Martxoaren 3an eta 8an:langileen memoria eta borroka feminista

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduaren asteroko buletinaren laburpena · 2026ko martxoaren 7a

Informazio- eta mobilizazio-konpromisoari leial eutsiz, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak (EHPM) bere asteroko buletina argitaratu du. Bertan, aste honetan, Gasteizen martxoaren 3an izandako sarraskiaren 50. urteurrenaren oroimen jendetsua, martxoaren 8ko mobilizazioak emakume pentsiodunen eskubideen alde, eta gaurkotasun osoko beste gai batzuk jorratzen dira: Gipuzkoako egoitzetako gatazka, zaintza sistemaren egoera, osasun publikoaren defentsa, gerra inperialistak eta eskualdeko hainbat deialdi.

1. Martxoaren 3aren 50. urteurrena: Gasteizek bere langile martiriak gogoratzen ditu

Asteartean, 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren 50. urteurrenean, Gasteiz masiboki atera zen kalera polizia frankistak hildako langileak ohoratzeko. Martxoak 3 elkarteak, ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuekin batera, manifestazio jendetsua deitu zuen. Katedral Berritik abiatu eta Andre Maria Zuriaren plazan amaitu zen, omenaldiak, ohorezko aurreskua eta komunikatuaren irakurketa eginez.

Herriak Espainiako Gobernuari eskatu zion aitor zezala egun hartako krimenetan zuen erantzukizun zuzena: Pedro María Martínez Ocio, Francisco Aznar Clemente, Romualdo Barroso Chaparro, José Castillo García eta Bienvenido Pereda Moral hil zituzten, eta ondorengo elkartasun ekintzetan beste hiru langile ere hil ziren. Kontsigna aho batekoa izan zen: Egia, Justizia, Erreparazioa eta Ez Errepikatzeko Bermeak.

2. Martxoak 8: emakume pentsiodunek kalea hartu dute

Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira, EHPMk adierazpen bat irakurri zuen jendaurrean. Bertan salatu zuen pentsioen genero-arrakala (%28 EAEn eta %32 Nafarroan) eta gutxieneko pentsioak Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren pare jartzea (1.500 €) eskatu zuen, baita zaintza sistema publiko, unibertsal eta kalitatezkoa ere.

Mobilizazioak 12:00etan izango dira Bilbon (Jesusen Bihotzetik), Donostian (Antiguako tuneletik) eta Iruñean (Antoniuttitik), eta 12:30ean Gasteizen (San Anton plazatik). EHPMk, halaber, martxoaren 17ko greba orokorra babesteko deia egin du.

3. Zainketak: erabateko eraldaketa behar duen sistema

Otsailaren 21eko jardunaldian, EHPMk eta Mendekotasuna duten Pertsonen Senideen Elkarteen Federazioak mendekotasunari arreta emateko euskal sistemaren arazo nagusiak azaldu zituzten: balorazio-prozesu luzeak eta gehienak pribatizatuak, emakumeen gain erortzen den zaintza informaleko eredua, kalitatezko egoitza-plaza gutxi eta udalen, aldundien eta gobernuaren arteko koordinazio instituzionalik eza.

Hurrengo jardunaldian eredu benetan publiko eta unibertsal baterantz nola aurrera egin aztertuko da.

4. Donostiak egoitzen gatazkan esku hartzeko exijitu dio Gipuzkoako Foru Aldundiari

Otsailaren 28an ehunka pertsonak manifestazioa egin zuten Donostian, Gipuzkoako Senideak elkarteak deituta, zortzi egoitzatan greba mugagabean dauden langileen egoera eta egoiliarren baldintzak salatzeko. Horietatik zazpik ehun egun baino gehiago daramatzate greban.

Langileek lanaldi osoak, borondatezkoa ez den partzialtasunaren murrizketa, lan-karga txikiagoa eta soldata-arrakalaren amaiera eskatzen dituzte.

Familiek ohartarazi zuten: “Pertsona horiek bizi dutena tratu txarren mugan dago; izan ere, ezin da bestela kalifikatu pixoihal-aldaketak luzatzea edo hitz egin ezin dutenei ordu luzez ohean egotera behartzea.”

5. Durangaldea osasun publikoaren alde: manifestazioa Berrizen hilaren 13an

“Osasun Publikoa defendatu” lelopean, ostiralean, hilak 13, manifestazioa egingo da Berrizen 18:30ean. Eskualdeak hilabeteak daramatza Elorrion, Zornotzan, Durangon eta Berrizen mobilizatzen, Lehen Mailako Arretan mediku gehiago eskatzeko, bi egun baino gutxiagoko epean hitzorduak izateko, espezialitateetan itxaron-zerrendak murrizteko, osasun mentala indartzeko eta plantillen egonkortasuna bermatzeko.

Berrizen, astelehenero 80 eta 90 pertsona inguru biltzen dira osasun-zentroaren aurrean.

6. Gerra inperialistak: bakea, premia kolektiboa

Ukrainan eta Gazan dagoeneko irekita dauden gatazkei Estatu Batuek Venezuelaren, Kubaren eta Groenlandiaren aurka egiten duten presio militarra gehitu behar zaie, baita Iranen aurkako erasoak ere, gerra Ekialde Hurbil osora hedatzeko arriskua sortuz.

Europak, bitartekari izan beharrean, gastu militarrera 900.000 milioi euro bideratzea erabaki du.

EHPMk azpimarratzen du bakearen, subiranotasunaren eta eskubide sozial eta demokratikoen aldeko borrokak mobilizazio-esparru bateratuak eskatzen dituela, bai herrialde bakoitzean, bai nazioartean.

7. Eskualdeko manifestazioa Abanto-Zierbenan (Meatzaldea) astelehenean, hilaren 9an

Ezkerraldean eta Meatzaldean eskualdeko mobilizazioekin jarraituz, astelehenean, hilak 9, manifestazioa egingo da Abanto-Zierbenan eguerdiko 12:00etan.

8. EHPMren zozketa: bigarren zenbaki saritua

Larunbatean, hilaren 28an, zozketatu zen bigarren saria: 5.650 zenbakia, 2026ko maiatzaren 23tik 24ra Laguardiako Eguren Ugarte hotelean bi lagunentzako egonaldia irabazi zuena.

Lehen saria (5.619 zk.) ekainaren 12tik 14ra Zumaiako Talasoterapia Zelai hotelean egindako egonaldi bati dagokio. Bi zenbakiak Gasteizen saldu ziren.