Zahartzaroaren aurkako abusu eta tratu txarren aurkako Nazioarteko Eguna (komunikatua)
Zahartzaroaren aurkako abusu eta tratu txarren aurkako Nazioarteko Eguna dela eta, hainbat mobilizazio egin dira, batez ere euskal hiriburuetan (Gasteizkoa alde batera utzita 2021-06-18), Gipuzkoako Senideak, Irauli zaintza, Babestu Bizkaia eta Babestu Araba elkarteek antolatuta, eta hainbat gizarte-eragileren babesa izan dute.
Oso interesgarria iruditzen zaigu, eta horregatik argitaratzen dugu komunikatua osorik.
Komunikatua
Gizarte-laguntzaren narriadura errealitate objektiboa da, 1998ko Dekretuaz geroztik (Eusko Jaurlaritzaren 2019ko uztailaren 30eko Dekretuak ordezkatu zuen), ez baita ezer konpondu. Bizi-itxaropenaren handitzeak eta biztanleria zahartzeak mendekotasun maila handia eta larria duten pertsonen kopurua handitzea eragin du.
2006ko Mendekotasun Legea eta 2008ko Gizarte Zerbitzuen Legea onartu ziren, eta lortu duten gauza bakarra izan da egoitzetan, eguneko zentroetan eta etxez etxeko laguntzan lana behar bezala ez betetzea. Pribatizazioa lehenetsi da.
Administrazio publikoak berandu dabiltza eta ez daude zaintza behar duten adinekoen premien neurrira egokituta.
Gaur egungo zaintza-ereduak krak egin du. Badira urte batzuk “tratu txar instituzionalak” gertatzen ari direla. Hori ezin da onartu gizarte-arreta eskubide unibertsal eta subjektibo gisa defendatzen duen gizarte batean. Ezin da onartu administrazioek kanpainak diseinatzea egiten duten “ongiaz” harrotzeko. Pandemiak argi utzi du urte batzuk lehenagotik salatzen zena.
Ezin dugu onartu zentzugabekeria honek horrela jarraitzea. Basakeria honen frenoa izan behar dugu. Norabidea aldatu behar dugu, zaintza-eredu berri batekin, egoitzetan, etxeetan, gizartean, denean. Guk kalitatezko zaintza publikoen aldeko apustua egiten dugu.
Zaintza-eredu berriak gutxieneko batzuk izan behar ditu: publikoak izatea, kalitatezko zerbitzua eman ditzaketen plantillak izatea, langileen lan-baldintza duinak, erabiltzaileen mendekotasuna eta independentzia errazteko baldintzak betetzen dituzten azpiegiturak, mendekotasuna atzeratuko duten prebentzio-neurriak eta Osakidetzako kupo geriatrikoak, adin batetik aurrera arreta pertsonalizatuagoa ahalbidetzeko. Pertsona ardatz duen eredu bat izan behar du, erabiltzaileen zein senideen parte-hartzearekin, zerbitzuak hobetzeko etengabeko ebaluazioa egiteko helburuarekin, betiere kalitate-irizpideei jarraiki.
Gaur egun, gure adinekoak tratu txar instituzionalak jasaten ari dira. Pribatizazioa, diseinatuta dagoen bezala, tratu txarrak dira, langileen baldintzen prekarietatea, plantilla eskasak, osasun – arreta txarra, bakardadea, eta abar luze bat.
Tratu txar instituzionalak pandemiaren aurretik ere bazeuden eta pandemiaren hasieratik ez du etenik izan.
Hainbat elkartek eta hainbat eremutatik salatu izan dugu jendaurrean, eskura ditugun aukerak erabiliz, komunikabide batzuek zentsuratu eta baztertu egiten gaituztelako. Agian salatzen dugun tratu txar hori benetakoa delako.
Duela gutxi, Arabako Foru Aldundiak adinekoek Ajuria foru-egoitzan bizi izandakoari buruzko erakusketa bat bultzatu du. Adinekoek egoitzetan jasan dituzten tratu txar instituzionalei buruzko definizio bat bilatu behar bada, erakusketa horren inauguraziora gonbidatu zituzten erabiltzaileek oso modu argian definitu zuen: “oso triste eta oso bakarrik nengoen lau hormen artean, familiarik gabe eta inor gabe, gure lagunen laguntzarekin bakarrik, sartzen ziren, janaria uzten zuten eta gauera arte ez ziren sartzen afaria ekartzeko” (Noticias de Álava 11.6.21).
Erabiltzaile honek adierazitakoa hilabete askotan salatu izan dugu senideok, izotzezko hormak aurkitu ditugulako, hala nola gizarte-zerbitzuak kudeatzen dituzten erakunde publikoak eta irabazia helburu duten enpresa pribatuak. Gure salaketak gezurtatzen saiatu dira, baina gero eta zailago dute, gero eta gehiago baitira beren bizipenak kontatzeko prest daudenak.
Miguel Angel Vazquez Gerontologiako Sozietate Galegoko presidenteak esan zuen bezala: “hau gerontozidioa izan da. Lehenengo hiltzen uzten ditugu eta gero espetxeratzen ditugu. Dramatikoa da. Haien eskubideei egiten zaien mespretxurik handiena da”.
Horregatik guztiagatik, gaur kalera aterako gara berriz ere, adinekoek jasaten dituzten abusu eta tratu txarrak salatzeko, hori baita duen izena: erakundeen tratu txarra.
