OSAKIDETZAN ESKUBIDEAK GALTZEN AL DIRA ADINAREKIN?
Juanma Garcia Fiel Barakaldoko P.M.-ko kideak idatzitako artikulua
Adinkeria esaten zaio adinagatik egiten den diskriminazioari. Edadista al da egungo osasun-sistema? Galdera hauek egiten dizkiogu geure buruari:
1.- Erretiroaren ondoren, okerrago tratatzen gaituzte Osakidetzan? Medikuek zenbat aldiz esaten diguten: “Adinaren gauzak dira horiek” edo “Tratamendua bideraezina da, adin honetan”.Orduan, gazteagoak bagina, sendabide bat egongo litzateke gure arazorako? Zergatik ez zaigu sendabide hori ematen, urte gehiago izanez gero? Badakigu, adineko pertsonengan, batzuetan, sendabide horiek arazo gehiago sortzen dituztela emaitza onak baino; baina, sendabide arriskutsurikbadago, zergatik ez da erabakia gure esku uzten, protokolo edadistei guri ordez erabakia utzi ordez? Gure osasunaren protagonista izan nahi dugu, eta geure bizitzei buruz erabaki. Ez gara ume arduragabeak.
2.- Osakidetzak ba al du diskriminazio horretan interesik?
Osasun-sistema produkzio-sistemaren zerbitzura dago. Ekoizpen-sistematik ateratzen garenean, erremedio jakin batzuetarako sarbidea mugatzen zaigu, garestiak edo ustez bideraezinak direlako; zergatik daude pediatriako plazak Osasun Zentroetan, eta ez geriatriakoak, gurea bezalako gizarte zahartu batean? Zergatik mugatzen dute protokoloek probak errepikatzea, adin jakin batetik aurrera, arazoaren bilakaera ikustea galaraziz? Zergatik ez da zabaltzen bularreko, kolon ondesteko edo prostatako minbiziaren detekzio goiztiarrerako adin-tartea, bizi-itxaropenak hiru urte gora egin duen honetan? Arrazoia: dirua eta baliabideak aurreztea da; praktika onargarria diru publikoa kudeatzean; baina zergatik aurrezten da gehiago adinekoen osasunean?
3.- Nork kudeatuko ditu gaixotasunagatik bajak? Horra hor arinkeriaren beste adibide bat: gaixotasunagatik laneko bajen kudeaketa ugazaben mutualitateetako medikuen esku utzi nahi dute. Segur aski, muturreko kasuetan baino ez litzateke baja izango, nahiz eta tratamenduak, ziurrenik, nahiko eraginkorrak izango liratekeen lanpostura itzultzeko prozesua bizkortzeko. Mutualitateentzako eskumen berri horrekin batera, dagokion partida ekonomikoa egongo litzateke, beste edozein kanporatzetan bezala, eta beste pribatizazio bat izango litzateke. Kasu horretan, pentsiodunok bezala, produkzio-sistematik KANPO gaudenok aurrekontuak murriztuta dituen Gizarte Segurantzaren hondarrak baino ez litzaizkiguke geratuko. Bi abiadurako osasun-arretaegongo zen, non adina erabakigarria izango litzatekeen jasotako zerbitzuaren kalitaterako eta bizkortasunerako. Berriz ere, adinaren arabera diskriminatuko litzateke.
4.- Nola kudeatzen dira ikerketarako funtsak? Ez diegu profesionalei leporatzen pazienteen artean diskriminatzea; batzuetan, arazorik ez dagoela oraindik, edo garestia dela, protokoloaren arabera. Gero eta urte gehiago bizi gara, eta ikerketarako dirua nahiago dute lan-adineko ohikogaixotasunetara bideratu. 90 urte baino gehiagoko Gorputz zein buru batean gertatzen dena misterio hutsa da, inork finantzatu nahi ez duena. Adin horretan, botikak baino ez dizkigute eskaintzen; negozio biribila farmazia laborategietarako.
Adinaren kontuak izango dira, baina paradoxikoa da Gizarte Segurantzan urte gehien kotizatu dutenak sistemaren aldetik arreta txarrena jasotzen dutenak izatea.