ZAINTZA UNIBERTSALAREN ETA BAKARRAREN EUSKAL SISTEMA PUBLIKOA, EUSKO JAURLARITZAREN MENDEKOA, ETA EZ HIRU ALDUNDIENA
Aldundiek kudeatutako zaintza-sistema eraginkorra izan zitekeen eta agian eraginkorra izan zen bere jatorrian autonomia-erkidegoen ibilbidearen hasieran, euskal gizarteak beste osaera demografiko bat zuenean, baina gaur egun errealitateak erakusten digu haren diseinu instituzionalak eta lurralde-funtzionamendu desorekatuak zalantzan jartzen dutela haren garapena eta sendotzea. Mendeko pertsonei – batez ere pertsona nagusiei –, egungo politika publikoen sistemak ez die bermatzen autonomia pertsonala sustatzea moduko oinarrizko giza eskubiderik.
Gaur egungo zaintza sistemak urteak daramatza sabaia jotzen. Pandemiaren unerik gogorrenetan ikusi dugunaz gain, teknikoki bideraezina da adineko pertsonen belaunaldi berriek beharko luketen babesari erantzuna ematea. Era berean, ezin du bermatu autonomia funtzionala errespetatzeko eskubidea, ezta familia- eta gizarte-ingurunetik hurbil egotekoa ere. Eta hori horrela izango da zaintzak maila anitzeko gobernantza-sistema bat izaten jarraitzen duten bitartean, lurraldeen arteko ekitate ezak sortzen dituena. Adibide gisa, nahikoa da Gipuzkoako, Arabako eta Bizkaiko egoitza-plaza publikoen banaketa desorekatua ikustea.
Aldundiek alde batera uzten dute gehienak latinoamerikarrak diren 12000 emakumeen lana. Begi-bistakoa da baldintza onartezinetan daudela, beren etxeetan adineko asko zaintzen eta zaintza-sistema bidegabe horri eusten. Gai horrek presente egon behar du zaintza-eredu berriaren eztabaidan.
Europako zenbait herrialdek duela 40 urte baino gehiago hartu zituzten neurriak. Aldundiek badakite ezin diotela erronka horri lurraldeka funtzionatuz heldu, eta merezi duen premiaz heldu behar diotela.
Adinekoen alde lan egiten dugun gizarte-eragile moduan, honako hau eskatzen dugu:
- Zaintza Unibertsalaren eta Bakarraren Euskal Sistema Publikoa sortzea, apustu irmoa egingo duena, Eusko Jaurlaritzak aldaketa gidatuko duena eta adinekoen belaunaldi berriei beren eskubideak eta autonomia errespetatzen dituen zahartzaroa bermatuko diena, baita beren familia eta gizarte ingurunetik hurbil zahartzea ere.
- Aldundiak zaintza-politikak zuzentzetik erretiratzea, eta udalen lehia eta parte-hartzea areagotzea, oinarrizko eta hurbileko erakunde gisa.
- Zainketen aldeko itun soziala, hiru lurraldeak eta gizarte-eragileak barne hartuko dituena; zeina gizarte osoarentzat premiazkoa, beharrezkoa eta saihestezina den eraldaketa hori berehala hasi ahal izateko.
Igandeko hauteskundeetan aterako den gobernuari honakoa eskatzen diogu:
Zainketen maila anitzeko erakundearekin amaitzeko konpromiso publikoa eta eraldaketari aurre egiteko konpromiso publikoa, baita Zaintza Sistema Publiko Unibertsala eta Bakarra sortzeko ere.
Duintasuna Elkartea, Gipuzkoako Jubilatu eta Pentsiodunak
Gipuzkoako SENIDEAK
Irauli Zaintza Plataforma Donostia, 2020ko uztailaren 7a.