“Xabier Lareki: ‘Gutxieneko pentsioa LGSrekin parekatu behar da, ez da opari bat, justizia da”

Elkarrizketa Xabier Larekiri: Pentsionistak Martxan (Nafarroa), Gaurgeroa eta Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduko kidea.

1. Testuinguru orokorra

Hasi aurretik, eskerrak eman nahi dizkizugu elkarrizketa hau honako testuinguru honetan egiteko aukeragatik:

• Murrizketak osasunean, pentsioetan eta zaintzan.
• Gero eta zerbitzu publiko gehiago pribatizatzea.
• Sistemaren funtsezko eremuen kudeaketa pribatua.

2. Aldarrikapenetan dauden aldeak

Nafarroako pentsioei buruzko aldarrikapenen erritmoaren eta ikuspegiaren artean funtsezko aldeak al daude Euskal Autonomia Erkidegoaren aldean?

Errebindikazioak berdinak dira, baina, jakina, bi erakunde-eremu desberdinetara jotzean, ikuspegiak eta erritmoek ez dute zertan berdinak izan. Mugimenduak lurralde bakoitzean garatu dezakeen indarraren arabera ere alda daitezke.

Nafarroan, nire ikuspegitik, handicap gehigarri bat dugu EAErekin alderatuta: euskal komunitateko kide izateko zentzurik eza. Horren ondorioz, sektore politiko eta sindikaletako kide diren pertsona askok ez dute parte hartuko Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimendua bezalako Mugimendu egituratu batean. .Beste hitzetan esanda, gure taldekatze-eremua mugatuagoa da potentzialki aktiboak diren pentsiodunen artean.

EAEri dagokionez, lankideek Herri Ekimen Legegilearen inguruan egiten duten lana goraipagarria da. Hala komentatu genuen asteroko bileretan Iruñean. Nafarroan HELa aurkeztu ez badugu ere, gertutik jarraitzen ditugu EAEko jarduerak, hala nola sinadura bilketa masiboa, Mugimenduaren koordinazioari esker.

Sinaduren lege-betekizunaz haratago, haien ahaleginaren helburua gizartea sentsibilizatzea eta Gasteizko Legebiltzarreko alderdiak presionatzea da, HEL eztabaida dezaten. Nabarmentzekoak dira:

• Herriz herri ibili, udalen laguntzarekin.
• Bilerak alderdiekin eta sindikatuekin (azken horiek sinadurak biltzeko konpromisoa hartu zuten).
• Ekitaldia Kafe Antzokian izango da, 289 euskal pertsona ezagunek sinatutako HELren aldeko manifestua aurkezteko.
• Emakumeen ekitaldia otsailaren 24an Bilborocken, elkarte feministei zuzendutako manifestu batekin.

      Eta ez, hau ez da piloteoa.

3. Akordio instituzionala

Nola baloratzen duzu Nafarroako gutxieneko pentsioak EAEkoa gainditzea Nafarroako Gobernuaren eta EH Bilduren arteko akordioaren ondoren?

Lehenengoa: Nafarroan, pentsio baxuen osagarria (alarguntza/erretiroa) kenkari fiskalen bidez egiten da. Hori jasotzeko, beharrezkoa da errenta-aitorpena aurkeztea (derrigorrezkoa ez bada ere), Ogasunak jasotako pentsioaren eta urteko 14 490 €-ren arteko aldea itzultzen baitu (1035 €14 ordainsaritan). Izapide horrek aukera ematen du aurrerakina 2025eko urtarriletik kobratzeko, SOVIko pentsioei eta alarguntasun osagarriari aplikatuta.

Mugarriaren balorazioa:

1035 €horien lorpena Pentsiodunen Mugimenduaren 7 urteko borrokaren eta «Orain 1080 €Orain» kanpainaren (2023) emaitza da, kolektibo sozial, feminista eta sindikalen babesarekin. Nafarroako Gobernuaren eta EH Bilduren arteko 2025eko aurrekontuen akordioa aurrerapausoa izan zen, baina ez nahikoa. 2024an, Parlamentua eta Gobernua presionatu genituen hori gauzatzeko, baina PSNk PFEZtik salbuetsitako minimoa (14 500 €) igotzea blokeatu zuen, osagarria 1035 €-ra mugatuz.

4. Helburu historikoa

Indarrean jarraitzen al du 1080 euroko eskariak 14 ordainsaritan?

1035 euroko akordioa positiboa da, baina ez da nahikoa. Horregatik, Mugimenduak, orain, gutxieneko pentsioa Lanbide arteko Gutxieneko Soldatarekin (LGS) parekatzea eskatzen du, irizpide hori Europako Gutun Sozialak bermatzen baitu.

Funtsezko argudioak:

• 1035 euroak ez dira oinarrizko premiak asetzeko, batez ere emakumeentzat (gehienak pentsio baxuetan).
• Osagarria banaka esleitu behar da, ez etxe bakoitzeko, eta kotizazio gabeko pentsioetara ere zabaldu behar da (gaur egun 790 €/ hileko dira Nafarroan).
• Izapideak sinplifikatu egin behar dira: laguntza asko ez dira burokraziagatik iristen.

5. LGS paralelismoa (eguneratua) – pentsioa

Partekatzen al duzue gutxieneko pentsioa/LGS parekatzea? Zer estrategia proposatuko zenituzkete?

Bai. Demanda hori Euskal Herriko Mugimenduaren Koordinakundean adostu zen eta dagoeneko aktibatu da. Otsailaren 3an, Nafarroako Gobernuaren eta Parlamentuaren aurrean egindako manifestazio batek helburu berria iragarri zuen: «Gutxieneko pentsioa = LGS», kontsignak eta materialak eguneratuz.

Estrategiak:

• Gizartearen presioari eustea, adierazpen eta aliantzen bidez.
• Mugimendua zabaltzea, ibilbide sindikala duten pentsiodunak erakarriz.
• Borroka hau proiektu zabalago batekin lotzea: «Euskal Herria libre eta sozialista».