzuk itxaron behar dituzte azterketa bat egiteko edo kontsultatik eratorriak izan behar dute.

Osasun publikoa eskatzen dugu, giza baliabideekin eta hurbilarekin. Denok iritsiko garelako zaharrengana… baina inork ez luke abandonatuta sentitu behar gehien behar duenean.

Noiz arte utziko diegu gure familiek behar duten osasuna murrizten

gaurgeroa.eus