Izenik gabeko atea

1. Atala

Izenik gabeko atea

Iralako kale batean egurrezko ate berde bat dago, bi orriduna, behealdean burdin forjatuzko apaingarri batekin. Ez du kartelik. Ez plakarik, ez errotulurik, ezta barruan zer dagoen adierazten duen ezer ere. Aurretik pasatzen denak beste edozein atari ikusiko du.

Hori ez da ahazte bat. Lekuaren lehen erabakia da.

Ate horren atzean bazkariak eta afariak ematen zaizkie egunero non jan ez duten pertsonei. Espaloitik inork ezin izatea seinalatu nor sartzen den hara, norbaiti eskain dakiokeen zaintza-modurik oinarrizkoena da: ez agerian uztea.

2. Atala

Antonio

Antoniok hartu gintuen. Urte asko daramatza honetan, eta funtzionamendua mila aldiz egin duenaren naturaltasunez azaldu zigun: diskurtsorik gabe, ezer eskatu gabe, bere lanpostua erakusten ari denaren lasaitasunez.

Esan beharra dago Antonio ez dela gizon gaztea. Ohiko kontakizunaren arabera, zaintzaren objektu izatea dagokion adinean dago, eta ez subjektu izatea. Eta, hala ere, hor dago, sukalde industrial batean, eguerdiko txanda antolatzen.

Merezi du horretan gelditzea, adinekoei buruzko eztabaida publikoa ia beti norabide bakarrean doalako: zenbat kostatzen duten, non kokatzen diren, nork artatzen dituen. Gutxitan hitz egiten da besteaz. Gutxitan kontatzen da gizarte honetako zenbat zerbitzuri eusten dien erretiro-adina pasata ere doan lanean jarraitzen duen jendeak, norbaitek egin behar duelako.

3. Atala

Sukaldea

Sukalde profesionala da. Su handiak, bi frijigailu, marmita, hotz-ganberak, altzairu herdoilgaitza eta gauza bakoitza bere lekuan. Ez da inprobisatutako sukalde bat, ezta karitatezko sukalde bat ere: handik ehunka plater ateratzen dira egunero, eta hori ez da borondate onarekin eta lapiko batekin egiten.

Ordutegia neurtuta dago. Bazkariak hamabietatik ordu batera ematen dira, bi txandatan: hamabietan eta hamabi eta erdietan. Afariak zazpietan eta zazpi eta erdietan, bi txandatan ere bai. Udaleko Gizarte Ekintzako Zerbitzuak ematen duen txartel batekin sartzen da. Erretilua hartu, eta lehen platera eta bigarrena daude.

Eta une horretan bada arreta merezi duen xehetasun bat. Duela denbora batetik hona, pertsona bakoitzak nahi duen janari-kopurua aukeratzen du. Kontu logistikoa da —janaria sobera ez dadin eta zaborretara joan ez dadin—, baina beste zerbait ere bada: jaten duena behar duenari buruzko irizpidea duen pertsona bezala tratatzea, eta ez errazio bat despatxatzen zaion norbait bezala.

Azkar jaten dute. Antoniok dramatismorik gabe azaltzen du, funtzionamenduaren beste datu bat balitz bezala: haien bizitza kalean dagoelako. Asteburuetan janaria poltsan ematen da, bakoitzak dagoen lekuan jan dezan.

4. Atala

Kobratzen ez duten laurogei pertsona

Jantokian langileak daude. Eta, gainera, hirurogeita hamar eta laurogei boluntario finko artean. Horiei ikastetxeetatik datozen ikasleak gehitzen zaizkie, baita enpresetako boluntariotza ere, azkenaldian modan dagoena.

Perfila oso askotarikoa da. Eta hemen ozen esan beharreko zerbait agertzen da, goitik behera funtzionatzen duen ideia bat desegiten duelako: jende askori ondo etortzen zaio etxetik ateratzea eta horrelako jarduera batean parte hartzea. Batzuetan, talde hura familia txiki baten modukoa da, edo koadrila batena.

5. Atala

Nondik ateratzen den janaria

Hau da gutxien kontatzen den zatia.

Astearte guztietan Elikagaien Bankura joaten dira: galkorrak ez diren produktuak, lekaleak, kontserbak. Zati handi bat banaketa-kate handietatik iristen da. Baina atzean badago askoz ere sare ikusezinagoa eta askoz ere setatiagoa.

Nekazaritza-kooperatibak. Esne-ekoizleak. Urteak daramatzaten partikularrak, beren baratzeko produktuekin agertzen direnak. Biltzen duten ikastetxeak. Eta herriko jaiak: hirurogei kiloko paella, laurehunentzat egina eta hirurehunek jan zuten marmita. Ahal denean, hori guztia aprobetxatzen da. Ez da beti ahal izaten.

Sukalde horretan jaten denaren zati bat Bizkaian tomateak landatu eta soberan zituenak ez botatzea erabaki zuen norbaitengandik dator.

6. Atala

Hitzarmena, eta hitzarmenak estaltzen ez duena

Jantokiak hogei edo hogeita bost urte inguru daramatza Udalarekin koordinatuta, hitzarmen baten bidez. Hemen zehatz jokatu behar dugu, zehaztasuna baita aitorpena eta autoengainua bereizten dituena: hitzarmenak ez ditu gastu guztiak ordaintzen. Ia guztiekin laguntzen du. Ia.

Bilbon beste hiru jantoki handi daude honetaz gain: Caritasena, fundazio batena, eta Jesusen Serbitzariena, gosarietarako. Lauren artean hiriko bazkari gehienak estaltzen dira.

7. Atala

Honek zer esaten digun

Ez dago ezer aurpegiratzeko jantoki horri eusten dionari. Alderantziz: gehienek egingo ez luketen lan bat egiten dute, gehienek izango ez luketen diskrezioz, eta ondo egiten dute.

Galdera beste bat da, eta guztiontzat da. Egunero ehunka pertsonari jaten ematea oinarrizko zerbitzu bat da, osasungintza edo garraioa bezain oinarrizkoa. Eta erabat iristen ez den hitzarmen baten mende dago, norbaitek baratzea izatearen mende, eta laurogei pertsonak doan lanera joatea erabakitzearen mende. Haien artean, jada etxean egoteko eskubidea izango lukeen gizon bat.

Horren funtsezkoa den zerbait gauzak ondo egiten dituzten pertsonen borondatearen gainean dagoenean, esaten ari garena da oraindik ez dugula eskubide bihurtu. Zortea izaten jarraitzen duela. Eta zortea, definizioz, falta daiteke.

Bitartean, ate berdea hamabietan puntuan irekiko da, egunero.
Kartelik gabe, izenik gabe eta publizitaterik gabe.