Lotsagarria: Araban egoitza-plazen % 65 baino gehiago pribatuak dira
Zaintzak beharrezkoak dira bizitza osoan zehar. Jaiotzen garenetik pertsonak zaindu egin behar ditugu. Jaiotzerakoan, izaki hauskorrak gara, autonomia izateko denbora behar izaten dugun.
Urteak betetzen ari garenean, zainketa-beharrak aldatuz doaz pertsona bakoitzaren egoeraren arabera, eta egoera horren barruan, osasun fisikoaz eta mentalaz gain, egoera ekonomikoak garrantzi handia du.
Eusko Jaurlaritzaren 2008ko Gizarte Zerbitzuen Legeak jada aipatzen du gizarte-zerbitzuetarako sarbidea “Eskubide Subjektiboa” dela, baina, egia esan, ondorengo dekretuetan eta praktikan ez da ematen zaindua izateko eskubide unibertsal hori, behar izanez gero.
Orain dela urte batzuk, Araba Lurralde Historiko erreferentea zirudien, mendekotasunaren arretari eta zaintzari dagokienez. Baina Arabak deskalabrua jasan du, eta ez da kasualitatea izan, pribatizazio-prozesuaren ondorioa baizik, hau da, egoitzak kudeatzen dituztenen jatortasuna eta hori ahalbidetzen dioten erakundeen politikak, pribatizazio hori bultzatzen dutenak.
Lotsagarria da Arabako egoitzetako plazen % 65 baino gehiago plaza pribatuak izatea. Badakigu egoitza pribatu gehienetan arretaren kalitatea nahiko eskasa dela: egoiliarrei arreta emateko langileen ratioek ez dituzte benetako beharrak asetzen, zerbitzu medikoak, batzuetan, ez daude existitzen, ez dago hainbeste lan egiteko eskurik… Era berean, egoitza pribatu horietako langileen baldintzak, gehienak emakumeak, eskandalagarriak dira: ez dute hitzarmen probintzialik eta urtean 1792 ordu lan egitera behartzen dituzte; Gipuzkoan, berriz, 1592 ordu lan egiten dute, adibidez… eta ordu gehiago egiten duten arren, 1104 euro kobratzen dituzte, eta Gipuzkoan, berriz, 1746 euro.
Kontua erraza da: Araban, egoitza pribatuetako langileak gutxiago dira pertsona gehiago artatzeko, urtean 200 ordu gehiago lan egiten dute eta hilean 640 euro gutxiago kobratzen dute.
Sistema gaiztoa da. Egoitzak pribatizatuz joan dira hainbat bidetatik; alde batetik, egoitza publikoen eraikuntza gelditu da. Eta zer gertatzen da norbaitek bere egoeragatik egoitza batean sartu behar badu? Aldundiak txeke bat ematen dio egoitza pribatu batera joan dadin, pertsonak edo haren familiak ordaindu behar duen dirua osatuz. Diru publikoarekin negozio pribatu bat ordaintzen dugu.
Egoera horrekin badirudi asko aurreztu behar dela etxean zaindua izateko, baina hori ere ez da irtenbidea. Etxez Etxeko Laguntza Zerbitzua ere prekarizatu egin da, eta horrek guztiak familiako pertsona bat izatera bultzatzen gaitu, normalean emakumeak, behar duenaren zaintzaz arduratzen dena edo, baliabide gehiago dituztenentzat, egoera txarrean dagoen zaintzaile bat kontratatzera, oro har migratzailea.
Testuinguru horretan, zaintzaren publikotasunaren eta duinaren aldeko borrokak garrantzi handia hartzen du, bereziki pentsiodunentzat, urte batzuen buruan zaintza-zerbitzu horien erabiltzaile izango baikara. Horregatik, azaroaren 30eko zainketen greba orokor feminista mugimendu pentsiodunak babesten duen ekimena da.
Garrantzi berezia du, halaber, gutxienez 1080 €-ko pentsioa izateak duintasunez bizi ahal izateko.
Kalitatezko zerbitzu publikoak!
Zaintza sistema publiko baten alde!
Pentsio duin eta nahikoak, gutxienez 1080 €
2023ko irailaren 25a